V SA/Wa 1367/17

WyrokWSA w Warszawie2018-05-23

Skład orzekający: Beata Blankiewicz - Wóltańska, Mirosława Pindelska, Michał Sowiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki za jej zobowiązania, w sytuacji gdy egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych, w szczególności w kontekście specyfiki postępowania upadłościowego wobec dłużnika posiadającego tylko jednego wierzyciela?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy nie rozważył dostatecznie wnikliwie argumentacji skarżącego dotyczącej specyfiki postępowania upadłościowego w sytuacji, gdy dłużnik ma tylko jednego wierzyciela. Prawo upadłościowe wyklucza prowadzenie takiego postępowania, co może wpływać na ocenę winy członka zarządu w zakresie momentu złożenia wniosku o upadłość. Ponadto, organ nie zbadał rekomendacji zgromadzenia wspólników dotyczących dokapitalizowania spółki, które mogły uzasadniać wstrzymanie się z wnioskiem o upadłość.
Stan faktyczny
Skarżący, jako były prezes zarządu spółki, został uznany solidarnie odpowiedzialnym za zobowiązania spółki do zwrotu środków unijnych w wysokości ponad 781 tys. zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra Rozwoju i Finansów. Skarżący kwestionował zastosowanie art. 116 Ordynacji podatkowej oraz podnosił, że nie ponosi winy za niezłożenie wniosku o upadłość w terminie, wskazując na specyfikę sytuacji spółki z jednym wierzycielem oraz rekomendacje zgromadzenia wspólników.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju i Finansów oraz zasądził od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz W. O. kwotę 18.630 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) maja 2017 r. nr (...) w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zwrot wydatków w ramach dofinansowania ze środków unijnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz W. O. kwotę 18.630 zł (osiemnaście tysięcy sześćset trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez W.O. (dalej: Skarżący) jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów (dalej: Organ) z [...] maja 2017 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Jednostki Wdrażania Programów Unijnych z [...] listopada 2016 r., nr [...]orzekającą o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego jako prezesa zarządu za zobowiązania C. Sp. z o.o. określającej do zwrotu kwotę w wysokości 781.276,27 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Decyzjami z: - [...] maja 2014 r., nr [...], - [...] października 2014 r., nr [...], - [...] listopada 2014 r., nr [...], - [...] lutego 2015 r., [...], - [...] lutego 2015 r., [...], - [...] marca 2015 r., [...], - [...] kwietnia 2015 r., [...], - [...] czerwca 2015 r., [...], - [...] sierpnia 2015 r., [...], - [...] września 2015 r., [...],[...] Jednostka Wdrażania Programów Unijnych (dalej: [X.]), zobowiązała C. Polska Sp. z o.o. (dalej: Spółka, Beneficjent), do zwrotu części dofinansowania otrzymanego w ramach realizacji poszczególnych projektów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki z uwagi na niedochowanie stosownych procedur i w konsekwencji nałożenie korekt finansowych. Beneficjent nie dokonał zwrotu środków, a wobec braku możliwości egzekucji wymaganych należności, Naczelnik Urzędu Skarbowego W., postanowieniami z [...] marca 2016 r. i [...] kwietnia 2016 r. umorzył postępowania egzekucyjne wobec Spółki. W związku z powyższym, w decyzji z [...] listopada 2016 r., nr [...], wydanej na podstawie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613, z późn. zm); dalej: "O.p.", Dyrektor X. orzekł o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego – pełniącego funkcję prezesa zarządu C. Polska Sp. z o.o. za zobowiązania Spółki. Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie do Ministra Rozwoju i Finansów. Decyzją z [...] maja 2017 r., nr [...], Minister Rozwoju i Finansów utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora X. W uzasadnieniu decyzji Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 116 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: nie wykazał, że: we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. poz. 978) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Organ podkreślił, iż w niniejszej sprawie egzekucja okazała się bezskuteczna bowiem pomimo wszczęcia postępowania egzekucyjnego i prowadzenia go z całego majątku Spółki, nie udało się zaspokoić istniejących zobowiązań. Ponadto zauważono, że w czasie, kiedy doszło do nieprawidłowego wydatkowania środków przekazanych w ramach projektu Skarżący pełnił funkcję członka zarządu. Jak bowiem wynika z KRS, nr [...], W.O. pełnił obowiązki prezesa zarządu - od dnia wpisania Spółki do KRS, tj. 17 maja 2002 r. do 30 grudnia 2016 r., a od dnia 31 grudnia 2016 r. pełni