V SA/Wa 2443/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. P. na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie; 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. P. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 25 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. P. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: M. P. złożył w P. Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych" Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. ARiMR pismem z [...] maja 2011 r. poinformowała skarżącego o odmowie przyznania pomocy, powołując się na okoliczności wskazane w § 14 ust. 4 pkt 1 w związku z ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego PROW na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 193, poz. 1397 ze zm.). Organ powołał się na fakt odebrania przez wnioskodawcę w dniu [...] kwietnia 2011 r. pisma z dnia [...] kwietnia 2011 r. zawierającego prośbę o uzupełnienie/wyjaśnienie wniosku, oraz na to, że skarżący nie dotrzymał wskazanego w § 14 ust. 3 rozporządzenia 21-dniowego terminu do uzupełnienia przedmiotowego wniosku. Następnie, po rozpatrzeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, pismem z dnia [...] czerwca 2011 r., ARiMR poinformowała skarżącego o negatywnym rozpatrzeniu wezwania. Organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2011 r. matka skarżącego potwierdziła odbiór pisma ARiMR, zatem do dnia [...] maja 2011 r. skarżący powinien uzupełnić braki wniosku. M. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia ARiMR. Skarżący wskazywał, że przewidziana w art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zastępcza forma doręczenia pisma rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Tymczasem ze znajdującego się w aktach sprawy "potwierdzenia odbioru" nie wynika, aby został spełniony warunek, iż matka skarżącego zobowiązała się do oddania mu pisma oraz że jest ona jego domownikiem. Skarżący wskazał, że treść art. 43 k.p.a. nie wymaga formuły wyraźnego oświadczenia woli złożonego przez osobę odbierającą pismo, że zobowiązuje się do oddania go adresatowi, ponieważ wystarczy, aby na podpisywanym przez domownika "potwierdzeniu odbioru" pisma znalazła się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 listopada 2011 r. oddalił skargę uznając, że nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wyjaśnił, że podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, stanowi § 14 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego PROW na lata 2007-2013. Zgodnie z jego treścią jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania do usunięcia braków, nie usunął w terminie żadnego z braków, Agencja nie przyznaje pomocy. Sąd wskazał, że zasadą wynikającą z k.p.a. jest doręczenie bezpośrednie, natomiast doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. jest wyjątkiem od tej zasady. Wskazano także, że ustawa z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159, ze zm.) stanowi, iż przesyłką poleconą jest przesyłka rejestrowana będąca przesyłką listową, przemieszczaną i doręczaną w sposób zabezpieczający ją przed utratą, ubytkiem zawartości lub uszkodzeniem (art. 3 pkt 19). A także, że za przesyłkę rejestrowaną uważa się przesyłkę przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczaną za pokwitowaniem odbioru (art. 3 pkt 20). Sąd powołał się także na rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. Nr 5, poz. 34, ze zm.). Rozporządzenie to określa, iż przesyłki rejestrowane i przekazy pocztowe doręcza się za pokwitowaniem odbioru, po stwierdzeniu tożsamości osoby uprawnionej do odbioru. Pokwitowanie zaś odbioru przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego powinno zawierać czytelny podpis odbiorcy i datę odbioru. Ponadto Prawo pocztowe określa, iż przesyłka, może być także wydana ze skutkiem doręczenia osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce operatora zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej. Sąd przyjął, ze w aktach sprawy znajduje się duplikat potwierdzenia odbioru przesyłki, której adresatem był skarżący, podpisany przez K. P. wraz ze wskazaniem stopnia pokrewieństwa – "matka" oraz, ze skarżący nie kwestionuje okoliczności, że K. P. jest jego domownikiem. Sąd uznał więc, że kwestią sporną było, czy na pokwitowaniu odbioru przesyłki ma być oświadczenie, że przyjmujący zobowiązuje się oddać ją adresatowi. Zdaniem Sądu, z przepisów art. 43 k.p.a. nie wynika, że domownik ma złożyć oddzielne oświadczenie, w którym zobowiązuje się do oddania przesyłki adresatowi. Wymóg taki nie wynika także z innych przepisów zaś na blankiecie pokwitowania odbioru brak jest oddzielnej rubryki na złożenie oświadczenia osoby przyjmującej przesyłkę, iż zobowiązuje się ona do oddania jej adresatowi. Należało więc uznać, że K. P. była dorosłym domownikiem adresata, a na potwierdzeniu odbioru znajdował się jej podpis wraz z datą odbioru, co jest równoznaczne z przyjęciem jej zobowiązania do oddania przesyłki. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. P. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie. Orzeczeniu temu zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) w postaci naruszenia treści art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. oraz naruszenia art. 43 k.p.a. poprzez jego zastosowanie do błędnie ustalonego stanu faktycznego sprawy i uznanie, że w dniu [...] kwietnia 2011 r. nastąpiło skuteczne doręczenie pisma skarżącemu w sprawie uzupełnienia braków wniosku, na podstawie dowodu jakim jest duplikat potwierdzenia odbioru przesyłki sporządzony przez pocztę w dniu [...] maja 2011 r. W skardze zarzucono, że Sąd pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego, w tym do okoliczności, że matka skarżącego K. P. ani w dniu [...].04.2011r., ani w terminie późniejszym nie podpisała druku zwrotnego potwierdzenia odbioru. Natomiast znajdujący się w aktach sprawy duplikat potwierdzenia odbiory przesyłki (z datą [...].04.2011r.) nie ma odniesienia do żadnego oryginału, bowiem oryginalne potwierdzenie odbioru przesyłki nigdy nie zostało wypełnione w sposób wskazany w duplikacie. Zatem WSA błędnie przyjął, że doszło do skutecznego doręczenia przesyłki kierowanej przez ARiMR do skarżącego podczas gdy w istocie nie doszło do zrealizowania przesłanek z art. 43 k.p.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną ARiMR wniosła o jej oddalenie wskazując, że podjęła wszelkie kroki niezbędne do ustalenia, kiedy nastąpiło doręczenie przesyłki. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2013 r. II GSK 564/12 uznał zasadność skargi kasacyjnej. NSA wskazał, że podstawową kwestią w sprawie było, czy doszło do skutecznego doręczenia pisma ARiMR z dnia [...] kwietnia 2011 r. w trybie art. 43 k.p.a. NSA przypomniał, że przepis ten reguluje tzw. doręczenie zastępcze i stosowany jest w wypadku nieobecności adresata w domu uniemożliwiającej bezpośrednie doręczenie mu pisma. Warunkiem skuteczności doręczenia zastępczego jest spełnienie przewidzianych w przepisie przesłanek występujących łącznie czyli: adresat był nieobecny w domu, ponadto pismo można doręczyć tylko dorosłemu domownikowi (sąsiadowi lub dozorcy domu) a osoba ta musi przyjąć pismo osobiście oraz za pokwitowaniem, o ile podjęła się oddania pisma adresatowi. NSA wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sąd Administracyjnego przyjmuje się, że pokwitowanie złożone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jest następstwem aktu woli jakim jest podjęcie się przez tę osobę oddania adresatowi pisma i przytoczył na tę okoliczność wyroki NSA: z 24 października 1997r. sygn. akt I SA/Gd 360/97, z 14 marca 2007r. sygn. akt II GSK 315/06, II GSK 60/09 opubl. Lex 596981). Podkreślił, że dopiero dokonane prawidłowo doręczenie zastępcze, a więc z respektowaniem przesłanek, o których mowa w art. 43 k.p.a. stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi i takie jest przeważające stanowisko doktryny oraz orzecznictwa sądowego. NSA za słuszne uznała więc stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nie jest konieczne, aby na pokwitowaniu odbioru przesyłki było osobne oświadczenie, że przyjmujący zobowiązuje się oddać ją adresatowi, konieczne jest natomiast, aby przyjmujący pismo prawidłowo pokwitował potwierdzenie doręczenia, która to okoliczność umknęła uwagi Sądu. NSA przypomniał, że potwierdzenie doręczenia dokonuje się na zasadzie art. 46 § 1 k.p.a. oraz przepisów szczególnych tj. mających zastosowanie w sprawie art. 26 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 12 czerwca 2003r. Prawo pocztowe i § 35 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych, zgodnie z którymi odbierający pismo winien złożyć na dowodzie doręczenia podpis, umożliwiający identyfikację tej osoby oraz datę odbioru. Z kolei zgodnie z § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia operator świadczy usługę w sposób umożliwiający uzyskanie potwierdzenia odbioru przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego, na pisemne żądanie nadawcy. Potwierdzenie odbioru przesyłki polega na doręczeniu nadawcy formularza z pokwitowaniem adresata odbioru przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego. Do doręczenia formularza