V SA/Wa 265/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2011 r. sprawy ze skargi K. K. na rozstrzygnięcie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej. 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz K. K. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi z [...] marca 2009 r. (data nadania) wniesionej przez K. K. jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z [...] października 2008r. r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata 2007-2013 w zakresie działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych". Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z [...] listopada 2007r., znak [...], złożonym w ramach PROW na lata 2007-2013, K. K. zwrócił się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o pomoc finansową w zakupie maszyn rolniczych w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych". Pismem z [...] października 2008r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówiła skarżącemu przyznania pomocy z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 193, poz. 1397, ze zm.). Organ wskazał, iż w wyniku weryfikacji wniosku ustalono, że skarżący fizycznie nie użytkował w latach 2006-2008 działek rolnych, gdyż za te lata ojciec skarżącego (K.), a nie sam skarżący składał wnioski obszarowe o przyznanie płatności bezpośrednich. W związku z powyższym organ wywiódł, że skarżący nie prowadzi produkcji roślinnej na wymaganym poziomie żywotności ekonomicznej gospodarstwa (co najmniej 4 ESU), a wskazane przez zainteresowanego dane w tabeli wyliczenia wielkości ekonomicznej nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego. Pismem z [...] listopada 2008r. skarżący wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Pismem nr [...] z [...] lutego 2009r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdziła, że nie doszło do naruszenia prawa, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w piśmie z [...] października 2008r. W dniu [...] marca 2009 r. K. K. złożył skargę, uzupełnioną pismem z [...] czerwca 2009r. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] października 2008r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: a. naruszenie art. 21 ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) - poprzez nie załatwienie wniosku po myśli strony, zinterpretowanie wszelkich niejasności i niedopowiedzeń na niekorzyść podmiotu, pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; b. naruszenie art. 21 ust 2 pkt 2 ww. ustawy poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz wybiórczą jego ocenę; c. naruszenie art. 21 ust 3 ww. ustawy poprzez uniemożliwienie przedstawienia dowodów i wyjaśnień przez Wnioskodawcę zgodnie z prawdą; d. naruszenie art. 22 ust 2 ww. ustawy poprzez niezastosowanie w przedmiotowym postępowaniu przepisów art. 21 ust. 2 i 3 ww. ustawy; e. naruszenie art. 22 ust 3 ww. ustawy poprzez uznanie, iż odmowa przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" nie jest rozstrzygnięciem o charakterze decyzji administracyjnej; f. rażące naruszenie § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach ww. działania poprzez przyjęcie, iż Wnioskodawca nie jest posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego oraz że nie prowadzi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej produkcji roślinnej lub zwierzęcej. W uzasadnieniu skargi K. K. podniósł, iż przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich jak również rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach ww. działania nie uzależniają przyznania pomocy finansowej od złożenia przez ubiegającego się wniosku o dopłaty bezpośrednie do gruntów, na których prowadzi gospodarstwo rolne. Złożenie takiego wniosku ma charakter dobrowolny. Prowadzący gospodarstwo rolne sam decyduje, czy o stosowne płatności się ubiegać czy też nie. Skarżący zauważył, że możliwość składania wniosków o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego PROW na lata 2007-2013 r. nastąpiło dopiero w listopadzie 2007 roku, natomiast wnioski o dopłaty bezpośrednie w 2007 roku składało się od 15 marca do 15 maja 2007 roku. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach ww. działania nakazuje wyłącznie, aby wnioskodawca był posiadaczem gospodarstwa rolnego na dzień złożenia wniosku a nie jak tego wymaga organ II instancji na dzień składania wniosków w ramach ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. Jednocześnie należy nadmienić, iż obowiązkiem organu w przypadku zaistnienia wątpliwości jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. W omawianym przypadku organ rozstrzygnął wszystkie wątpliwości na niekorzyść strony postępowania bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co pozostaje w sprzeczności z art. 21 ust.2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Ponadto wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" oraz Plan Rozwoju Gospodarstwa zostały wypełnione zgodnie z instrukcją oraz informacjami uzyskanymi od pracowników Biura Wsparcia Inwestycyjnego ARiMR w [...] zgodnie z którymi liczbę współposiadaczy/ współwłaścicieli należało określić zgodnie z przedkładaną dokumentacją. Mając na uwadze powyższe obowiązkiem organu było zbadać czy skoro ojciec wystąpił również w 2008 roku z wnioskiem o dopłaty bezpośrednie był on również współposiadaczem tego gospodarstwa wraz z synem lub dzierżycielem, co w takim stanie faktycznym byłoby zgodne z obowiązującym stanem prawnym i nakazywało udzielić pomocy finansowej w ramach stosownego działania skarżącemu. W związku z tym skarżący stwierdził, iż w pełni spełnia kryteria otrzymania pomocy wskazane § 2 ust.1 pkt 1 i 2 cyt. rozporządzenia. Wyjaśnił, iż dołączył do złożonego wniosku wszystkie niezbędne dokumenty, które potwierdzają fakt posiadania oraz prowadzenia przez niego gospodarstwa rolnego zgodnie z definicją wskazaną w ww. przepisach. W odpowiedzi na skargę Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z [...] września 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 556/09 oddalił skargę. Od powyższego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną. Zaskarżonemu wyrokowi wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w związku z art. 141 § 4, art. 146 § 1 oraz art. 174 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływana dalej jako: p.p.s.a.) poprzez: - lakoniczne, subiektywne i wybiórcze odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i podniesionych w skardze zarzutów, przy jednoczesnym obszernym i nieadekwatnym do całości uzasadnienia przedstawieniu stanu sprawy, dokonanie błędnych ustaleń faktycznych sprzecznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym; - niezasadne i sprzeczne z obowiązującym stanem prawnym stwierdzenie, iż skarżący nie prowadzi działalności rolniczej i jednocześnie czynienie ustaleń faktycznych w oparciu o to, co jest sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i niedopuszczalne w świetle przepisów procedury administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 12/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. NSA w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że sąd pierwszej instancji naruszył przepisy z art. 22 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ponieważ ustalenia faktyczne organu administracji publicznej przyjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonane zostały z naruszeniem zasad określonych w wymienionym przepisie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przyjęte przez Sąd pierwszej instancji ustalenie organu administracji publicznej, dokonane bez rozpatrzenia materiału świadczącego o posiadaniu gospodarstwa rolnego przez skarżącego i koniecznego dla oceny w tym przedmiocie wyjaśnienia stosunków prawnych pomiędzy K. K. i jego ojcem, naruszało zasady praworządności i wymóg rozpatrzenia całego materiału dowodowego. NSA nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia art. 141 p.p.s.a. Zwrócił uwagę, że skarżący podnosząc ten zarzut zmierzał do zakwestionowania ustaleń przyjętych przez wojewódzki sąd administracyjny. Tymczasem zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 12/10 wydanym w następstwie skargi kasacyjnej skarżącego. Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy stwierdzić, iż przesłanką przyznania jednolitej płatności obszarowej, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), jest posiadanie działki rolnej, do której ma być przyznana płatność. W przypadku płatności obszarowej Ustawodawca nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne, co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od wskazanych postaci posiadania. W ramach regulacji zawartej w art. 7 ust. 7 wymienionej ustawy ustawodawca odnosi się do współposiadania, stwierdzając, że płatność przysługuje temu współposiadaczowi, na którego pozostali wyrazili zgodę. Płatności obszarowe są przyznawane w formie decyzji. Wystąpienie o przyznanie takiej płatności jest okolicznością faktyczną, która nie ma decydującego wpływu na ocenę czy i w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi. Moc wiążąca decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności bezpośredniej oznacza, że podmiot wymieniony w decyzji jest posiadaczem samoistnym lub zależnym względnie współposiadaczem działek rolnych, do których przyznano płatności. Występowanie żadnej z tych form posiadania nie wyklucza posiadania gruntów rolnych przez inny podmiot. Współposiadanie gruntów przez podmiot wymieniony w decyzji o przyznaniu płatności bezpośredniej z natury rzeczy występuje łącznie ze współposiadaniem innego lub innych podmiotów. Posiadanie zależne współistnieje z posiadaniem samoistnym podmiotu innego niż posiadacz zależny. Posiadanie samoistne nie wyklucza posiadania zależnego podmiotu innego niż posiadacz samoistny. Należy zauważyć, iż Prawodawca określając przesłanki przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata 2007-2013 dopuścił wprost posiadanie samoistne i zależne gospodarstwa rolnego jako okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy. Przyznanie płatności bezpośredniej innej osobie niż ubiegająca się o pomoc nie wyłącza możliwości ustalenia, że występuje któraś z wymienionych postaci posiadania. Nie jest też wyłączona ewentualność ustalenia, że występuje współposiadanie. Przyznanie płatności bezpośredniej na wymienione we wniosku grunty rolne podmiotowi innemu niż ubiegający się o pomoc finansową w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" sam przez się nie niweczy dopuszczalności ustalenia, że zachodzi przesłanka prowadzenia działalności rolniczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja o przyznaniu płatności obszarowej rozstrzyga o występowaniu po stronie beneficjenta okoliczności wymienionych w art. 7 ust. 1 pkt 1 – 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym utrzymywaniu gruntów w dobrej kulturze rolnej (zgodnie z normami), co nie wyklucza prowadzenia działalności rolniczej również przez inny podmiot. Zadaniem organu rozpatrującego sprawę ponownie będzie ustalenie czy skarżący jest posiadaczem (w tym jego zakresu: samoistnym, zależnym, współposiadaczem) przedmiotowego gruntu rolnego oraz wyjaśnienie stosunków prawnych pomiędzy K. K. i jego ojcem. Należy zauważyć, iż organ administracyjny już na etapie składania wniosku mógł powyższe wątpliwości wyjaśnić. Podstawą do tego jest § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata 2007-2013 (Dz. U. 2007 nr 193 poz 1397 ze zm.) Ww. przepis daje organowi rozpatrującemu wniosek narzędzie do żądania pisemnych wyjaśnień w niesprecyzowanych dokładnie przypadkach występowania innych niż określone w rozporządzeniu braków. Przepis ten należy rozumieć jako podstawę prawną określającą tryb wyjaśniania różnorakich wątpliwości organu, których to wątpliwości nie usuwają prawidłowo przedłożone załączniki do wniosku. W związku z powyższym, uznając, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów materialnych oraz postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.