V SA/Wa 212/14

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Finansów z dnia (...) listopada 2013r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny z tytułu mandatu karnego kredytowego p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy M. S. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku ani nie uzyskuje dochodów. Jest studentką studiów dziennych. Pozostaje na utrzymaniu rodziców i nie prowadzi z nikim gospodarstwa domowego. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego, Skarżącą wezwano do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów, szczególnie w zakresie wyjaśnienia sytuacji finansowej rodziców, którzy utrzymują Skarżącą. W dniu 3 kwietnia 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo Skarżącej, stanowiące odpowiedź na wezwanie z 13 marca 2014 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w części. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Referendarz sądowy ocenia przedstawione informacje i nie spoczywa na nim obowiązek udowadniania, że strona środki na pokrycie kosztów sądowych jednak posiada. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku Skarżącej złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy Strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie Skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej. Odpowiadając na wezwanie Skarżąca wskazała, że rodzice nie udostępnili jej odpisów zeznań podatkowych, zaświadczenia o wysokości dochodów, wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków. Wyjaśniła, że właścicielem pojazdu, którym kierując naruszyła przepisy prawa o ruchu drogowym jest jej ojciec i korzystała z auta za jego zgodą. Ponadto oświadczyła, że nie korzysta z żadnej formy pomocy społecznej, ponieważ jest utrzymywana przez rodziców. Stwierdzić należy, że oświadczenia złożone przez Skarżącą, iż nie prowadzi z nikim gospodarstwa domowego, ale pozostaje na utrzymaniu rodziców są sprzeczne. W istocie Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, którzy ją utrzymują, a sytuacji tej nie zmienia okoliczność, że skarżąca studiując poza miejscem zamieszkania, faktycznie nie mieszka z rodziną. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada dochodów i majątku i pozostaje na utrzymaniu rodziców. Mając jednak na uwadze, że koszty jej utrzymania ponoszą rodzice, to nie spoczywa na niej ciężar samodzielnego poszukiwania środków na utrzymanie. W konsekwencji, aby ocenić, czy zasadne jest zwolnienie Skarżącej od kosztów sądowych należało zbadać sytuację finansową osób, pod których opieką Skarżąca pozostaje. Trzeba wyjaśnić, że zgodnie z poglądem judykatury (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06 - Lex nr 181557), użyte w art. 252 §1 p.p.s.a. pojęcie "stan majątkowy strony" - który podlega ocenie w toku rozpoznania takiego wniosku - nie może być interpretowane wąsko, gdyż nie jest ono tożsame z "jej majątkiem". Jego zakres zbliżony jest do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe. Wskazać również należy na przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujące stosunki między rodzicami i dziećmi, a w szczególności art. 128 i art. 133 tego Kodeksu nakładające na rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne. Obowiązek alimentacji dziecka przez rodziców dotyczy przy tym również dzieci pełnoletnich, studiujących na wyższej uczelni (patrz: wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 lipca 1998 r., sygn. akt I CKN 521/98, publ.: Lex nr 1232692 oraz z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt I CKN 898/97, publ. Lex nr 1215599). Zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa, obowiązek alimentacyjny obejmuje nie tylko utrzymanie, ale również między innymi pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji. W takim wypadku o przyznaniu prawa pomocy decydują możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców (vide: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt II CZ 80/89, publ.: Lex nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, publ.: Lex nr 6155 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ.: ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 8, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 115/06 i z dnia 21 października 2012 r., sygn. akt II FZ 513/10 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy oraz pisma z 31 marca 2014 r. przyjąć należy, że Skarżąca nie zrealizowała warunku wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów niniejszego postępowania, chociażby w części. Przedłożone oświadczenie na formularzu nie przekonuje, że odzwierciedlona została pełna i rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy oraz rodziny w niniejszej sprawie. Niewystarczające jest bowiem samo twierdzenie, że Strona nie uzyskuje żadnych własnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu rodziców. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że także rodzice nie mają możliwości uiszczenia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Brak materiału dowodowego, który uzasadniałby stanowisko, że Strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu musiał skutkować odmową przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.