V SA/Wa 292/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Michał Sowiński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi G. C. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną: oddala skargę. Przedmiotem wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi G. C. jest postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z [...] grudnia 2017 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] października 2017 r. znak [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Kontrolowane postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa będący wierzycielem [...] października 2014 r. wystawił na zobowiązanego – H. C. i odpowiadającą majątkiem wspólnym małżonkę zobowiązanego – G. C. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należność z tytułu nienależnie pobranych płatności ONW w kwocie należności głównej 59.174,59 zł. Na podstawie tego tytułu wykonawczego Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] sporządził [...] listopada 2014 r. zawiadomienie nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w BRE Bank SA. Zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] grudnia 2014 r., zaś jego odpis - razem z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] z [...] października 2014 r. - doręczono H. C. i G. C. w dniu [...] grudnia 2014 r. (w trybie art. 43 k.p.a.). W odpowiedzi na zawiadomienie, pismem z [...] grudnia 2014 r. BRE Bank S.A. poinformował organ egzekucyjny, że na rachunku prowadzonym dla H. J. C. brak jest środków na zaspokojenie pełnej należności wynikającej z zajęcia. G. C. wniosła skargę na opisaną czynność egzekucyjną. Skargę na czynność egzekucyjną złożył również zobowiązany H. C.(odrębne pismo z [...] grudnia 2014 r., nadane w jednej kopercie [...] grudnia 2014 r.). Skargi te zostały rozpoznane łącznie postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] marca 2015 r. znak [...], na mocy którego zostały oddalone jako niezasadne. Odrębnymi pismami z [...] marca 2015 r. G. C. i H. C. złożyli zażalenia na opisane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...]. Postanowieniem z [...] lutego 2016 r. znak: [...] Minister Finansów uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] marca 2015 r. znak [...]w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. G. C. i H. C. zaskarżyli postanowienie Ministra Finansów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z 28 lutego 2017 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 645/16 orzekł o oddaleniu skargi. Uzasadniając wydane orzeczenie Sąd wyraźnie zaakcentował, że G. C. nie jest zobowiązaną w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., gdyż to nie ona była podmiotem, który nie wykonał w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym. Jednocześnie w wyroku tym stwierdzono, że w niniejszej sprawie status zobowiązanego przysługuje wyłącznie H. C. i tylko on mógł złożyć skargę na czynność egzekucyjną. W tej sytuacji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] - po analizie akt sprawy w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - postanowieniem z [...] października 2017 r. znak [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi G. C. na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. G. C. złożyła zażalenie na to rozstrzygnięcie. Zaskarżonym obecnie do Sądu postanowieniem z [...]października 2017 r. Szef Krajowej Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...]. W ocenie organu odwoławczego - w stanie związania wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - postanowieniem z [...] października 2017 r. znak [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku słusznie stwierdził, że G. C. - małżonka zobowiązanego odpowiadająca wyłącznie majątkiem wspólnym - nie jest stroną postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną i w związku z tym nie mogła skutecznie wnieść skargi, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. A zatem skoro żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] był zobligowany zastosować przepis art. 61a § 1 k.p.a. i wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Szef Krajowej Administracji Skarbowej wyjaśnił, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Za nietrafne należało uznać żądanie G. C. dotyczące uznania jej za stronę zgodnie z art. 28 k.p.a., gdyż z przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a. wprost wynika, że uprawnienia strony w przypadku skargi na czynność egzekucyjną przysługują jedynie zobowiązanemu. Podniósł, że wniosek G. C. o umorzenie postępowania na podstawie art. 105 k.p.a. nie był zasadny ponieważ ww. przepis dotyczy postępowania, które się toczy, a zatem bezprzedmiotowość powstaje albo ujawnia się zawsze w toku postępowania. Wyjaśnił, że w niniejszej sprawie miał zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., w myśl którego gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ wyjaśnił, że w przypadku męża skarżącej – H. C. zastosowanie miał ww. art. 105 k.p.a., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Henryk Chandzel był stroną w momencie złożenia skargi, a zatem w jego sytuacji nie zachodziła bezprzedmiotowość podmiotowa. Dopiero po umorzeniu wobec niego postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z [...] listopada 2017 r. znak [...] po uchyleniu zajęcia rachunku bankowego w BRE Bank S.A. rozpoznanie skargi na czynność egzekucyjną stało się bezprzedmiotowe. Organ podniósł, że dołączone do zażalenia wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 kwietnia 2017 r. w sprawach o sygn. akt V SA/Wa 2532/15 oraz V SA/Wa 2869/15, które zdaniem skarżącej uzasadniają jej uprawnienie do występowania jako strony postępowania na podstawie art. 28 i art. 62 k.p.a., dotyczą wyłącznie konkretnych spraw w określonym stanie faktycznym. Podkreślił, iż orzeczenia te zapadły w indywidualnej sprawie i w świetle art. 87 Konstytucji RP nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa i tym samym nie mogą być wiążące dla Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Skargę to rozstrzygnięcie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła G. C.. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzuciła naruszenie: 1. art. 62 i art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z póżn. zm.), dalej k.p.a., w zw. z art. 18 oraz art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201, z późn. zm.), dalej u.p.e.a., albowiem Skarżącej z mocy powołanych przepisów przysługuje prawo strony, mimo, że nie jest zobowiązaną wg art. 1a pkt 20 u.p.e.a., 2. art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 153, art. 170, art. 171 oraz art. 264 § 1 p.p.s.a., w związku z prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 kwietnia 2016 r. w sprawach o sygn. akt V SA/Wa 2532/15 oraz V SA/Wa 2869/15, wydanymi w sprawie Skarżącej i współmałżonka, a potwierdzającymi na podstawie art. 28 i art. 62 k.p.a. uprawnienia Skarżącej jako strony postępowania egzekucyjnego przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w [...] oraz przed innymi organami w związku z egzekucją, a ponadto w ich miejsce organ powołał wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, których Skarżąca nie była stroną i które nie mają żadnego związku niniejszą sprawą i wyroki te nie mają mocy powszechnie obowiązującej, ponieważ nie są uchwałami Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętymi na podstawie art. 264 § 1 p.p.s.a. 3. art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, tj. w sposób wyczerpujący zebranie materiału dowodowego i jego rozpatrzenie, 4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 28, art. 62 i art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 153, art. 170, art. 171 i art. 264 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia z [...]grudnia 2017 r. utrzymującego w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] października 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania ze wskazanym wcześniej rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują taką kontrolę. Polega na stosowaniu środków określonych w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.), natomiast zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że zaskarżone obecnie postanowienie zostało wydane w konsekwencji uchylenia uprzedniego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] marca 2015 r. znak [...] rozstrzygnięciem Ministra Finansów z [...] lutego 2016 r. znak [...]., którego zgodność z prawem potwierdził wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 lutego 2017 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 645/16. Uzasadniając wydane orzeczenie Sąd wyraźnie zaakcentował, że G. C. nie jest zobowiązaną w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., gdyż to nie ona była podmiotem, który nie wykonał w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym. Jednocześnie w wyroku tym wyraźnie stwierdzono, że status zobowiązanego przysługuje w rozpoznawanej sprawie wyłącznie H. C.. Zatem tylko on mógł złożyć skargę na czynność egzekucyjną. W tym miejscu należy wskazać, że Skarżąca zaakceptował to orzeczenie i nie wniosła od niego skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tej sytuacji ponownym rozpoznaniu sprawy w administracyjnym toku instancji, zarówno organy administracji, jak i skład Sądu obecnie orzekający, są związani oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w przywołanym prawomocnym wyroku. Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Nadto według art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W kwestii zakresu związania oceną prawną trzeba zaakcentować, że ocena taka to "sąd o prawnej wartości sprawy". Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów czy zasadności ich zastosowania w danym przypadku (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2012 r., I OSK 563/11, wyrok WSA z dnia 20 stycznia 2015 r., II GSK 2183/13). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma przy tym charakter bezwzględnie obowiązujący. Stąd sąd administracyjny - ponownie orzekając w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w prawomocnym wyroku ani też nie może dokonywać ponownej oceny zagadnień, co do których ocena prawna została sformułowana. Jeżeli sąd administracyjny wyraża swoją ocenę prawną, to przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zakres tej oceny nie może być już przedmiotem kolejnego rozpoznania (wyrok NSA z dnia 15 lutego 2007 r., II FSK 274/06). W niniejszej sprawie ocena zaskarżonego postanowienia opiera się właśnie na stwierdzeniu czy organ ponownie rozpoznając sprawę zastosował się do wskazań zawartych w wyroku tutejszego Sądu z 28 lutego 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 645/16. Skład orzekający obecnie stwierdza, że organ ponownie rozpoznając sprawę w pełni zastosował się do wyroku wcześniej wydanego w sprawie. Organ prawidłowo stwierdził, że Skarżąca nie jest stroną postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną i w związku z tym nie mogła skutecznie wnieść skargi, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. Dzieje się tak, ponieważ nie jest zobowiązaną w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., gdyż to nie ona była podmiotem, który nie wykonał w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym. Tym samym zdaniem Sądu nie jest zasadny zarzut naruszenie art. 28 i art. 62 k.p.a. Także załączone do skargi i zażalenia wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 2532/15 oraz V SA/Wa 2869/15, oraz dołączony do skargi wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2017 r. sygn. akt II FSK 1007/15, wbrew twierdzeniom Skarżącej, nie potwierdzają jej uprawnień jako strony postępowania egzekucyjnego przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w [...], a jedynie wiążą Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawach dotyczących zarzutów zgłoszonych na postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast wskazywany wyrok NSA w ogóle nie odnosi się do kwestii podnoszonych w niniejszej sprawie. Podnieść też należy, że w sprawie nie został naruszony art. 77 k.p.a., ponieważ organ w zaskarżonym postanowieniu odniósł się do wskazanych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wyjaśnił, że jakkolwiek orzeczenia te kształtują pewną linię wykładni obowiązującego prawa, to jednak dotyczą wyłącznie konkretnych spraw w określonym stanie faktycznym. Orzeczenia te zapadły w indywidualnej sprawie i w świetle art. 87 Konstytucji RP nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa i tym samym nie mogą być wiążące dla organu jak i składu orzekającego w niniejszej sprawie. Stwierdzić należy, iż niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż decyzja o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji wydawana jest przez organ odwoławczy w przypadku stwierdzenia przez niego, że zaskarżona decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Organ wydając zaskarżone postanowienie będąc związany wyrokiem z 28 lutego 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 645/16 był zobligowany zastosować przepis art. 61a § 1 k.p.a. i wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Mając na uwadze powyższą argumentację i to, że żaden z podniesionych w skardze zarzutów nie mógł odnieść zamierzonego skutku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.