funkcję likwidatora Spółki. Natomiast ostateczne decyzje wobec Spółki, orzekające kwoty środków przypadających do zwrotu wraz z odsetkami, wydane zostały w latach 2014-15. W ocenie Organu spełniona została zatem przesłanka bezskuteczności egzekucji oraz określona w art. 116 § 2 O.p. przesłanka "pełnienia obowiązków członka zarządu". Jednocześnie stwierdzono, że Skarżący nie wykazał aby podjęte przez niego działania zwalniały go z odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, tj. nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Organ zwrócił uwagę, że wniosek o ogłoszenie upadłości winien zostać złożony w terminie 14 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, a więc kiedy dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W niniejszej sprawie wniosek złożono w czerwcu 2015 r., tymczasem przyjmując nawet najdalszą datę doręczenia upomnienia, tj. 21 stycznia 2015 r. (dotyczącego uregulowania należności określonych w decyzji z 5 listopada 2014 r.) stwierdzić należy, że wniosek winien być złożony najpóźniej z końcem lutego 2015 r., Jednocześnie Organ nie zgodził się jakoby czasem właściwym na złożenie wniosku był czas gdy dłużnik już całkowicie przestał spłacać swoje długi, bo nie posiada dostatecznych środków na zaspokojenie wierzycieli. Wskazano także, że Skarżący nie wykazał aby niezgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie nastąpiło bez jego winy, nie wykazał bowiem żadnej z przesłanek egzoneracyjnych. Odnośnie powyższego podkreślono, że szkoda nie wystąpiła wyłącznie z winy X. gdyż to zarząd Spółki ponosi odpowiedzialność za prawidłową realizację projektów. Ponadto szkoda nie nastąpiła wyłącznie z winy osoby trzeciej, za którą dłużnik nie ponosi odpowiedzialności, a prawa i obowiązki wynikające z realizacji projektu nie zostały delegowane przez zarząd Spółki na konkretną osobę podwładną wobec zarządu. W skardze na powyższą decyzję wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucił: naruszenie przepisów postępowania które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 6, art. 1, art. 8, art. 11, art. 12, art. 15, art. 75, art. 77, art. 78 § 2 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257); dalej: "k.p.a.", w szczególności poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego wskutek istotnych nieprawidłowości w postępowaniu dowodowym, sposobie gromadzenia i oceny materiału dowodowego; naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 120, art. 121, art. 122, art. 187 i art. 191 O.p., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego; powielenie błędów popełnionych przez organ pierwszej instancji, tj. naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie w sprawie art. 116 O.p. w sytuacji, gdy przepis ten nie nadaje się do odpowiedniego zastosowania, bowiem taka wykładnia przepisów prawa naruszałaby standardy ochrony jednostki wyznaczane normami konstytucyjnymi, w szczególności wynikające z art. 2 Konstytucji. Skarżący podniósł, że niedopuszczalne jest rozszerzanie odpowiedzialności za zobowiązania na osoby trzecie w drodze stosowania wprost całego działu Ordynacji podatkowej pod pretekstem odpowiedniego zastosowania. Zaznaczył, iż odpowiedzialność osób trzecich jest instytucją wyjątkową, a w przypadku spółek kapitałowych jest wręcz instytucją sprzeczną z sensem istnienia tych spółek, w których głównym substratem jest kapitał, a nie skład osobowy zaś osoby powiązane personalnie ze spółką co do zasady nie odpowiadają za zobowiązania spółki swoim majątkiem. Skarżący podkreślił, że ustawodawca w drodze wyjątku dopuszcza rozszerzenie odpowiedzialności na osoby trzecie za zobowiązania podatkowe i należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ale rozszerzenia tego dokonuje w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. O takim działaniu nie ma natomiast mowy w przypadku odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów całego działu III Ordynacji podatkowej. W ocenie Skarżącego spornym jest czy przepis art. 116 O.p. - właśnie przez swój wyjątkowy charakter - nadaje się do odpowiedniego zastosowania w niniejszej sprawie. Opieranie zaś odpowiedzialności majątkowej na przepisie, który budzi wątpliwości co do zastosowania jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego. Dalej Skarżący wyjaśnił, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości 15 czerwca 2015 r., zamiast 28 lutego 2015 r., nie wpłynęło na stopień zaspokojenia wierzyciela, bowiem stan majątkowy Spółki w tych miesiącach utrzymywał się na podobnym poziomie. Skoro zaś nie doszło do pokrzywdzenia wierzyciela, to czas złożenia wniosku należy ocenić jako właściwy, tj. wynikający z przepisów prawa oraz rekomendacji Zgromadzenia Wspólników, których Organ nie wziął pod uwagę. W odpowiedzi na skargę Organ potrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Skarga według oceny Sądu zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 107 § 1 O.p. za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. O odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji. Z kolei zgodnie z art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. § 2. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. § 3. W przypadku gdy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji lub spółka akcyjna w organizacji nie posiada zarządu, za zaległości podatkowe spółki odpowiada jej pełnomocnik albo odpowiadają wspólnicy, jeżeli pełnomocnik nie został powołany. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. § 4. Przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji". W świetle powyższych regulacji nie może być wątpliwości, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej nie może być wydana (nie tylko doręczona) przed dniem zaistnienia określonych w art. 108 § 2 O.p. zdarzeń. W szczególności postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego ( art. 108 § 1 i 2 pkt 2 lit. a O.p.). W orzecznictwie utrwalony jest także pogląd, że w związku z treścią art. 108 § 2 O.p. jest oczywiste, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej musi wskazywać zobowiązanie (zobowiązania) objęte tą odpowiedzialnością i jego wysokość. W razie wynikającego z przepisów szczególnych wartościowego ograniczenia odpowiedzialności, wartość ta musi być podana. Powołana musi być też jedna z decyzji, o których mowa w § 2. Nie ma wymogu wskazania w tej decyzji wysokości odsetek za zwłokę i kosztów postępowania egzekucyjnego. Powyższe oznacza, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej musi być zawsze drugą decyzją w sprawie danego zobowiązania podatkowego (obie muszą dotyczyć tego samego zobowiązania). W wyroku z 6 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 668/08 LEX nr 483170 WSA w Gdańsku wyraził następujący pogląd: "Stosownie do art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej, a w stosunku do członków zarządu spółek kapitałowych - art. 116 § 1 i 2 O.p., o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji. Decyzja ta ma charakter konstytutywny, bowiem tworzy nowe stosunki prawne, zarówno gdy chodzi o ich podmiot, jak i przedmiot. Podmiotem tych stosunków są osoby trzecie, a przedmiotem odpowiedzialność, która odnosi się nie do obowiązku świadczenia dłużnika, lecz do pokrycia długu. Na mocy tej decyzji tworzy się odpowiedzialność osoby trzeciej wskutek wystąpienia przesłanek, z którymi poszczególne przepisy wiążą powstanie takiej odpowiedzialności. Postępowanie poprzedzające wydanie tej decyzji nie może być wszczęte przed dniem nastąpienia zdarzeń określonych w art. 108 § 2 Ordynacji podatkowej.". W orzecznictwie nie budzi także wątpliwości pogląd, że prowadząc postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki organ podatkowy powinien wpierw stwierdzić istnienie przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, a dopiero w przypadku ich stwierdzenia rozważyć, czy strona postępowania w sposób wiarygodny przedstawiła okoliczności egzoneracyjne (przesłanki negatywne). W przypadku natomiast braku którejkolwiek z przesłanek pozytywnych nie ma konieczności rozważania istnienia przesłanek negatywnych, gdyż orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu nie może nastąpić (wyrok WSA w Warszawie z 24 czerwca 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 430/08 LEX nr 478637). Poprzez to, że zobowiązanie osoby trzeciej do daty wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności nie jest jej zobowiązaniem, lecz zobowiązaniem nierzetelnego podatnika, w treści decyzji należy to zobowiązanie precyzyjnie określić (wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 96/07 LEX nr 309029). Ponadto w wyroku z 13 lutego 2008 r. II FSK 1605/06 LEX nr 449973, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "1. W każdym przypadku wydania przez organ podatkowy decyzji na podstawie przepisów art. 107 § 1, art. 108 § 1 oraz art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej rozważaniu podlegają zarówno przesłanki pozytywne odpowiedzialności tej kategorii osób trzecich, jak i przesłanki wobec istnienia których następuje wyłączenie tej odpowiedzialności, tzw. przesłanki egzoneracyjne. Nierozważenie przez organ podatkowy którejkolwiek z tych przesłanek skutkuje wadliwością decyzji opartej na podstawie wymienionych przepisów. 