V SA/Wa 215/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Tomasz Zawiślak po rozpoznaniu w dniu 25 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 215/16 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... grudnia 2015 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 215/16 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Postanowieniem z 16 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego. Sąd wskazał m.in., że A. O. (dalej jako: "skarżąca") nie załączyła do wniosku żadnych dokumentów obrazujących stan pozostających do jej dyspozycji zasobów pieniężnych, uniemożliwiając Sądowi dokonanie rzetelnej i prawidłowej oceny, czy uiszczenie kwoty objętej zaskarżoną decyzją skutkować będzie zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia jej znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Postanowieniem z 3 czerwca 2016 r., sygn. akt II GZ 527/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na ww. postanowienie Sądu I instancji. Pismem z [...] lipca 2016 r. (data nadania) skarżąca ponownie wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jej sytuacja uległa znacznemu pogorszeniu, na potwierdzenie czego do wniosku załączyła kserokopię protokołu oględzin i ostatecznego oszacowania szkody w uprawach i płodach rolnych z [...] czerwca 2015 r. nr [...] oraz protokołu oszacowania szkód z [...] lipca 2015 r. nr [...]. Wyjaśniła, że powyższe dokumenty potwierdzają zniszczenie przez zwierzęta sadzonek malin w ilości 1.300 sztuk, a także zmniejszenie plonów o około 34% w całym gospodarstwie skarżącej. Ponadto wskazała, że wiosną zakupiła sadzonki malin w celu uzupełnienia zniszczonych oraz uschniętych. Wiosenne prace polowe wygenerowały duże koszty związane z zakupem paliwa, materiału siewnego, odżywek. W związku z dużą powierzchnią plantacji malin skarżąca nie jest w stanie wykonać większości zabiegów sama i musi wynajmować osoby do pielęgnacji oraz nasadzeń. Strona wskazała dalej, że w 2015 roku z powodu szeregu nieprzewidzianych przypadków losowych jej gospodarstwo poniosło bardzo duże straty. W związku z wymienionymi wyżej kosztami jakie poniosła i poniesie musiała zapożyczyć się u znajomych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Skarżący są uprawnieni do złożenia ponownego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji lub wniosku o zmianę już wydanego w tej kwestii postanowienia. Postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania aktu ma bowiem charakter wpadkowy i nie kończy postępowania w sprawie, zatem nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w razie stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Tym samym rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej co oznacza, że wnioskodawca, dążąc do wstrzymania wykonania aktu, musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych. Zaznaczenia wymaga, że dla uwzględnienia wniosku nie są wystarczające samo przekonanie strony, iż wykonanie aktu wywoła szczególnie niekorzystne dla niej konsekwencje oraz uzasadniający to przekonanie wywód. Dokonując oceny wniosku o wstrzymanie Sąd musi oprzeć się na materiale dowodowym, pozwalającym zająć stanowisko. W przypadku gdy zaskarżony akt nakłada na wnioskodawcę zobowiązanie pieniężne nie wystarczy jedynie wykazać, że na skutek wykonania decyzji powstanie uszczerbek w majątku strony. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. wyraźnie bowiem stanowi o "znacznej szkodzie", a nie o szkodzie jakiejkolwiek. Skoro zatem skarżący dąży do wykazania, że w jego przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody, wskazując na jego trudną sytuację finansową, to dla oceny, czy w stanie faktycznym sprawy rzeczywiście może dojść do takiej szkody, konieczne jest odniesienie kwoty zobowiązania do stanu majątkowego wnioskodawcy (postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FZ 718/13). Uzasadnienie wniosku winno się zatem odnosić do konkretnych okoliczności związanych z wykonaniem zaskarżonego aktu mogącymi wywołać znaczną szkodę majątkową, a zawarte w uzasadnieniu twierdzenia powinny znajdować odzwierciedlenie w odpowiednich dokumentach źródłowych. Brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku i nie poparcie go odpowiednimi do tego dowodami uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia NSA: z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. GZ 120/04 i z dnia 18 maja 2004 r., sygn. FZ 65/04). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego wniosku należy zauważyć, że zwrot ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 9.984,20 zł wraz z należnymi odsetkami nie wywoła stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne (por. post. NSA z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GZ 80/09). W sytuacji ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu skarżącej kwoty objętej zaskarżoną decyzją, która została zapłacona. Analizując wniosek strony pod kątem spełnienia drugiej przesłanki wstrzymania wykonania aktu Sąd zauważa, że przesłane dokumenty nie obrazują w pełni sytuacji majątkowej skarżącej. Wynika z nich jedynie, iż w 2015 roku odnotowano 34 % stratę w uprawach rolnych w gospodarstwie, co obniżyło dochód skarżącej w tym roku o kwotę 23.994,32 zł. Strona nie przedstawiła natomiast żadnej dokumentacji obrazującej, w jakiej sytuacji finansowej znajduje się obecnie. Nie podała w szczególności wysokości osiągniętych dochodów z gospodarstwa w 2015 roku, wykazu posiadanego majątku, czy też stanu środków pieniężnych na rachunkach bankowych. Z danych przedstawionych przez skarżącą nie sposób wywnioskować jak poważne obciążenie stanowić dla niej będzie zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 9.984,20 zł. Warto przypomnieć, że uzasadnieniu wydanego w niniejszej sprawie postanowienia z 3 czerwca 2016 r., Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do stanowiska sądu I instancji odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że: "wobec braku dokumentów obrazujących stan pozostających do dyspozycji skarżącej zasobów pieniężnych nie sposób określić, czy wykonanie decyzji miałoby taki wpływ na sytuację majątkową i finansową strony, że przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a, zostałyby spełnione" (post. NSA z 3 czerwca 2016 r., sygn. akt II GZ 527/16, dostępne w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na etapie wniosku o zmianę postanowienia z 16 marca 2016 r. skarżąca nadal nie nadesłała dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę rzetelnej oceny przez Sąd sytuacji skarżącej w kontekście przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji , o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy ponadto zauważyć, że badanie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej nie sprowadza się wyłącznie do oceny kondycji finansowej wnioskującej strony, a ocena ta nie jest tożsama z oceną dokonywaną przy badaniu wniosku o prawo pomocy. Przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie należy mylić z przesłankami, jakimi należy kierować się w ramach instytucji prawa pomocy. Trudna sytuacja finansowa nie może bowiem stanowić samoistnej podstawy orzeczenia, o którym mowa w art.61 § 3 p.p.s.a. Podkreślenia również wymaga, że nie każda szkoda wywołana koniecznością zapłaty kwoty pieniężnej będzie miała znaczące rozmiary. Co istotne, w przypadku niekompletności uzasadnienia wniosku sąd nie dysponuje pełnym obrazem sytuacji majątkowej, mogącym służyć do oceny charakteru szkody i samego jej zaistnienia (por. pot. NSA z 14 maja 2014 r., sygn. akt I OZ 363/14, dostępne w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, w ocenie Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., zatem Sąd nie ma do czynienia z sytuacją, która uzasadniałaby zastosowanie wobec skarżącej wyjątkowego rozwiązania prawnego jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a tym samym brak jest podstaw do zmiany postanowienia Sądu z 16 marca 2016 r. o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.