V SA/Wa 2177/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Bożena Zwolenik po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Spółka z o.o. [...] z siedzibą w [...] zawarła w skardze z dnia 28 czerwca 2016 r. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadniając wniosek podniesiono, iż Spółka została zobowiązana do zwrotu środków w "znacznej wysokości", co skutkuje "zmuszeniem skarżącej do zbycia wszelkich składników swojego majątku w sytuacji gdy dotychczas prężnie prowadzi działalność gospodarczą". Ponadto wskazano, iż zakup składników majątku skarżącej wiązał się z koniecznością zaciągnięcia zobowiązań kredytowych, których Spółka nie będzie w stanie zrealizować w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odniósł się do wniosku skarżącej w piśmie z dnia 10 sierpnia 2016 r. Organ zauważył, iż Spółka nie przedstawiła stanu majątkowego posiadania, natomiast samo wykazanie, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie wiązać się z zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej nie jest wystarczające do uwzględnienia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta ma charakter wyjątku od zasady przewidującej, że ostateczna decyzja/postanowienie administracyjne korzystają z domniemania zgodności z prawem i podlegają wykonaniu. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym miedzy innymi w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt GZ 138/04, podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub uszczerbek niemajątkowy), które nie będą mogły być wynagrodzone przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, strona skarżąca ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienia NSA z 14 listopada 2006 r., II FZ 585/06; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie wystarczy zatem ogólny tylko wywód strony. Jej twierdzenia powinny wyjaśniać, na czym polega niebezpieczeństwo powstania kwalifikowanych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a także znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. Podkreślić również należy, iż w judykaturze utrwalony jest już pogląd, zgodnie z którym, podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny. Skarżąca Spółka uzasadniając swój wniosek podniosła, iż wyegzekwowanie kwoty określonej w zaskarżonej decyzji może doprowadzić do zbycia wszelkich składników jej majątku, a także do trudności w spłacie zobowiązań kredytowych, w konsekwencji zaś do utraty jedynego źródła utrzymania. Wobec powyższego, w pierwszej kolejności Sąd podkreśla, iż – co do zasady –nawet trudna sytuacja finansowa osoby prawnej nie powoduje sama przez się ziszczenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w omawianym przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. Natomiast za wstrzymaniem wykonania aktu nie mogą przemawiać same obiektywne, przedstawione przez stronę trudności, pojawiające się w prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem w postępowaniu o udzielenie ochrony tymczasowej badany jest wpływ wykonania zaskarżonego aktu na sytuację majątkową strony, a nie wpływ na tą sytuację jakichkolwiek innych czynników (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r. o sygn. akt I FZ 15/13). W konsekwencji oznacza to, iż badanie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej nie sprowadza się li tylko do oceny kondycji finansowej wnioskującej strony, a już z pewnością ocena ta nie jest tożsama z oceną dokonywaną przy badaniu wniosku o prawo pomocy. Podkreślenia przy tym wymaga, iż przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie należy mylić z przesłankami jakimi należy kierować się w ramach instytucji prawa pomocy. Jeżeli zatem uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu sprowadza się do kwestii związanych ze stanem majątkowym strony, to nie wystarczy tylko wykazanie, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest zła, ale niezbędne jest jeszcze uprawdopodobnienie, że brak zastosowania ochrony tymczasowej w tym konkretnym przypadku spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sferze majątkowej wnioskującej strony (por. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r o sygn. akt II GZ 651/15). Odnosząc się zatem do zawartego w skardze wniosku wskazać należy, iż sama Spółka przyznała w jego uzasadnieniu, że "dotychczas prężnie prowadzi działalność gospodarczą". Okoliczność tą potwierdza również analiza dokumentów przedłożonych przez skarżącą w ramach prawa pomocy, a także stanowisko zajęte w uzasadnieniach do postanowień zapadłych w tym przedmiocie, dotyczące kondycji finansowej Spółki. Wskazać więc należy, iż z przedłożonych bilansów Spółki za lata 2014-2015 wynika, iż na koniec 2013 r. skarżąca dysponowała majątkiem trwałym o wartości 323.214.118,26 zł, posiadała także aktywa obrotowe o wartości 34.469.654,19 zł. Łączna wartość aktywów Spółki w roku 2013 wyniosła 357.683.772,45 zł. W roku 2014 wartość aktywów trwałych wyniosła 12.170.694,74 zł, aktywów obrotowych 31.603.247,61 zł, zaś ich łączna wartość wyniosła 43.773.942,35 zł. Z kolei w roku 2015 wartość aktywów trwałych wynosiła 12.101.391,60 zł, zaś aktywów obrotowych – 30.183.860,99 zł. Z bilansu za 2015 r. wynika, iż na koniec 2015 r. Spółka posiadała urządzenia techniczne i maszyny o wartości 26.222,60 zł, środki trwałe w budowie o wartości 8.000.000,00 zł, zaliczki na środki trwałe w budowie o wartości 4.000.000,00 zł, jak również aktywa obrotowe o wartości 30.183.860,99 zł. Spółka posiadała środki trwałe również w 2016 r., co potwierdza przedłożony wykaz, z którego wynika, że na dzień 30 września 2016 r. ich wartość wynosiła 101.391,60 zł. Z analizy złożonych zeznań podatkowych CIT-8 wynika, że skarżąca w 2014 r. uzyskała przychód w kwocie 9.277.788,48 zł, zaś w roku 2015 przychód w wysokości 176.436,30 zł. Spółka kontynuowała prowadzenie działalności gospodarczej w 2016 r., co wynika z przedłożonych deklaracji VAT-7. W tej sytuacji, sama okoliczność zobowiązania Spółki do zwrotu znacznej kwoty pieniężnej nie uzasadnia wstrzymania wykonania decyzji. Spółka nie uprawdopodobniła bowiem jaką szkodę, a co więcej szkodę znaczną lub jakie konkretnie trudne do odwrócenia skutki może spowodować wyegzekwowanie wskazanego obowiązku. W tym zakresie zauważyć należy, iż przedłożone przez stronę dokumenty finansowe nie potwierdzają uzasadnienia wniosku. Co więcej, argumentom podniesionym w tym uzasadnieniu, jakoby Spółka była zmuszona do wyzbycia się składników swojego majątku, na który zaciągnęła zobowiązania kredytowe, przeczy obecnie autor wniosku, podnosząc w sprzeciwie z dnia 3 stycznia 2017 r., iż skarżąca właściwie nie posiada majątku, który przedstawiałby jakąkolwiek wartość rynkową. W ocenie Sądu, sama tylko okoliczność, iż kwota objęta zaskarżoną decyzją jest dla Spółki kwotą "znaczną", bez wykazania przy tym, jaki wpływ na aktualną sytuację finansową skarżącej miałoby jej wyegzekwowanie, nie może przesądzać i nie przesądza ani o utracie płynności finansowej skarżącej, ani o jej niewypłacalności, czy nawet o konieczności likwidacji Spółki. Podkreślić także należy, iż zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącej, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jej rzeczywistej (aktualnej) sytuacji finansowej, w szczególności poprzez podanie wysokości środków pieniężnych jakimi dysponuje (obraca) osoba prawna, jak również ewentualnie zgromadzonych na rachunkach bankowych. Natomiast jak wynika z akt sprawy, wnioskująca strona nie wyjaśniła wątpliwości dotyczących posiadanych przez nią rachunków bankowych, nie przedstawiła aktualnych wyciągów z tych rachunków, nie przedstawiła również żadnych raportów kasowych dokumentujących obrót środkami pieniężnymi. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż przedłożone dokumenty finansowe Spółki dotyczą jej sytuacji majątkowej w latach 2013-2015. Wskazać przy tym warto, iż już w uzasadnienia do postanowienia z dnia 6 lutego 2017 r. (zapadłego w ramach niniejszego postępowania) Sąd stwierdził, że twierdzenia pełnomocnika skarżącej o pogarszającej się sytuacji finansowej Spółki nie zostały poparte żadnymi dokumentami źródłowymi obrazującymi stan jej majątkowego poosiadania w roku 2016 r. Wobec tego warto przywołać pogląd prezentowany w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym, dokumenty obrazujące kondycję finansową wnioskującej strony winny być aktualne w dacie składania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (por. postanowienia NSA: z dnia 19 listopada 2015 r. o sygn. akt II GZ 699/15; z dnia 4 grudnia 2015 r. o sygn. akt II GZ 813/15; z dnia 13 stycznia 2016 r. o sygn. akt II GZ 925/15; z dnia 9 marca 2016 r. o sygn. akt II GZ 192/16; z dnia 28 września 2016 r. o sygn. akt II GZ 933/16). Na zakończenie wskazać również wypada, iż w orzecznictwie odnoszącym się do problematyki wstrzymywania aktów nakładających obowiązek ponoszenia wydatków pieniężnych podnosi się, iż rodzaj nałożonego obowiązku, nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne z natury rzeczy przecież odwracalnego. Stanowisko takie zostało przedstawione w postanowieniu NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt. GZ 138/04, w którym dodatkowo wskazano, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje oczywista możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Z kolei w postanowieniu z dnia 7 października 2011 r. o sygn. akt II GSK 2001/11, NSA zauważył, iż każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Reasumując podnieść należy, iż wnioskująca nie uprawdopodobniła niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przedstawione informacje nie dają podstawy do uznania aby takie szczególne okoliczności w niniejszym przypadku występowały. Wskazanie przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej kilku ogólników oraz dochodzonej kwoty nie świadczy o wypełnieniu dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a. Ewentualne wystąpienie, po uregulowaniu dochodzonej kwoty, problemów finansowych Spółki nie stanowi bowiem okoliczności szczególnych, uzasadniających konieczność zastosowania wyjątkowej instytucji jaką jest wstrzymanie wykonania decyzji. Mając na uwadze wskazane okoliczności, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.