V SA/Wa 1639/19
WyrokWSA w Warszawie2020-07-17
Skład orzekający: Marek Krawczak, Michał Sowiński, Jarosław Stopczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracodawca, który nieterminowo opłacił składki ZUS za wszystkich swoich pracowników, w tym pracowników niepełnosprawnych, może nadal ubiegać się o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON?Ratio decidendi
Pracodawca, który nieterminowo opłacił składki ZUS za wszystkich swoich pracowników, w tym pracowników niepełnosprawnych, nie może ubiegać się o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON. Nieterminowe opłacenie kosztów płacy, nawet w części dotyczącej pracowników pełnosprawnych, skutkuje brakiem prawa do dofinansowania i koniecznością zwrotu już wypłaconych środków. Decyzja w takiej sytuacji ma charakter związany.Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę na decyzję Prezesa PFRON nakazującą zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za określone okresy. Organ stwierdził, że spółka nie opłaciła składek ZUS od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za te okresy w terminie, co skutkowało nienależnym pobraniem dofinansowania. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów KPA i ustawy o rehabilitacji, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczącą kosztów płacy oraz pominięcie faktu zawarcia układu ratalnego z ZUS.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Zakładu H. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ... lipca 2019 r. nr .... w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez Zakład Przetwórstwa Mięsnego ZPM [...]sp. z o.o. w [...] (dalej: "Skarżąca", "Strona" lub "Spółka") jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes PFRON" lub "organ") z dnia [...]lipca 2019 r. nakazująca stronie zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: czerwiec - grudzień 2013 r., styczeń, luty, kwiecień - grudzień 2014 r., styczeń - czerwiec 2017 r., luty - lipiec 2018 r. wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych oraz umarzająca jako bezprzedmiotowe postępowanie w przedmiocie zwrotu środków wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy: kwiecień 2016 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Prezes PFRON na podstawie analizy zgromadzonej dokumentacji, tj. informacji przekazanych przez Zakład Ubezpieczenia Społecznego stwierdził, iż Strona nie opłaciła składek ZUS od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: czerwiec - grudzień 2013 r., styczeń, luty, kwiecień - grudzień 2014 r., styczeń - czerwiec 2017 r., luty - lipiec 2018 r. zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 tj. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 511 ze zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji"). Wobec czego Strona nienależnie pobrała dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ww. okresy sprawozdawcze w łącznej wysokości 476 991,70 zł.
Pismem z dnia 29 stycznia 2019 r. Strona została wezwana do zapłaty w/w kwoty w terminie 3 miesięcy od daty otrzymania wezwania. Po bezskutecznym upływie wskazanego terminu wszczęto postępowanie administracyjne, o czym strona została powiadomiona pismem z dnia 7 maja 2019 r.
Decyzją z dnia [...]sierpnia 2019 r. Prezes PFRON nakazał stronie zwrot środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: czerwiec - grudzień 2013 r., styczeń, luty, kwiecień - grudzień 2014 r., styczeń - czerwiec 2017 r., luty - lipiec 2018 r., w łącznej wysokości 476 991,70 zł.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, począwszy od 1 grudnia 2012 r., miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.
Przepis art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji stanowi, iż kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa wart. 26a ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc. Koszty płacy wg art. 2 ust. 4a ustawy o rehabilitacji oznaczają wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne rentowe i wypadkowe oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z dokumentów złożonych w Systemie Dofinansowania i Refundacji (załączniki INF-D-P) wynika, że wnioskowi Wn-D za okres sprawozdawczy czerwiec 2013 r. odpowiada deklaracja ZUS za okres lipiec 2013 r. i analogicznie do pozostałych okresów.
Organ analizując materiał dowodowy zebrany w sprawie, doszedł do wniosku, że strona zobowiązana była do opłacenia składek za kwiecień 2016 r. w następujących wartościach FUS - 34 616,03 zł; - FUZ - 8 933,16 zł; - FPiFGŚP - 2 360,13 zł; (co wynikało z odpowiadającej temu okresowi deklaracji ZUS DRA 04/2016). Łączna wartość składek wynikających z deklaracji ZUS - 45 909,32 zł. Jak ustalono kwota opłacona z uchybieniem terminu wskazanego w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji wynosiła 13,00 zł, co stanowi poniżej 2 % składek należnych za dany miesiąc, a zatem fakt ten nie stanowi podstawy do żądania zwrotu środków za ten okres.
Wobec czego za kwiecień 2016 r. należy umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe albowiem składki ZUS za ww. okres sprawozdawczy zostały opłacone zgodnie z art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji. Natomiast w pozostałym zakresie dotyczącym okresów sprawozdawczych organ stwierdził, iż weryfikacja informacji przekazanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w pismach z dnia 31 grudnia 2018 r. i 12 czerwca 2019 r., potwierdziła fakt nieopłacenia składek ZUS od wynagrodzeń zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.
W ocenie organu Strona nie poniosła kosztów płacy w postaci opłacenia składek ZUS od wynagrodzeń zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji albowiem za okresy sprawozdawcze w PFRON: czerwiec - grudzień 2013 r., styczeń, luty, kwiecień - grudzień 2014 r., styczeń - czerwiec 2017 r., luty - lipiec 2018 r. składki ZUS zostały przez Stronę opłacone z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, wobec czego strona nienależnie pobrała dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ww. okresy w całości.
Ustawa o rehabilitacji dopuszcza jedynie 14-dniowe uchybienie względem terminu wynikającego z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jednocześnie ustawa o rehabilitacji nie wskazuje, by przyczyny związane z brakiem opłacenia lub uchybienia terminu w ponoszeniu kosztów płacy wywierały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Podkreślił, że zawarte w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji sformułowanie "miesięczne dofinansowanie nie przysługuje" oznacza, że decyzja wydana na podstawie ww. przepisu nie ma charakteru uznaniowego charakteryzującego się swobodą decyzyjną organu, lecz jest to tzw. decyzja związana, tj. taka, w której jeżeli uprawniony organ stwierdzi określony stan rzeczy, zobowiązany jest wydać przewidzianą prawem decyzję. Skoro zatem zaistniała przesłanka określona w pkt 3 omawianego przepisu, organ miał obowiązek wezwać stronę do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania.
Strona na ww. decyzję złożyła skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- 80 w zw. z art. 11 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." oraz w zw. z art. 45a ust. 3a i art. 66 ustawy o rehabilitacji, przez przekroczenie swobodnej oceny dowodów i oparcie rozstrzygnięcia na dowodach w postaci pism z ZUS które miały rzekomo stanowić dowód potwierdzający terminowość rozliczenia kosztów płac w postaci składek na odpowiednie fundusze ZUS na indywidualnych kontach pracowników niepełnosprawnych, a które to dowody nie są istotne z punktu widzenia normy prawnej określonej brzmieniem art. 26a ust. 1a1 pkt 3 w zw. z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, bowiem mogą stanowić jedynie dowody na ogólne rozliczenie stanu konta skarżącej Spółki w ZUS, jako płatnika składek, a tym samym nie są jednoznacznymi i kompletnymi dowodami zmierzającymi do udowodnienia, w jakich terminach spółka poniosła koszty płac w postaci składek na odpowiednie fundusze ZUS na pracowników niepełnosprawnych w spornych okresach rozliczeniowych;
- art. 107 § 3 w zw. z art. 7 oraz 77 k.p.a. przez wydanie decyzji zawierającej istotne braki w ustalonym stanie faktycznym sprawy, m.in. w zakresie kwestii nieterminowości poniesienia przez stronę kosztów płac w postaci należności składkowych na pracowników niepełnosprawnych w miesiącach: czerwiec 2013 r kwiecień 2014 r. styczeń 2017 r. oraz luty 2018 r.
- art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 2 i § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy a tym samym poprzez pominięcie faktu i skutków zawarcia przez Skarżącą układu ratalnego z ZUS;
- art. 26a ust. 1a 1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 29 ustawy o ubezpieczeniach społecznych, poprzez błędną wykładnię tych przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy w wyniku czego organ całkowicie pominął okoliczność zawarcia przez Spółkę układu ratalnego z ZUS.
Prezes PFRON w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej: "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie sąd uznał, że Prezes PFRON wydał prawidłową decyzję.
Sąd zauważa, że zastosowanie w sprawie znajdują przepisy prawa materialnego obowiązujące na datę złożenia wniosku o wypłatę przedmiotowego dofinansowania. Wynika to z faktu, że organ ocenia zasadność przyznania pomocy na podstawie danych wynikających z wniosku oraz informacji do niego załączonych, a więc według danych z dnia złożenia wniosku. Skoro pomoc publiczna w formie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych wiąże się z zatrudnieniem pracownika niepełnosprawnego w określonym miesiącu, to prawo do tej pomocy jest nabywane z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego, a pomoc jest udzielana, jeżeli od tej daty jest możliwe ustalenie, czy zostały spełnione warunki do wystąpienia o wypłatę pomocy. Potwierdza to rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.U.UE L z dnia 26 czerwca 2014 r., nr 187, s. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie 651/2014), które wskazuje w art. 2 pkt 28, że "data przyznania pomocy" oznacza dzień, w którym beneficjent nabył prawo otrzymania pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym. Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ten pogląd nie jest kwestionowany (patrz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2013 r., sygn. akt II GSK 765/12; z 25 lutego 2015r., sygn. akt II GSK 464/14, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3594/15).
Pomoc dotyczy zatem pokrycia wskazanej części kosztów kwalifikowanych, jako kosztów płacy, poniesionych w konkretnym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego przy spełnieniu w tym okresie warunków prawem przewidzianych.
W sprawie ustalono, że Spółka wg organu, w stosunku do pracowników nie opłaciła składek ZUS od wynagrodzeń za okresy rozliczeniowe: lipiec - grudzień 2013 r., styczeń, luty, marzec, maj grudzień 2014 r., styczeń 2015 r., luty - lipiec 2017 r., marzec - sierpień 2018 r. zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.
Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.
Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1. Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, zwane dalej "miesięcznym dofinansowaniem", przysługuje w kwocie: 1) 1.800 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności; 2) 1.125 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności; 3) 450 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności.
Przypomnieć należy, że przy stosowaniu przepisu art. 26a ustawy o rehabilitacji (stanowiącym przesłanki nabycia uprawnienia przez pracodawcę) oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. W myśl bowiem art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia 651/2014.
Zgodnie z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Art. 33 ust. 1 rozporządzenia 651/2014 wskazuje, że pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 Traktatu i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. Tym samym pomoc jest zgodna ze wspólnotowym rynkiem tylko w wypadku spełnienia warunków określonych przepisami. W wypadku niespełnienia takich warunków pomoc taka jest pomocą bezprawną (niedozwoloną).
Rozporządzenie 651/2104 definiuje pojęcie pracownika niepełnosprawnego w art. 2 pkt 3 i wg tego przepisu pracownikiem niepełnosprawnym jest każda osoba, która: a) jest uznana za osobę niepełnosprawną na mocy prawa krajowego; lub b) ma długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w środowisku pracy na równych zasadach z innymi pracownikami.
Zgodnie z treścią art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Natomiast osobą niepełnosprawną jest zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji jest osoba, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.
Zgodnie z art. 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014 intensywność pomocy nie przekracza 75 % kosztów kwalifikowalnych. Z kolei koszty kwalifikowalne to koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego (art. 33 ust. 2)
Mając powyższe przepisy na uwadze należy stwierdzić, że aby strona mogła uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych musi spełniać warunki do uzyskania tej pomocy publicznej na ostatni dzień miesięcznego okresu sprawozdawczego. Tym samym, zmiany w sytuacji podmiotu nie związane z jego działaniem lub zaniechaniem nie mogą mieć wpływu na możliwość uzyskania dofinansowania. Odnosi się to również do korekt deklaracji, które mogą mieć miejsce, ale tylko w sytuacjach niezależnych do pracodawcy.
Zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.