2. Badanie przesłanek negatywnych odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mogło następować wyłącznie w okresie, kiedy pełnił on tę funkcję. Gdyby bowiem w tym okresie wystąpiły przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość, to byłoby to jego obowiązkiem, którego zaniedbanie mogłoby skutkować odpowiedzialnością w trybie i na zasadach przewidzianych dla osób trzecich. Jeżeli natomiast stan taki zaistniał po tej dacie, to jest to okoliczność wyłączająca jego odpowiedzialność, bowiem ewentualne niezgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, gdyż były członek zarządu nie jest uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. 3. Ustalenie przesłanek egzoneracyjnych (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej) powinno następować z uwzględnieniem zobowiązań publicznoprawnych, określonych w wysokości wynikających z przepisów prawa". Organ prawidłowo wskazał w zaskarżonej decyzji zobowiązania objęte odpowiedzialnością Skarżącego i ich wysokość przywołując dziesięć decyzji [...] Jednostki Wdrażania Programów Unijnych zobowiązujących C. Polska Sp. z o.o. z siedzibą w W. do zwrotu części przyznanych dofinansowań projektów w ramach POKL wykorzystanych z naruszeniem procedur. Odnosząc się natomiast do stanowiska organu odwoławczego dotyczącego kwestii uwolnienia się od odpowiedzialności Skarżącego, który uważa, że w przypadku gdy dłużnik ma jednego wierzyciela nie ciąży na nim obowiązek zgłoszenia upadłości, ponieważ przepisy prawa upadłościowego i naprawczego nie mają zastosowania, to według oceny Sądu nie rozważono dostatecznie wnikliwie argumentacji Skarżącego. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na przepisy art. 11 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, z późn. zm.); dalej: "p.u.i.n.". Pominął natomiast, bez ustosunkowania się, regulację zawartą w art. 1 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którą ustawa reguluje zasady wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników będących przedsiębiorcami. W piśmiennictwie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że treść art. 1 jednoznacznie określa, iż postępowanie upadłościowe musi być wspólnym postępowaniem wierzycieli, podjętym w celu dochodzenia roszczeń od niewypłacalnego przedsiębiorcy albo innego podmiotu, do którego przepisy Prawa upadłościowego i naprawczego się stosuje. Tym samym wykluczono możliwość prowadzenia postępowania upadłościowego w stosunku do dłużnika, gdy w sprawie występuje tylko jeden wierzyciel. Prawo upadłościowe i naprawcze przyjęło rozwiązanie zgodne z podglądem, które pod rządami Prawa upadłościowego wyraził SN (por. orz SN z dnia 27 maja 1993 r., III CZP 61/93, OSNCP 1994, nr 1, poz. 7). Ta sama zasada dotyczy postępowania naprawczego, co wynika z przyjętych w nim rozwiązań. Konsekwencją przyjęcia przez Prawo upadłościowe i naprawcze tej zasady jest, iż w razie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości podmiotu, który jest dłużnikiem tylko jednego wierzyciela, winien on ulec oddaleniu. W tej sytuacji w świetle art. 1 ust. 1 brak jest bowiem podstaw do prowadzenia postępowania upadłościowego. Powyższa zasada odnosi się do postępowania naprawczego, które również nie może być prowadzone, gdy przedsiębiorca, który to postępowanie prowadzi jest dłużnikiem tylko jednego wierzyciela. Aczkolwiek w Prawie upadłościowym i naprawczym, brak jest przepisu, który by to wyraźnie stanowił, to jednak, na co w piśmiennictwie zwraca się uwagę, wynika to z treści przepisów zawartych w części czwartej Prawa upadłościowego i naprawczego regulujących to postępowanie, w których używa się liczby mnogiej przy regulacji uprawnień wierzycieli, np. art. 512 ust. 1 tej ustawy. Należy podkreślić, iż w odwołaniu Skarżący podnosił, że nie ponosi winy co do tego w jakim momencie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości. Zaznaczył, iż Sąd upadłościowy w sprawie niniejszej wyjaśniał, iż prawo upadłościowe wyklucza możliwość prowadzenia postępowania upadłościowego w stosunku do dłużnika, gdy w sprawie występuje tylko jeden wierzyciel (postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w W., X Wydziału Gospodarczego dla spraw upadłościowych i naprawczych z [...] lipca 2015 r., [...]). Sąd podkreślił także, że: "w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, z uwagi na fakt istnienia jednego wierzyciela, przyjąć należy że przesłanka z art. 1 ust. 1 p.u.i.n. w związku z art. 11 ust. 1 p.u.i.n. nie została wypełniona a tym samym uznać należy, że dłużnik jest wypłacalny" (s, 4, przedostatni akapit). Niedopuszczalne jest zatem prowadzenie postępowania upadłościowego względem dłużnika, który ma tylko jednego wierzyciela. Ten może bowiem dochodzić swego zaspokojenia w drodze syngularnego postępowania egzekucyjnego. Skarżący trafnie przywołuje również tezę z ww. postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. [...] w W. z dnia [...] lipca 2015 r., iż "Zaprzestanie płacenia długów, aby mogło stanowić przyczynę ogłoszenia upadłości, odnosić się musi do długów już wymagalnych, i to takich, o których zapłatę wierzyciele nalegają (zob. J. Korzonek, w: Komentarz, t. I, s. 12; K. Piasecki, w: Komentarz, s. 14).". W kontekście bowiem powyższego stwierdzenia należy podkreślić, że w toku postępowania egzekucyjnego do majątku Spółki C. Polska Sp. z o.o. z siedzibą w W., prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., [...] Jednostka Wdrażania Programów Unijnych, jako wierzyciel, zwróciła się z prośbą o zawieszenie postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zawiesił postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela. Podkreślenia wymaga przy tym, że sam fakt wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję, stanowiącą podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego i nie świadczy o "przedwczesności" wszczęcia tego postępowania. W tych okolicznościach należy wskazać, że nie była spełniona przesłanka, by wierzyciel nalegał na spłatę, co nie pozostaje bez znaczenia dla oceny ewentualnej winy członka zarządu w zakresie momentu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Należy wskazać ponadto, iż we wniosku dowodowym z 4 października 2016 r. Skarżący podniósł, że czas w którym złożono wniosek o ogłoszenie upadłości wynikał z przepisów prawa, z uwzględnieniem rekomendacji Zgromadzenia Wspólników. Skoro zatem organ odwoławczy doszedł do odmiennego przekonania i ustalił, że wniosku nie złożono we właściwym czasie powinien był zbadać okoliczność rzeczonych rekomendacji, celem wyjaśnienia całokształtu okoliczności. W kontekście powyższego należy bowiem wskazać, że w czasie Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników dnia 27 sierpnia 2014 r. powzięto uchwałę, w której Zgromadzenie Wspólników rekomendowało Zarządowi złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] sierpnia 2014 r. [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji [...] Jednostki Wdrażania Programów Unijnych z [...] maja 2014 r. nr [...] zobowiązującej do zwrotu części dofinansowania, a jednocześnie na wypadek wyczerpania procedury sądowoadministracyjnej ze skutkiem negatywnym dla spółki Zgromadzenie Wspólników wyraziło gotowość dokapitalizowania spółki w drodze pożyczek od wspólników albo podwyższenia kapitału zakładowego do kwoty nie wyższej niż 150.000 zł. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników w dniu 15 kwietnia 2015 r. powzięto uchwalę w której Zgromadzenie Wspólników postanowiło o dalszym istnieniu spółki i nieotwieraniu jej likwidacji, a jednocześnie wyraziło gotowość dokapitalizowania spółki w drodze pożyczek od wspólników albo podwyższenia kapitału zakładowego do kwoty nie wyższej niż 530.000 zł, pod warunkiem pozytywnego dla spółki rozstrzygnięcia przez sądy administracyjne sprawy decyzji MIiR z [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji [...] Jednostki Wdrażania Programów Unijnych z [...] maja 2014 r. zobowiązującej do zwrotu części dofinansowania. Dopiero 12 czerwca 2015 r. Zgromadzenie Wspólników uznało za wskazane wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Powyższe okoliczności, istotne dla dokonania oceny braku winy Skarżącego, nie podlegały analizie organu II instancji. W orzecznictwie wskazuje się, iż wprawdzie subiektywne przekonanie członka zarządu, że mimo niepłacenia długów spółce uda się jeszcze poprawić kondycję, a więc przekonanie, że niespłacanie długów jest spowodowane przejściowymi trudnościami, nie ma znaczenia dla oceny przesłanki egzoneracyjnej członka zarządu od odpowiedzialności, jednakże sytuacja jest inna, gdy przekonanie to jest poparte obiektywnymi faktami uzasadniającymi ocenę, iż spółka rzeczywiście miała szanse, w możliwym do przewidzenia, krótkim czasie, uzyskać środki na spłatę długów, co uzasadniałoby wstrzymanie się z wnioskiem o upadłość (wyrok Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2015 r. III UK 39/15). W szczególności podkreśla się bowiem, że brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości powinien być oceniany na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie nie tylko o swoje interesy, lecz także o interesy właściciela Spółki jak i jej wierzyciela (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 14 lutego 2012 r., I SA/Bd 952/11). Przedstawione przez Sąd aspekty odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki, mające w świetle Ordynacji podatkowej istotne znaczenie dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, nie mogą pozostać bez wnikliwego i szczegółowego rozważenia przy ponownym jej rozpatrzeniu. Z powyższych względów na zasadzie art. 145 § 1 lit a i c p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając o kosztach na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło