IV SO/Wa 47/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 6 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku M. M. o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a postanawia odmówić przyznania prawa pomocy M. M. (dalej: "wnioskodawca") zwrócił się do Sądu z wnioskiem o wymierzenie grzywny Prezydentowi W. w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". Po doręczeniu wnioskodawcy wezwania do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł, zwrócił się on do Sądu z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z ww. wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci. Źródłem utrzymania rodziny są dochody z umów o dzieło zawieranych przez żonę skarżącego (1800 zł miesięcznie) oraz dochód z tytułu najmu mieszkania (1200 zł miesięcznie). Wnioskodawca podał, że od 2009 r. jest osobą bezrobotną. Rodzina mieszka w mieszkaniu o powierzchni 105 m2 (drugie mieszkanie o powierzchni 39 m2 jest wynajmowane). Posiada także działkę budowlaną w W. o pow. 384 m2. Wnioskodawca zaciągnął kredyt hipoteczny na spłatę mieszkania w którym obecnie zamieszkuje z rodziną. Podał także, że jego żona jest współwłaścicielem i prezesem [...] Spółki z o. o. i z tego tytułu toczą się przeciwko niej postępowania egzekucyjne na kwotę 240000zł. Zarządzeniem z dnia 11 września 2015 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku – w terminie 7 dni – poprzez nadesłanie: 1) wyciągów z wszelkich posiadanych przez niego oraz jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z wykazaniem zestawienia wszelkich operacji na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldem rachunków), 2) dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów (np. kopie umowy zlecenia, kopie umowy o dzieło, kopie umowy najmu), 3) odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za ostatnie dwa lata kalendarzowe, 4) kopii dokumentów wskazujących wysokość, ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kalendarzowych, stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją domu oraz kopii dokumentów wskazujących wysokość innych niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym, ewentualnie - w razie braku możliwości udokumentowania wysokości wszystkich niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym - oświadczenia o wysokości nieudokumentowanych, niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym, 5) kopii umowy kredytowej, na którą powołuje się skarżący we wniosku wraz z harmonogramem spłat rat kredytów, 6) dokumentów potwierdzających, że przeciwko żonie skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne na kwotę 240.000 zł, 7) zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu statusu bezrobotnego przez skarżącego. W piśmie z dnia 28 września 2015 r. wnioskodawca oświadczył, że wszystkie żądane dokumenty i wyjaśnienia złożył do sprawy sygn. akt VII SAB/Wa 15/15. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a",. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania żądanej pomocy. Użyte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości referendarza sądowego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689). Niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący, będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów, nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. Wnioskodawca uchylił się bowiem od obowiązku dostarczenia dokumentów które pozwoliłyby na ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej jego i jego rodziny. Referendarz sądowy nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego w sytuacji, gdy przedstawione przezeń dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne lub też wiarygodne, mimo obciążającego go ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Niedopuszczalnym jest również, aby strona, ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w konkretnym postępowaniu, odsyłała do innych spraw, przenosząc tym samym na Sąd (referendarza sądowego) ciężar poszukiwania dowodów oraz okoliczności mających potwierdzić zasadność jej wniosku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2011 r., I FZ 327/11 LEX nr 984361, z dnia 28 sierpnia 2007 r. II FZ 469/07 LEX nr 513820). Z informacji podanych przez wnioskodawcę wynika, że zamieszkuje wraz z żoną oraz dwójką dzieci, jest właścicielem nieruchomości: dwóch mieszkań (o pow. 39 m2 i 105 m2) i działki budowlanej w W. o pow. 384 m2 Uzyskują dochody w wysokości ok. 3000 zł. W tej sytuacji, biorąc pod uwagę, że skarżący nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych, nie udokumentował dochodów, nie nadesłał odpisów zeznań podatkowych, nie wykazał wysokości miesięcznych wydatków na utrzymanie, nie udokumentował faktu zaciągnięcia i spłacania kredytu oraz nie udokumentował faktu prowadzenia przeciwko jego żonie postępowania egzekucyjnego, nie sposób było stwierdzić, że wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Należy jeszcze raz podkreślić, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy wyłącznie ocenia złożone przez stronę oświadczenia i dokumenty. Jeżeli skarżący, pomimo wezwania, nie przedstawia oświadczeń czy dokumentów, na podstawie których można by ustalić, jakimi środkami aktualnie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania, to należy uznać, że skarżący nie wykazał przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.