stosuje się odpowiednio przepisy art. 26 ustawy. NSA za niesporne uznał, że nie doszło do zwrotu formularza pokwitowania odbioru przesyłki pocztowej zawierającej pismo ARiMR wzywające skarżącego do uzupełnienia braków wniosku o pomoc przytaczając w tej mierze stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa "(...) przez nieuwagę listonosza nie został odłączony druk potwierdzenia od opakowania przesyłki." To stwierdzenie koresponduje z treścią pisma Poczty Polskiej S.A. znajdującym się na k. 249 akt administracyjnych, w którym podano, że "Przez nieuwagę listonosza dołączony do przesyłki druk potwierdzenia odbioru nie został odłączony od opakowania przesyłki, a tym samym nie został pokwitowany przez odbiorcę przesyłki i zabrany w celu zwrotu do nadawcy." Do tej okoliczności nie ustosunkował się Sąd pierwszej instancji, mimo, że skarżący zwracał na nią uwagę, co wynika z protokołu rozprawy z dnia [...] listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał tylko, że na k. 228 akt administracyjnych znajduje się duplikat potwierdzenia przesyłki podpisany przez matkę skarżącego, z czego Sąd wywodzi skutki w postaci uznania za prawidłowe dokonania doręczenia w dniu [...].04.2011r. Należy jednak mieć na uwadze, że duplikat, to inaczej kopia lub drugi egzemplarz dokumentu, zatem winien on mieć bezpośrednie odniesienie do oryginału. Zdaniem NSA WSA pominął ten aspekt sprawy zatem trafny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia treści art. 141 § 4 p.p.s.a. ze skutkiem mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy co powoduje zasadność zarzutu naruszenia treści art. 43 k.p.a. albowiem stwierdzenie w tej sytuacji prawidłowości doręczenia przesyłki należy uznać za przedwczesne. W tym stanie rzeczy NSA nakazał przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnienie powyższych rozważań i ustosunkowanie się do kwestii, czy doszło do prawidłowego pokwitowania doręczenia przesyłki przez matkę skarżącego K. P. w dniu [...] kwietnia 2011r., co dopiero pociąga za sobą skutek w postaci możliwości uznania, że został przez nią wyrażony akt woli - podjęcia się oddania przesyłki adresatowi, a więc czy zostały spełnione wszystkie przesłanki doręczenia zastępczego z art. 43 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny po powtórnym rozpoznaniu sprawy będąc związany na podstawie art. 190 p.p.s.a. wykładnią prawa dokonaną przez NSA uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie ARiMR z [...] maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za uzasadniony zarzut skarżącego dotyczący naruszenia treści art. 43 k.p.a. dotyczący doręczenia zastępczego. W świetle okoliczności sprawy należy uznać, że matka skarżącego jakkolwiek przyjęła pismo ARiMR z [...] kwietnia 2011 r. zawierające wezwanie skarżącego do złożenia uzupełnień wniosku dotyczącego udzielenia pomocy w ramach działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych" PROW na lata 2007-2013., to nie pokwitowała nigdy jego przyjęcia w sposób wymagany przepisami prawa a więc treścią art. 43 k.p.a., przy zastosowaniu treści art. 26 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 12 czerwca 2003r. Prawo pocztowe i § 35 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych, zgodnie z którymi odbierający pismo winien złożyć na dowodzie doręczenia podpis, umożliwiający identyfikację tej osoby oraz datę odbioru. W tym stanie rzeczy do nadawcy czyli ARiMR nie dotarło również potwierdzenie doręczenia przesyłki poleconej (rejestrowanej) w postaci zwrotnego odbioru przesyłki w dniu [...] kwietnia 2011 r. Za prawidłowe doręczenie nie może zatem zostać uznany duplikat potwierdzenia odbioru przesyłki datowany na dzień [...] kwietnia 2011 r., ponieważ samo pokwitowanie odbioru spornej przesyłki zostało dokonane dopiero w dniu [...] kwietnia 2011 r. przez żonę skarżącego, co powoduje, że nie można uznać, iż istnieje oryginał dowodu doręczenia przedmiotowej przesyłki z dnia [...] kwietnia 2011. W tym stanie rzeczy w myśl art. 43 k.p.a. dotyczącego tzw. doręczenia zastępczego, w okolicznościach niniejszej sprawy za taki dowód nie może zostać również uznany dowód w postaci potwierdzenia odbioru przesyłki zawarty w rejestrze dziennym doręczonych przesyłek poleconych, na co powoływał się organ. Należy zatem uznać, że brak jest dowodu wyrażającego wolę matki skarżącego podjęcia się doręczenia mu spornej przesyłki, w związku z czym organ nieprawidłowo uznał, że termin do uzupełnienia braków pisma z dnia [...] kwietnia 2011 r. powinien być liczony od [...] kwietnia 2011 r. Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie.