V SA/Wa 25/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA – Ewa Wrzesińska-Jóźków po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. S.A. w G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych B. S.A. w G. (dalej jako "skarżąca" lub "spółka") złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od koszów sądowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 4.949.232,00 zł, wartość środków trwałych wynosi 115.456,39 zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynosi 245.204,08 zł. Skarżąca posiada rachunek bankowy w Banku PKO S.A. ze stanem konta 1.028,45 zł na dzień 30 stycznia 2015 r. W rubryce 10 wniosku spółka wymieniła dodatkowo ciążące na niej zobowiązania m.in. z tytułu umów leasingowych, zobowiązań wobec ZUS i US oraz kwot z tytułu obligacji serii F. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy przy tym zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a., który stanowi, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, natomiast rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Wobec tego, to na stronie spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Z powyższego, a także z poglądów doktryny i orzecznictwa wynika, że rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi się przychylić do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe, w związku z czym uznaniowość w zakresie przyznania czy też odmowy przyznania takiego prawa wymaga od sądu dokładnego przeanalizowania i wnikliwej oceny sytuacji wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 19 stycznia 2010 r., I GZ 1/10; z dnia 28 marca 2012 r., II GZ 100/12). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż w odpowiedzi na wezwanie Sądu do przedłużenia dodatkowych dokumentów skarżąca nadesłała wyciąg z rachunku bankowego aktualny na dzień 1 marca 2015 r., zeznanie podatkowe CIT-8 za 2014 rok, rachunek zysków i strat za 2014 rok, listy płac oraz oświadczenie o posiadanych zobowiązaniach za okres lipiec – grudzień 2014 r. Z treści przedłożonego przez skarżącą formularza PPPr oraz nadesłanych dokumentów wynika, że spółka posiada na koncie bankowym kwotę 11.700,32 zł, wysokość kapitału zakładowego wynosi 4.949.232,00 zł, spółka posiada również środki trwałe o łącznej wartości 115.456,39 zł. Z rachunku zysków i strat wynika, iż w 2013 r. skarżąca uzyskała przychody w wysokości 1.226.500,00 zł, poniosła koszty działalności operacyjnej w kwocie 657.105,21 zł oraz osiągnęła zysk w kwocie 449.606,49 zł. Zgodnie z treścią zeznania podatkowego CIT-8 za 2014 r. w 2014 r. skarżąca uzyskała przychody w wysokości 1.218.790,80 zł, poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości 1.672.078,74 zł oraz poniosła stratę w wysokości 453.287,94 zł. Wysokość obrotu wskazuje, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w dużych rozmiarach, a ujemny wynik podatkowy nie musi przesądzać o złej sytuacji finansowej spółki. Należy zauważyć, iż strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Powstanie bowiem straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych (por. postanowienia NSA: z dnia 22 marca 2011 r., II GZ 112/11 oraz z dnia 24 czerwca 2008 r., I FZ 260/08, dostępne na http:// orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, lex nr 479125). Dodatkowo, w ocenie Sądu, podstawy uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogą stanowić ciążące na spółce zobowiązania. Skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, co świadczy o jej możliwościach płatniczych. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). W orzecznictwie podkreśla się również, że osoba dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04). Należy podkreślić, iż pomimo wezwania Sądu skarżąca nie nadesłała aktualnego wykazu posiadanych środków trwałych. Jednakże, zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, spółka dysponuje środkami trwałymi o wartości 115.456,39 zł. Dodatkowo stan rachunku bankowego spółki na dzień 1 marca 2015 r. wynosił 11.700,32 zł. Konkludując powyższe rozważania stwierdzić należy, że zestawienie danych rachunkowych z kwotą należną tytułem wpisu od skargi w kwocie 6.749 zł oraz z ewentualnymi dalszymi kosztami niniejszego postępowania sądowego, pozwala na przyjęcie założenia, iż koszty te nie przekraczają możliwości płatniczych skarżącej. Nadto, jak słusznie przyjmuje się w orzecznictwie, osoba prawna, w celu wykazania spełnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, obowiązana jest wykazać, że podjęła wszelkie możliwe kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z wszczynanym postępowaniem (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 568). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.