V SA/Wa 3050/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Mirosława Pindelska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia ... czerwca 2015 r. Nr ... w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione p o s t a n a w i a: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. 2. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. S. P., dalej: "Skarżący" lub "Strona" wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Skarżący nie posiada majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 formularza oświadczył, iż osiąga miesięczny dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] zł oraz świadczenie z MOPS w wysokości [...] zł, zaś jego żona z takiego samego tytułu w wysokości [...] zł oraz świadczenie z MOPS w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca przedstawił również wydatki, na które składają się: czynsz i woda – [...] zł, energia elektryczna – [...] zł, leki (dwie osoby) – [...] zł, koszty utrzymania (dwie osoby) – [...] zł oraz "inne, np. ubranie" – [...] zł. Skarżący wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną oraz z [...]. Do wniosku załączył karty informacyjne leczenia szpitalnego na [...], orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2004 r., informację o wyznaczonym terminie zabiegu operacyjnego. Dodatkowo Skarżący wskazał na "brak wiedzy od wielu lat" na temat sytuacji [...]. Wyjaśnił, że nie jest w stanie podać jakichkolwiek informacji dotyczących jego sytuacji finansowej i rodzinnej. W treści pisma wynika, że Skarżący mieszka tylko z żoną, a [...] wykazywany jest jako osoba z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, jedynie z uwagi na "przypisane mu mieszkanie". W wyniku rozpoznania wniosku starszy referendarz sądowy postanowieniem z 27 lipca 2016r. sygn.akt V SA/Wa 3050/15 przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, o którego wyznaczenie należy zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie oraz umorzył postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z 5 sierpnia 2016r. strona skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia wnosząc o wyznaczenie adw. K. L. z Kancelarii Adwokackiej w P. oraz o zwrócenie się do Okręgowej Rady Adwokackiej w P. a nie w Warszawie o wyznaczenie adwokata z urzędu. Rozpoznając wniosek, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270, dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, a wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpoznaniu. Mając na uwadze powyższe, Sąd przeanalizował wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF z 7 czerwca 2016 r. wraz z twierdzeniami podniesionymi w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2016r. Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. i może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Przystępując do rozpoznania wniosku przypomnieć należy, że przedmiotem skargi z dnia 28 czerwca 2015 r. jest postanowienie organu administracji wydane w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, gdzie przedmiotem egzekucji są należności dotyczące nienależnie pobranego świadczenia z zakresu pomocy i opieki społecznej. Stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zwolnienie to ma charakter przedmiotowy, niezależny od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony oraz obowiązuje od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) przez cały tok tego postępowania, to jest przed sądem I instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu dotyczącym Skarżącego w dniu 17 lutego 2016 r., sygn. akt II GZ 114/16 uznał, że Strona w sprawie egzekucyjnej, gdzie przedmiotem egzekucji są należności dotyczące nienależnie pobranego świadczenia z zakresu pomocy i opieki społecznej również korzysta ze zwolnienia przedmiotowego od ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit a) p.p.s.a. Zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Ponieważ Skarżący z mocy ustawy jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest zbędne, a postępowanie jako bezprzedmiotowe należy umorzyć. W konsekwencji uznać należy, że Strona wnosi o przyznanie prawa pomocy w części, poprzez ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oceniając wniosek w zakresie ustanowienie adwokata stwierdzić należy, że zasługuje on na uwzględnienie. Analiza złożonych wyjaśnień oraz przedstawionych dokumentów prowadzi do wniosku, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Nie posiada informacji dotyczących sytuacji finansowej i rodzinnej [...]. Podstawą utrzymania dwuosobowego gospodarstwa domowego są świadczenia emerytalne oraz świadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Łączny dochód dwuosobowego gospodarstwa wynosi [...] zł, a oświadczone koszty utrzymania wynoszą [...] zł. Ponadto wobec Skarżącego orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności o charakterze trwałym. Skarżący nie jest zdolny do zatrudnienia, wymaga opieki lub pomocy innej osoby, powinien być rehabilitowany. Z przedstawionej dokumentacji medycznej wynika, że Skarżący był wielokrotnie hospitalizowany ([...]). Poczynione ustalenia pozwalają stwierdzić, że Skarżący nie jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, ponieść kosztów zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę opisaną przez Skarżącego sytuację rodzinną i majątkową oraz porównując ją z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika uznać należało, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Odnosząc się do kwestii wyznaczenia adwokata w osobie K.L., Sąd wyjaśnia, że stosownie do art. 244 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie między innymi adwokata lub radcy prawnego. Z § 3 wynika natomiast, że jeżeli strona we wniosku wskazała konkretnego adwokata/radcę prawnego, to właściwa okręgowa rada adwokacka/rada okręgowej izby radców prawnych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem lub radcą prawnym, wyznaczy adwokata lub radcę wskazanego przez stronę. Ponadto, z mocy art. 253 § 1 p.p.s.a., o wyznaczenie pełnomocnika sąd zwraca się do właściwego organu korporacji zawodowej. Powołane wyżej przepisy trzeba rozumieć w ten sposób, że o ile ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy do sądu administracyjnego, o tyle wyznaczenie konkretnego pełnomocnika znajduje się w kompetencji właściwego organu samorządu zawodowego danej korporacji prawniczej. Innymi słowy, sąd przyznaje stronie prawo do profesjonalnego pełnomocnika na koszt Skarbu Państwa, natomiast konkretną osobę pełnomocnika wyznacza już nie sąd, tylko właściwy organ samorządu korporacyjnego. To do właściwego organu korporacyjnego strona, dla której sąd ustanowił pełnomocnika z urzędu, ma prawo kierować wszelkie zastrzeżenia odnośnie jego osoby, włącznie z żądaniem wyznaczenia pełnomocnika określonego z imienia i nazwiska. Omówione stanowisko jest ugruntowane w judykaturze sądów administracyjnych (por. na przykład postanowienia NSA: z dnia 28 lipca 2009 r. o sygn. akt II GZ 111/09, z dnia 28 stycznia 2015 r. o sygn. akt II OZ 47/15, z dnia 29 października 2015 r. o sygn. akt II OZ 1021/15; wymienione orzeczenia dostępne w Internecie w CBOSA). W związku z powyższym stwierdzić należy, że S. P. nie może domagać się od Sądu ustanowienia adwokata wskazanego z imienia i nazwiska ani innej Okręgowej Rady Adwokackiej niż właściwa ze względu na siedzibę Sądu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art.260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.