V SA/Wa 1722/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Madalińska-Urbaniak, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2010r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. B. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Wnioskiem złożonym w dniu [...] grudnia 2004r. A. B. wystąpił o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2005. We wniosku zadeklarował do zalesienia na terenach o korzystnej konfiguracji powierzchnię 8,61 ha – iglaste i powierzchnię 3,43 ha – liściaste (łącznie 12,04 ha). Skarżący wystąpił także o premię pielęgnacyjną na 5 lat bez zastosowania repelentów na terenach o korzystnej konfiguracji na powierzchni 12,04 ha oraz o premię zalesieniową na 20 lat na powierzchni 12,04 ha. Wniosek obejmował działki ewidencyjne nr [...]. W dniu [...] maja 2005 r. Skarżący złożył oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesieniowym z dnia [...] grudnia 2004 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał Wnioskodawcy płatność z tytułu wsparcia na zalesienie, a także premię pielęgnacyjną oraz premię zalesieniową. W związku z tym, iż decyzją uwzględniono w całości żądanie Strony, organ odstąpił od jej uzasadnienia. W dniu 8 września 2010 r. Kierownik Biura skierował do Skarżącego wezwanie do złożenia wyjaśnień do wniosku o wypłatę pomocy na zalesianie na rok 2010. Organ wskazał, iż do Biura Powiatowego ARiMR w W. wpłynęła decyzja nr [...] z [...] stycznia 2009 r. wprowadzająca zmianę w operacie ewidencyjnym obrębu P. w jednostce rejestrowej [...] (działki nr [...]), zapisanej na E. B. Skarżący wyjaśnił, iż nie jest właścicielem działek objętych wnioskiem, gdyż grunty te zostały przekazane jego małoletniemu wówczas synowi jako darowizna. Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Dyrektor Oddziału Agencji stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura z dnia [...] sierpnia 2005r. w sprawie przyznania pomocy na zalesianie gruntów rolnych. W podstawie prawnej przywołano art. 156 § 1 pkt 3 i art. 158 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż warunkiem przyznania producentowi rolnemu płatności na zalesianie wskazanych we wniosku gruntów rolnych jest ustalenie, że wnioskodawca jest właścicielem tych działek rolnych. Po rozpatrzeniu odwołania Strony Prezes ARiMR wydał w dniu [...] grudnia 2010r. decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału z dnia [...] października 2010r. Organ odwoławczy potwierdził, że płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych stanowiących własność tego producenta rolnego albo jego małżonka lub współwłasność producenta rolnego, natomiast Skarżący nie jest właścicielem ani współwłaścicielem gruntów rolnych zadeklarowanych do zalesienia we wniosku z [...] grudnia 2005 r. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której A. B. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania. Jak zaznaczył w uzasadnieniu skargi, działał zawsze przed organami administracji jako przedstawiciel ustawowy małoletniego syna E. B., nie ukrywał tego faktu, gdyż złożył akt notarialny umowy sprzedaży i darowizny gruntów rolnych (rep. [...] nr [...] z [...] lipca 2003r.), mocą którego jego syn E. nabył grunty rolne. Wskazał także, że decyzja o zalesieniu wydana została na okres 20 lat, prace pielęgnacyjne i ochronne zalesionych gruntów wykonywane są prawidłowo, co wiąże się z dodatkowymi kosztami. Zwrot otrzymanej dopłaty, będzie krzywdzący dla Skarżącego i spowoduje pogorszenie jego sytuacji ekonomicznej. Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2011r., sygn. akt: V SA/Wa 262/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] grudnia 2010r. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że w jego ocenie okoliczność, że właścicielem gruntów rolnych do których przyznano płatności na zalesianie nie jest adresat decyzji, tj. A. B., lecz jest nim jego syn E. B., istniała już w dacie wszczęcia postępowania, tak więc całe prowadzone postępowanie administracyjne była obarczone wadą. Zatem zdaniem Sądu I instancji w stanie faktycznym ustalonym na dzień [...] sierpnia 2005r., w którym orzekał Kierownik Biura, weryfikowana decyzja odpowiadała prawu. Dopiero zmiana stanu faktycznego, a więc przesłanka o charakterze proceduralnym, dała podstawę do weryfikacji ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2005r. Powyższe okoliczności świadczą zdaniem Sądu I instancji, że w sprawie została spełniona przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Natomiast organ niezasadnie, w ocenie Sądu, uznał istnienie podstawy uzasadniającej weryfikację decyzji w drodze postępowania nieważnościowego. Jak wskazał tut. Sąd organ winien dokonać weryfikacji decyzji Kierownika Biura z dnia [...] sierpnia 2005r. o przyznaniu płatność z tytułu wsparcia na zalesienie we właściwym trybie wznowienia postępowania, zgodnie z właściwością wynikającą z art. 150 § 1 k.p.a., a także z uwzględnieniem regulacji art. 146 § 1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej pełnomocnika organu, wyrokiem z 14 lutego 2013r., II GSK 2148/11, uchylił wyrok sądu I instancji i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. NSA ustalił, że Sąd I instancji przyjął błędne założenie, iż organ orzekający powziął informację, że właścicielem gruntu jest E. B. a nie A. B. dopiero w dniu [...] września 2010r. Sąd kasacyjny wskazał, że Skarżący składając wniosek o płatność na rok 2004 r. dołączył do niego wypis z ewidencji gruntów i budynków, z którego jednoznacznie wynika, że właścicielem gruntów rolnych wskazanych we wniosku o płatność jest E. B., a nie jego ojciec - Skarżący A. B. Zatem założenie Sądu I instancji, że wyszedł na jaw istotny dla sprawy nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, nieznany organowi, który wydał decyzję, jest twierdzeniem błędnym. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż ponownie rozpatrując sprawę WSA w Warszawie winien rozważyć prawidłowość decyzji organów obu instancji stwierdzających nieważność decyzji przyznającej A. i B. przedmiotową płatność na gruncie przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji. Na rozprawie w dniu 16 października 2013r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie Skarżący poparł skargę i oświadczył, że działka ma około 12,04 ha. W 2005 lub 2006 roku otrzymał kwotę ok. 100 tys. zł., z której na sadzonki i ogrodzenie wydał ok. 80 tys. zł. Do dnia dzisiejszego realizuje plan zalesiania ponosząc koszty związane z wykaszaniem trawy (jeden pokos ok. 16 tys. zł), uzupełnianiem sadzonek, przecinką chorych drzew. Drzewa mają obecnie ok. 3 m wysokości. W dacie otrzymania płatności syn E. B. był niepełnoletni. Organ wnosił o oddalenie skargi stojąc na stanowisku, iż jednoznaczność naruszenia prawa przez organ przy wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. przyznającej płatność z tytułu wsparcia na zalesienie, a także premię pielęgnacyjną oraz premię zalesieniową przesądza o zasadności wydania przez Prezesa Agencji zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2010r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Oddziału z [...] października 2010r. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 14 lutego 2013r., II GSK 2148/11, Naczelny Sąd Administracyjny nakazał przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez WSA rozważenie prawidłowość decyzji organów stwierdzających nieważność decyzji przyznającej A. B. płatność z tytułu wsparcia na zalesienie, premię pielęgnacyjną oraz premię zalesieniową. Tak więc dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] sierpnia 2005 r. przyznająca Wnioskodawcy płatność z tytułu wsparcia na zalesienie, a także premię pielęgnacyjną oraz premię zalesieniową naruszała prawo i to w stopniu rażącym, tylko bowiem tak wysoki stopień ewentualnego naruszenia prawa mógłby stanowić, z mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, uzasadnioną podstawę stwierdzenia przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR jej nieważności. Sąd podkreśla, że ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe i poprzedzone wnikliwym badaniem zaistnienia przesłanek, przy spełnieniu których można by mówić o rażącym naruszeniu prawa. W kwestii interpretacji pojęcia "rażące naruszenie prawa", którym operuje przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa, wielokrotnie wypowiadała się zarówno nauka prawa jak i judykatura. Analiza ich dorobku pozwala na stwierdzenie, że rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny i prawny, wobec treści wyroku i uzasadnienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest bezsporny. Warunkiem przyznania producentowi rolnemu płatności na zalesianie wskazanych we wniosku gruntów rolnych jest ustalenie, że Wnioskodawca jest właścicielem tych działek rolnych. Skarżący składając wniosek o płatność na rok 2004 r. dołączył do niego wypis z ewidencji gruntów i budynków, z którego jednoznacznie wynikało, że właścicielem gruntów rolnych wskazanych we wniosku o płatność jest nie on lecz jego syn E. B. Przyznanie zatem Skarżącemu płatności naruszało prawo, bowiem treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanął jednak na stanowisku, iż w rozpoznawanej sprawie organy nie rozważyły w wyczerpujący sposób racji ekonomicznych i gospodarczych, które wywołało i nadal wywołuje oceniane rozstrzygnięcie oraz ugruntowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, iż rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a nie jest każde naruszenie prawa, ale tylko takie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności w państwie prawa (n.p. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z dnia 13 maja 2010 r., sygn. II OSK 824/09; wyrok z dnia 3 września 2013 r., sygn. IIGSK 862/12; wyrok z dnia 11 września 2013 r., sygn. II FSK 3023/11 i w wielu innych). Podkreślając znaczenie wskazanej wyżej przesłanki Sąd podnosi, iż w rozpoznawanej sprawie właściciel gruntów rolnych wskazanych we wniosku o płatność – E. B. w dacie składania tego wniosku był niepełnoletni. W jego imieniu musiałby działać przedstawiciel ustawowy – ojciec A. B. To Skarżący zatem, chociaż w innym charakterze, zarówno składałyby wymagane dokumenty jak i odebrałby i dysponował przyznaną płatnością. Zrobił to de facto w dniu 10 maja 2005 r. składając oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesieniowym z dnia [...] grudnia 2004 r. Plan ten, co jest bezsporne, nadal realizuje. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanął na stanowisku, iż organy obu instancji orzekające w sprawie nie przeprowadziły właściwej analizy zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa winien uczynić to zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy, mając na względzie uwagi Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał zatem skargę za uzasadnioną i z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.