V SA/Wa 2049/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 30 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) maja 2016 r. nr (...) w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W załączonym do skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący R. S. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie uzyskuje bowiem obecnie żadnych dochodów, jest osobą bezrobotną, a także nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności. Skarżący oświadczył, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwojgiem małoletnich synów (w wieku 17 i 14 lat). Małżonkowie pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej. Dochody małżonki skarżący oszacował na kwotę 25.000 zł rocznie. Wskazał, że dochody te stanowią jedyne źródło utrzymania czteroosobowej rodziny. Małżonka skarżącego pokrywa m.in. koszty leczenia skarżącego w kwocie 200 zł miesięcznie (skarżący od wielu lat leczy się na serce) oraz ratę spłaty zadłużenia (wynoszącego 11.500 zł) na karcie kredytowej skarżącego w wysokości 450 zł miesięcznie. Skarżący dodał, iż nie ma wiedzy o oszczędnościach swojej żony. W odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący w piśmie z dnia 6 września 2016 r. wyjaśnił, że wraz z rodziną zamieszkuje w domu teściów. Małżonkowie partycypują w kosztach utrzymania domu – przekazują na ten cel ok. 500 zł w skali miesiąca, jak również pokrywają opłaty za telefon. Skarżący sprecyzował, iż koszty zakupu jego leków zamykają się w kwocie 120 zł. Oświadczył, że od listopada 2015 r. jest bezrobotny, ale nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Skarżący wskazał również, iż jego małżonka jest właścicielką nieruchomości gruntowej o powierzchni [...] ha, położonej na Mazurach i wartości ok. [...] tysięcy zł oraz samochodu marki Mini One - rok produkcji 2003 o wartości 10.000 zł. Do ww. pisma z 6 września 2015 r. skarżący załączył: - akt notarialny umowy majątkowej małżeńskiej z dnia [...] grudnia 2005 r., - zeznanie podatkowe skarżącego za 2015 rok (PIT-37 wraz z załącznikiem PIT/O), z którego wynika, że w 2015 roku osiągnął on z tytułu zatrudnienia dochód w wysokości 8.143,47 zł przy przychodzie w kwocie 9.812,19 zł, - zeznanie podatkowe żony skarżącego za 2015 rok (PIT-37 wraz z załącznikiem PIT/O), z którego wynika, iż w 2015 roku osiągnęła ona z tytułu praw autorskich i praw pokrewnych dochód w wysokości 10.407,25 zł przy przychodzie w kwocie 20.814,50 zł, - zaświadczenie pracodawcy żony skarżącego wskazujące, iż jest zatrudniona na czas określony od 1 grudnia 2015 r. do 30 listopada 2020 r. za miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie 666,64 zł netto, - wyciąg z rachunku bankowego skarżącego potwierdzający zadłużenie na karcie kredytowej w wysokości 11.248,48 zł (według stanu na 28 sierpnia 2016 r.), - wyciąg z rachunku bankowego małżonki skarżącego, prowadzonego w mBanku, za okres od 6 czerwca 2016 r. do 6 września 2016 r., na którym saldo końcowe wynosiło [...] zł, - wyciąg z rachunku bankowego małżonki skarżącego, prowadzonego w [...], za okres od 8 czerwca 2016 r. do 1 września 2016 r., na którym saldo końcowe wynosiło 21,27 zł, - dokumenty potwierdzające wydatki na utrzymanie (w tym faktura VAT za telefon komórkowy skarżącego w wysokości 349 zł). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W dalszej kolejności należy podnieść, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka, niezależnie od panującego między nimi ustroju majątkowego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 grudnia 2009 r., sygn. akt II OZ 1142/09, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11 oraz z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 434/13). Zatem rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Zgodnie bowiem z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm., dalej k.r.o.) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli; zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 k.r.o. (por. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Oceniając sytuację majątkową rodziny skarżącego, uznać należy, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie pracuje od listopada 2015 r. (przy czym nie zarejestrował się w urzędzie pracy jako bezrobotny) i pozostaje na utrzymaniu małżonki, której sytuacja materialna w żaden sposób nie uzasadnia zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Przede wszystkim analiza transakcji na rachunku bankowym żony skarżącego (prowadzonym w mBanku) wskazuje, iż uzyskuje ona dochody nie tylko z tytułu zatrudnienia (w kwocie 666,64 zł miesięcznie), ale także otrzymuje honoraria ze Związku [...] (ok. 1.700 zł netto miesięcznie) oraz prowadzi zajęcia ceramiczne dla co najmniej 20 dzieci, pobierając od jednego dziecka 50 zł za miesiąc. Na przedmiotowy rachunek dokonuje ona wpłat gotówkowych rzędu kilku tysięcy zł, np. w dniu 11 czerwca 2016 r. wpłaciła 7.000 zł, a w dniu 25 czerwca 2016 r. zasiliła rachunek kwotą 6.200 zł. Z kolei na drugi rachunek bankowy żony skarżącego (prowadzony w [...]) częstych wpłat gotówkowych dokonywał skarżący (w imieniu żony). I tak w dniu 10 czerwca br. wpłacił kwotę 2.500 zł, w dniu 29 czerwca - 1.500 zł, 8 lipca - 3.000 zł, 8 sierpnia - 2. 500 zł, a w dniu 10 sierpnia br. na omawiany rachunek wpłynęła kwota [...] zł z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej tytułem świadczenia wychowawczego "Rodzina 500+". Na pierwszym z ww. kont saldo końcowe – według stanu na dzień 6 września 2016 r. – przekraczało 22,5 tysiąca zł. Powyższa kwota pozwala więc na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.