W myśl art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zwanego dalej "pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą", 75% tych kosztów. Tym samym art. 26a ust. 4 w zakresie intensywności pomocy dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest odzwierciedleniem art. 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014.
Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).
W sprawie sporna jest kwestia związana z opłaceniem należności składkowych.
Jak stanowi art. 47 ust. 1 usus płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.
Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z cytowanym art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Tym samym przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.
Zasadnie zatem Skarżąca stwierdza, że nieterminowe pokrywanie przez pracodawców miesięcznych kosztów płacy, o którym mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji odnosi się wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie pracowników ogółem. Sąd wyjaśnia, że rola Prezesa PFRON jest ograniczona do kontroli działalności pracodawcy w zakresie odnoszącym się tylko do osób niepełnosprawnych, a nie w całej rozciągłości, która nie ma wpływu na wynagrodzenie osób niepełnosprawnych. W wypadku, gdy nie ma żadnych wątpliwości, że koszty płacy osoby niepełnosprawnej zostały pokryte w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, to niepokrywania kosztów płacy osób pełnosprawnych w wymaganych terminach organ nie może oceniać w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, a jedynie w takim wypadku jest zobowiązany do ustalenia, czy przedsiębiorca nie znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej wg kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej (art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji). Ustawa o rehabilitacji posługując się pojęciem koszty płacy odnosi je do kosztów płacy poniesionych w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych a nie pracowników pełnosprawnych. Dlatego też, w ocenie Sądu, Prezes PFRON badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji powinien był ustalić, czy strona poniosła koszty płacy pracownika niepełnosprawnego z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów. W analizowanej sprawie takiego ustalenia organ dokonał i jednoznacznie ustalił, że za wskazane okresy Strona nie poniosła kosztów płacy (składek na ubezpieczenia) w terminie wskazanym w art. 26 ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.
Na podstawie przedstawionych informacji pochodzących od ZUS, a więc informacji mających walor dokumentu urzędowego ustalił, że składki na ubezpieczenia za okresy rozliczeniowe: lipiec - grudzień 2013 r., styczeń, luty, marzec, maj grudzień 2014 r., styczeń 2015 r., luty - lipiec 2017 r., marzec - sierpień 2018 r. zostały opłacone ostatecznie z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.
Podkreślenia wymaga, że z akt wynika, iż Skarżąca złożyła deklaracje ZUSowskie (DRA) i nie wpłaciła środków finansowych pozwalających na opłacenie całości składek. Tej okoliczności nie kwestionuje również Spółka, podnosząc jedynie w skardze, że zabrakło w zaskarżonych decyzjach danych odnoszących się do konkretnych niepełnosprawnych pracowników, którym wg organu skarżąca spółka (pracodawca) nie pokryła kosztów płacy (należności składkowych) we wskazanych w przepisach terminie.
Odnosząc się do powyższego zarzutu skargi należy zauważyć, iż skoro na koncie Spółki powstały zaległości przekraczające 14 dni, to obciążyły one proporcjonalnie wszystkich pracowników strony, zarówno niepełnosprawnych jak i pełnosprawnych. W odróżnieniu od przywołanych w skardze spraw sądowoadministracyjnych dotyczących zwrotu środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych strona skarżąca nie podnosiła w toku postępowania administracyjnego i nie załączała dowodów, które w jej ocenie potwierdzają, że w pierwotnym terminie uregulowała całość należności składkowych wynikających ze złożonych deklaracji i po okresie sprawozdawczym nie korygowała deklaracji w stosunku do osób niepełnosprawnych.
Braku terminowego opłacenia składek w żaden sposób nie zaprzecza Skarżąca, gdyż na tę okoliczność nie przedstawia żadnych dokumentów, jak i również nie przedstawia jakiejkolwiek argumentacji, która to stanowisko organu by kwestionowała. Fakt braku terminowego opłacenia składek potwierdzają także w istocie pisma Strony z dnia 24 kwietnia i 17 maja 2019 r., w których to poinformowała organ, że okresowe komplikacje finansowe spowodowały opóźnienia w uregulowaniu składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych pracowników (karta 324 i 329 akt adm.). Wobec czego Strona wniosła o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. Tym samym Spółka nie zaprzeczyła twierdzeniom organu, że w pierwotnym terminie nie uregulowała całości należności składkowych wynikający ze złożonych deklaracji. Wręcz przeciwnie, uznała de facto roszczenie Prezesa PFRON, a spór na etapie postępowania administracyjnego dotyczył jedynie wysokości kwoty zwrotu.
Należy zaznaczyć, iż w skardze w stosunku do okresów objętych kontrolowaną decyzją nie podnosi żadnych twierdzeń wskazujących na inny niż przyjęty w decyzji stan faktyczny. Dlatego też, w ocenie Sądu, organ ten stan faktyczny ustalił w sposób prawidłowy.
Podkreślenia wymaga, że z przepisów ustawy o rehabilitacji wynika, iż funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i nie ma możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Taka konstrukcja systemu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych ma na celu ochronę tych pracowników. Poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy związanych z wypłatą wynagrodzenia wiąże się ściśle również z poniesieniem pozostałych kosztów płacy, tj. m.in. kosztów ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, składek na Fundusz Pracy i FGŚP. W związku z powyższym wystarczającym jest, aby pracodawca nie poniósł któregokolwiek z ww. kosztów płacy np. w zakresie składek na ubezpieczenia zdrowotne pracowników niepełnosprawnych, aby stwierdzić, że dofinansowanie nie przysługuje, a przyznane dofinansowanie podlega zwrotowi.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 80 w zw. z art. 11 oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 45a ust. 3a i art. 66 ustawy o rehabilitacji, przez przekroczenie swobodnej oceny dowodów i oparcie rozstrzygnięcia na dowodach w postaci pism z ZUS które miały rzekomo stanowić dowód potwierdzający terminowość rozliczenia kosztów płac w postaci składek na odpowiednie fundusze ZUS na indywidualnych kontach pracowników niepełnosprawnych, a które to dowody nie są istotne z punktu widzenia normy prawnej określonej brzmieniem art. 26a ust. 1a1 pkt 3 w zw. z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji.
Wbrew twierdzeniom Strony analiza powyższych przepisów jednoznacznie wskazuje, że w wypadku nawet częściowego nieuiszczenia w wymaganym terminie kosztów płacy, dofinansowanie w jakiejkolwiek wysokości nie przysługuje, o czym wprost wskazuje cytowany wyżej art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Tym samym skoro stwierdzono, że strona koszty płacy pokryła po terminie wynikającym z powyższego przepisu, to na mocy art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji organ był zobowiązany wydać decyzję nakazującą zwrot środków. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz lub danych, o których mowa w art. 49c, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. Podkreślenia wymaga, że w art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji jest mowa o "środkach Funduszu" wraz z odsetkami, nie zaś o "równowartości kwoty dofinansowania w zakresie nieopłaconych terminowo przez skarżącą składek". Dlatego też organ nie naruszył wskazanych przepisów i prawidłowo zażądał zwrotu określonej w decyzji kwoty dofinansowania.
Nieuprawniony jest również zarzut naruszenia art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 29 ustawy o ubezpieczeniach społecznych, poprzez błędną wykładnię tych przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy w wyniku czego organ całkowicie pominął okoliczność zawarcia przez Spółkę układu ratalnego z ZUS.
Należy podkreślić, iż niezależnie od przyczyn przewidzianego w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji opóźnienia skutkiem stwierdzenia nieterminowego poniesienia kosztów płacy jest sankcja w postaci braku możliwości uzyskania dofinansowania przez pracodawcę. Wskazany przepis jest jasny i nie wymaga żadnych szczególnych zabiegów interpretacyjnych. Jednoznacznie wskazuje, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego nie będzie przysługiwało, jeśli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, przekraczającym 14 dni. A contrario skoro takie dofinansowanie zostało wypłacone, to zwrotowi podlega cała kwota takiego dofinansowania. Zasadnie przy tym wywiódł organ, iż rozłożenie zaległości na raty nie ma takiego skutku, że zaległość przestaje istnieć, a jedynie zawieszona zostaje możliwość jej egzekwowania przez ZUS przed upływem terminów poszczególnych rat, określonych w umowie zawartej z Zakładem. Z tego więc względu przy ustaleniu czy koszty płacy zostały poniesione przez stronę w terminie należy mieć na względzie terminy wynikające z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a nie terminy jakie wynikają z umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi związanych z naruszeniem przepisów proceduralnych Sąd stwierdza, że w żaden sposób nie zostały one naruszone. Organ zebrał dowody, z których jednoznacznie wynikają fakty, które przyjął za podstawę rozstrzygnięcia. Skarżąca żadnych dowodów przeciwnych, zaprzeczających tym faktom nie przedstawiła.
Strona nie może oczekiwać od organu, aby - przy całkowitej bierności samej strony - poszukiwał dowodów podważających jego ustalenia i argumenty. Wobec bierności dowodowej strony skarżącej należy przyjąć dowody z pism ZUS z dnia 31 grudnia 2018 r. oraz 11 czerwca 2019 r. wskazujące, iż koszty płacy za osoby niepełnosprawne zostały poniesione po wymaganym terminie.
Należy ponownie podkreślić bierność strony skarżącej, która nie wskazała żadnego konkretnego dowodu na poparcie swoich twierdzeń, że dokumenty ZUS nie są jednoznacznymi dowodami wskazującymi, w jakich terminach Spółka poniosła koszty płac w postaci składek na odpowiednie fundusze ZUS na pracowników niepełnosprawnych w spornych okresach rozliczeniowych, również na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, zaś wcześniej nie korzystała z inicjatywy dowodowej, pomimo wezwania przez organ.
Nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 7 oraz 77 k.p.a. przez wydanie decyzji zawierającej istotne braki w ustalonym stanie faktycznym sprawy, m.in. w zakresie kwestii nieterminowości poniesienia przez stronę kosztów płac w postaci należności składkowych na pracowników niepełnosprawnych w miesiącach: czerwiec 2013 r. kwiecień 2014 r. styczeń 2017 r. oraz luty 2018 r.
Wskazać należy, że Strona opłaciła składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne za okresy sprawozdawcze objęte decyzją z uchybieniem ustawowego terminu. Fakt nieterminowego opłacenia składek wynikał w szczególności ze wstępnej analizy danych zaczerpniętych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS, potwierdzonych informacjami uzyskanymi bezpośrednio z ZUS. Na podstawie wymienionych dowodów w uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał konkretne daty opłacenia składek przez Stronę. Wbrew twierdzeniom Skarżącej organ w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie administracyjne, w którym Strona brała czynny udział. Art. 26a ust. 11 ustawy o rehabilitacji w obecnym brzmieniu stanowi przy tym, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz lub danych, o których mowa w art. 49c, Prezes Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. Art. 49c wskazuje z kolei, że Fundusz jest uprawniony do nieodpłatnego korzystania z danych zgromadzonych m.in. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W tej sytuacji działania organu w tym zakresie uznać należy za prawidłowe i zgodne z obowiązującym prawem.
Decyzja organu co do zasady została właściwie sporządzona i uzasadniona. Jednoznacznie wynika z niej, że w wypadku nieopłacenia w całości w wymaganym terminie deklaracji ZUS (DRA), powstają zaległości, które w proporcjonalny sposób obciążają pracowników pełnosprawnych i niepełnosprawnych.
Słusznie organ podkreślał w zaskarżonej decyzji, że przepisy ustawy o rehabilitacji, a w szczególności art. 26a ust. 1a1 nie pozostawiają organowi żadnego luzu decyzyjnego i decyzja wydawana w takim jak przedmiotowy stan faktyczny jest tzw. decyzją związaną, tj. taką, w której jeżeli uprawniony organ stwierdzi określony stan rzeczy, zobowiązany jest wydać przewidzianą prawem decyzję. Tym samym w żaden sposób organ przy jej wydawaniu nie mógł uwzględniać wskazywanego interesu społecznego czy też słusznego interesu strony.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło