V SA/Wa 306/18
WyrokWSA w Warszawie2018-12-12
Skład orzekający: Michał Sowiński, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Marek Krawczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady uczciwej konkurencji, jawności i przejrzystości oraz obowiązku unikania konfliktu interesów przy wyborze wykonawcy projektu, w sytuacji gdy beneficjent posiadał udziały w spółce będącej komplementariuszem wykonawcy, uzasadnia żądanie zwrotu środków dofinansowania?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób dostateczny istnienia powiązań kapitałowych i biznesowych między beneficjentem a wykonawcą w dniu wyboru oferty, które jednoznacznie świadczyłyby o naruszeniu zasad uczciwej konkurencji i bezstronności. Brak wystarczających dowodów na przywilejowaną pozycję wykonawcy oraz na pozorność procedury ofertowej uniemożliwił sądowi skuteczną weryfikację prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, co wymagało ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ administracji z uwzględnieniem wskazówek sądu.Stan faktyczny
Spółka A. sp. z o.o. ubiegała się o dofinansowanie na realizację projektu. Po wyborze wykonawcy projektu, spółki H. sp. z o.o. sp. k., organy administracji stwierdziły naruszenie zasad uczciwej konkurencji i bezstronności przy wyborze wykonawcy, co skutkowało żądaniem zwrotu środków dofinansowania. Spółka wniosła skargę do WSA, kwestionując zasadność tych ustaleń. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy nie wykazały wystarczająco powiązań między beneficjentem a wykonawcą, które uzasadniałyby żądanie zwrotu środków.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz A. sp. z o.o. kwotę 30.351 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant referent stażysta - Jolanta Replin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 30.351 zł (słownie: trzydzieści tysięcy trzysta pięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Skarżący, Odwołujący,
Spółka, Beneficjent) do Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów (obecnie
Ministra Inwestycji i Rozwoju) z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]
IK:[...], utrzymująca w całości decyzję Narodowego Centrum Badań i Rozwoju
(dalej: NCBiR, Organ I instancji) nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. wydaną w
sprawie zwrotu środków dofinansowania udzielonego Spółce na podstawie umowy o
dofinansowanie nr [...] (dalej: umowa o dofinansowanie), na
realizację projektu pn. "Projekt rozwoju innowacyjnego leku [...]", w
wysokości 1.953.359,45 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości
podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia dokonania zwrotu, w
terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu 8 maja 2012 r. spółka A. sp. z o.o. sporządziła Zapytanie
ofertowe nr [...] pn. Zaproszenie do składania ofert o wartości powyżej 14 000
euro, związanych z realizacją przez Zamawiającego projektu pt. "Projekt rozwoju
innowacyjnego leku [...]" Działanie 1.4 Wsparcie projektów
celowych Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, lata 2007-2013. Jako
przedmiot zamówienia Spółka wskazała koordynację i kompleksowe prowadzenie prac
związanych z rozwojem innowacyjnego leku [...], zgodnie ze
Szczegółowym Opisem Przedmiotu przygotowanym dla projektu.
W treści Zapytania ofertowego nr [...] Spółka wskazała, że Zamawiający
ubiega się o dofinansowanie Projektu, który - w przypadku rekomendowania do objęcia
wsparciem - współfinansowany będzie przez Unię Europejską ze środków
Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, w ramach Programu Operacyjnego
Innowacyjna Gospodarka, lata 2007-2013, Działanie 1.4 Wsparcie projektów celowych.
W dalszej kolejności spółka A. sp. z o.o. oświadczyła, że ze wzglądu na
specyfikę zamówienia Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia dostępny jest tylko i
wyłącznie dla zainteresowanych podmiotów, po podpisaniu umowy o zachowaniu treści
SOPZ w poufności. Wzór umowy o zachowaniu Szczegółowego Opisu Przedmiotu
Zamówienia (dalej: SOPZ) w poufności stanowił załącznik nr 2 do Zapytania ofertowego
nr [...]. Jako jedyny warunek udziału w postępowaniu Spółka wskazała posiadanie
uprawnień do wykonywania określonej działalności lub czynności, w przypadku, gdy
przepisy prawa nakładają obowiązek ich posiadania. Ofertę należało złożyć w formie
pisemnej w nieprzekraczalnym terminie do dnia 15.05.2012 r. g. 11:00.
Otwarcie ofert, zgodnie z sekcją IV.8 Zapytania ofertowego nr [...], zostało
przewidziane na dzień 15.05.2012 r. g. 12:00. Jedynym kryterium oceny ofert była
najniższa cena. Jak wynika z przedłożonych wydruków "zrzutów" ze strony internetowej
Spółki oraz z oświadczenia Spółki z dnia 15 maja 2012 r. pn. Podsumowanie wyboru
podwykonawcy, Zapytanie ofertowe nr [...] zostało zamieszczone na stronie
internetowej www.A..pl .
Z przedłożonych przez Spółkę wydruków wiadomości e-mail wynika, że Spółka
wysłała zaproszenia do wzięcia udziału w postępowaniu dot. Zapytania ofertowego nr
[...] na następujące adresy e-mail:
1) dnia 8 maja 2012 r. o godz. 12:27 na adres [...],
2) dnia 8 maja 2012 r. o godz. 12:27 na adres [...],
3) dnia 8 maja 2012 r. o godz. 12:26 na adres [...],
4) dnia 10 maja 2012 r. o godz. 07:52 na adres [...].,
wskazując w treści wiadomości, że Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia
jest dostępny w siedzibie Zamawiającego wyłącznie dla zainteresowanych podmiotów,
po podpisaniu umowy o zachowaniu treści Szczegółowego Opisu Przedmiotu
Zamówienia w poufności (...)
Jak wynika z przedłożonych przez Spółkę kopii umów o zachowaniu poufności:
1) dnia 8 maja 2012 r. Spółka zawarła stosowną umowę ze spółką H.
sp. z o.o. sp.k.;
2) dnia 9 maja 2012 r. Spółka zawarła stosowną umowę ze spółką P. S.A.;
3) dnia 9 maja 2012 r. Spółka zawarła stosowną umowę ze spółką M.
S.A.
Jak wynika z przedłożonych przez Stronę kopii ofert w dniu:
1) 9 maja 2012 r. została złożona oferta przez spółkę H. sp. z o.o. sp.
k., w której wskazano cenę wykonania usługi wynoszącą 12.115.500 zł brutto,
2) 11 maja 2012 r. została złożona oferta przez spółkę M. S.A., w
której wskazano cenę wykonania usługi wynoszącą 12.976.500 zł brutto,
3) 11 maja 2012 r. została złożona oferta przez spółkę P. S.A, w której
wskazano cenę wykonania usługi wynoszącą 12.964.200 zł brutto.
W dniu 15 maja 2012 r. Beneficjent dokonał wyboru wykonawcy. Zgodnie z
uzasadnieniem wyboru wykonawcy za najkorzystniejszą ekonomicznie i jakościowo
ofertę została uznana oferta firmy H. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
spółka komandytowa, która wartość zamówienia oszacowała na 12.115.500,00 zł brutto.
W dniu 15 maja 2012 r. pomiędzy Spółką reprezentowaną przez U. Z.
a spółką H. sp. z o.o. sp. k, reprezentowaną przez A. P. ,
zawarto Warunkową umowę o współpracy - [...].
W dniu 2 kwietnia 2012 r. NCBR, będące IP dla Działania 1.4 Wsparcie projektów
celowych w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007 - 2013,
ogłosiło na swojej stronie internetowej konkurs na dofinansowanie projektów celowych
w ramach Działania 1.4 Wsparcie projektów celowych). W ogłoszeniu o konkursie
wskazane zostało, że wniosek o dofinansowanie projektu należy złożyć w wersji
elektronicznej za pośrednictwem systemu informatycznego IP dostępnego na stronie
internetowej (...) w terminie: od dnia 16 kwietnia do dnia 15 maja 2012 r.
W dniu 15 maja 2012 r. wniosek o dofinansowanie projektu pn. Projekt rozwoju
innowacyjnego leku zawierającego połączenie substancji czynnych działających
antagonistycznie w stosunku do receptora H1, wraz z pozostałą dokumentacją
aplikacyjną wymaganą w ramach ww. konkursu, złożyła w systemie informatycznym IP
spółka A. sp. z o.o., przy czym biznesplan, został umieszczony w systemie
informatycznym (załączony na odpowiednim formularzu) o godz. 12:07:23.
Zgodnie z właściwością pliku, dokument pn. Biznes plan 1.4. PO IG.doc został
sporządzony dnia 15 maja 2012 r. o godz. 11:44 (ostatnia modyfikacja pliku przed
zamieszczeniem w systemie teleinformatycznym IP).
Wniosek otrzymał nr [...] i w wyniku pozytywnej oceny
formalnej został skierowany do oceny merytorycznej, zakończonej rekomendowaniem
Projektu Spółki do dofinansowania.
W dniu 27 lutego 2013 r., na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia
2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju i art. 206 ust. 1 ustawy o finansach
publicznych oraz na podstawie Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
z dnia 28 października 2010 r. w sprawie warunków i trybu udzielania pomocy
publicznej i pomocy de minimis za pośrednictwem Narodowego Centrum Badań i
Rozwoju (Dz.U. Nr 215 poz. 1411 z późn. zm.), pomiędzy Spółką a NCBiR zawarta
została umowa o dofinansowanie projektu nr [...] pn. Projekt
rozwoju innowacyjnego leku zawierającego połączenie substancji czynnych
działających antagonistycznie w stosunku do receptora HI. Umowa została dwukrotnie
aneksowana, przy czym treść przedmiotowych aneksów nie ma znaczenia dla
rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
W dniach 11 grudnia 2014 r. - 23 stycznia 2015 r. IP przeprowadziła kontrolę
doraźną realizacji Projektu przez Beneficjenta. W czynnościach kontrolnych brali udział
również eksperci zewnętrzni tj. pracownicy spółki P. sp. z
o.o. (dalej: P), na podstawie stosownych upoważnień. Kontrola swoim zakresem
objęła: weryfikację postępu prac w projekcie pod kątem zgodności z umową o
dofinansowanie, ocenę wysokości cen poszczególnych usług zlecanych przez
Beneficjenta - w kontekście wysokości cen rynkowych na wykonanie tego typu prac,
ocenę zasadności realizacji w. usług pod kątem ich celowości, w tym ocena ryzyka
wystąpienia podwójnego finansowania tych samych prac, ocenę rzetelności informacji
podanych we wniosku o dofinansowanie, dotyczących potencjału Beneficjenta do
realizacji projektu, weryfikację powiązań osobowych i kapitałowych między
Beneficjentem oraz wykonawcami zlecanych usług, w celu ustalenia rzeczywistej
wielkości przedsiębiorców, weryfikację innych dokumentów powiązanych z ww.
zakresem kontroli.
Na skutek przeprowadzonej kontroli, w dniu 17 marca 2015 r. IP wydała
Informację pokontrolną z kontroli nr [...]. W Informacji pokontrolnej wskazano
m.in. że:
1) 99% udziałów w A. sp. z o. o. posiada u. Z. , 1%
udziałów posiada E. A. ;
2) u. Z. , Prezes Zarządu i większościowy udziałowiec Beneficjenta,
w dniu 2 września 2011 r. nabyła od P. a M. p. jeden udział w spółce
H. sp. z o. o. Spółka ta jest wspólnikiem spółki H. sp. z o.o. sp. k,
będącej głównym podwykonawcą kontrolowanego Projektu.
ZK podniósł, że w związku z powyższym, zarówno w dacie wyboru przez Spółkę
Wykonawcy, jak i w dacie zawarcia Umowy za sprawą zaangażowania kapitałowego
U. Z. Beneficjent pozostawał powiązany kapitałowo z głównym
podwykonawcą kontrolowanego Projektu H. . Ponadto zidentyfikowano
dodatkowe powiązania pomiędzy Beneficjentem, głównym podwykonawcą oraz spółką
S. spółka jawna, czyli spółką, która znajduje się w wykazie
podwykonawców spółki H. sp. z o.o. sp. k., będącej Wykonawcą
kontrolowanego Projektu. ZK wskazał również na to, że siedziby Beneficjenta oraz
S. aktualnie mieszczą się pod tym samym adresem oraz zwrócił uwagę
na wzajemne zlecanie prac w ramach projektów dofinansowywanych ze środków
publicznych (Beneficjent jest głównym podwykonawcą w dwóch projektach
prowadzonych przez S. , z kolei S.jest głównym
podwykonawcą w dwóch projektach A.).
W dniu 29 maja 2015 r. IP, odnosząc się do zastrzeżeń Beneficjenta, wydała
Informację pokontrolną z uwzględnieniem części zarzutów Beneficjenta, lecz co do
meritum utrzymano w mocy dotychczasowe ustalenia. Odnośnie zakresu kontroli
wskazano, że obejmował on możliwość sprawdzenia wszystkich aspektów poprawności
realizacji projektu. ZK ponownie wskazał, że zastrzeżenia budzi krótki czas na złożenie
kompleksowej oferty i, w związku z tym, brak możliwości wyceny usług przez
potencjalne podmioty z rynku, które mogłyby być zainteresowane złożeniem oferty, a
które nie znały wcześniej szczegółów Projektu. Zaznaczono, że Beneficjent nie
udokumentował w żaden sposób otrzymania ofert od potencjalnych wykonawców w
terminie wyznaczonym w Zapytaniu ofertowym nr [...] (nie dokonano archiwizacji
otrzymanych kopert z ofertami oraz nie była prowadzona księga korespondencji Spółki),
oferty nie były przyjmowane e- mailowo, co łącznie uniemożliwia dokonanie
potwierdzenia, że oferty te zostały złożone poprawnie pod względem formalnym. ZK
podtrzymał stwierdzenie o niemożności weryfikacji rynkowości oferty Wykonawcy.
Ponadto wskazano, że ZK nie jest w stanie określić, czy wszystkie usługi zlecane
podwykonawcom w ramach Projektu były zasadne pod kątem ich celowości oraz, że nie
istnieje ryzyko podwójnego finansowania. ZK podtrzymał swoje stanowisko, zgodnie z
którym, w dacie wyboru Wykonawcy, jak i w dacie zawarcia Umowy Beneficjent
pozostawał powiązany kapitałowo z Wykonawcą kontrolowanego Projektu. Ponownie
wskazano na dodatkowe powiązania pomiędzy Beneficjentem, Wykonawcą oraz spółką
S.sp. z o.o. sp. j.:
1) wśród podmiotów będących podwykonawcami H. znajduje się m. in.
S .sp. z o.o. sp. j. (dawnej S. sp. z o.o. sp. k.) oraz podmiot
M. , prokurent spółki S. sp. z o. o. oraz spółki S.s p. z o. o. sp. j.;
2) osobą uprawnioną do reprezentowania H. jest A.
P. (A. P. podpisała w imieniu H. ofertę na usługi
związane z realizacją Projektu złożoną u Beneficjenta, a następnie warunkową umowę
współpracy z Beneficjentem);
3) A. P. była wspólnikiem oraz Prezesem Zarządu spółki
S.sp. z o.o. (do czerwca 2007 r.) oraz wspólnikiem spółki S.
sp. z o.o. sp. k. (do dnia 18 kwietnia 2012 r.). Komplementariuszem i
wspólnikiem S.sp. z o.o. sp. k. była S.sp. z o.o. - podmiot,
w którym prezesem zarządu i głównym udziałowcem jest K. P. (będący
także udziałowcem i prezesem zarządu w spółce S.sp. z o.o. sp. j.;
4) na niespełna miesiąc przed datą wyboru podwykonawcy (dnia 15.05.2012 r.)
istniało zatem powiązanie kapitałowe pomiędzy H. , a S. sp. z
o.o. s.j.;
5) pomiędzy Beneficjentem, a S. sp. z o.o. s.j. istnieją istotne
powiązania ekonomiczne i organizacyjne, m. in.:
a) wzajemne zlecanie prac w ramach projektów dofinansowanych ze środków
publicznych (Beneficjent jest głównym podwykonawcą w dwóch projektach
prowadzonych przez S. , z kolei S.jest głównym
podwykonawcą w dwóch projektach A.),
b) w roku 2012 ok 48% przychodu z tytułu usług doradczych osiąganych przez
A. sp. z o.o. pochodziło ze świadczenia usług na rzecz S.(w
ramach realizacji dwóch projektów S. dofinansowanych ze środków
publicznych). W 2013 r. (a więc w roku, w którym rozpoczęła się i trwała realizacja
kontrolowanego Projektu) udział przychodów A. ze świadczenia usług na
rzecz S. wyniósł 95%. W okresie od stycznia do października 2014 r.
udział ten wyniósł 73%,
c) siedziby Beneficjenta oraz S. aktualnie mieszczą się pod tym
samym adresem.
ZK wskazał, że ustalony w wyniku kontroli stan faktyczny budzi wątpliwości co do
braku konfliktu interesów oraz bezstronności przy wyborze podwykonawcy.
Pismami z dnia 31 lipca 2015 r. oraz 17 sierpnia 2015 r. - ze względu na
wskazane powyżej nieprawidłowości przy wyborze Wykonawcy Projektu tj. spółki
H. z o.o. sp. k. - NCBiR wezwał Skarżącego do zwrotu dofinansowania
wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia
przekazania środków do dnia zwrotu. Beneficjent nie zwrócił środków w terminach
zakreślonych przez IP.
W związku z bezskutecznym upływem terminu przewidzianego na zwrot
środków, pismem z dnia 23 grudnia 2015 r. IP zawiadomiła Beneficjenta o wszczęciu z
urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków, o których mowa w
wezwaniu do zwrotu środków, a następnie przeprowadziła dodatkowe postępowanie
dowodowe w tym zakresie.
Decyzją Narodowego Centrum Badań i Rozwoju nr [...] z dnia [...] listopada
2016 r. - wydaną w sprawie zwrotu środków dofinansowania udzielonego Spółce na
podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] - określono Stronie
skarżącej do zwrotu kwotę 1.953.359,45 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej
jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia
dokonania zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji.
W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotem decyzji jest określenie obowiązku
zwrotu przez Beneficjenta środków, o których mowa w wezwaniu do zwrotu
dofinansowania z dnia 31 lipca 2015 r. oraz w wezwaniu z dnia 17 sierpnia 2015 r., z
tytułu naruszenia przez spółkę A. sp. z o.o. postanowień Umowy. Organ, w
wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, uznał, że koszty
przedstawione przez Beneficjenta jako rozliczające zaliczkę, jak również podlegające
refundacji z tytułu zawarcia Warunkowej umowy o współpracy - [...] z dnia 15 maja 2012 r.,
zawartej pomiędzy spółką A. sp. z
o.o. a spółką H. sp. z o.o. sp. k., zostały poniesione niezgodnie z
postanowieniami Umowy, a tym samym nie kwalifikują się do objęcia wsparciem z
funduszy UE.
Organ zaznaczył, że zgodnie z § 8 ust. 1 Umowy, warunkiem uznania kosztów za
kwalifikujące się do objęcia wsparciem jest ich poniesienie zgodnie z postanowieniami
Umowy. Jednocześnie, na podstawie § 14 ust. 2 Umowy Beneficjent jest zobowiązany
do ponoszenia wszystkich kosztów kwalifikowalnych w Projekcie z zachowaniem
zasady uczciwej konkurencji, efektywności, jawności i przejrzystości oraz z dołożeniem
wszelkich starań w celu uniknięcia konfliktu interesów rozumianego jako brak
bezstronności i obiektywności. Jak stanowi § 14 ust. 3 Umowy, jeżeli Beneficjent (...) nie
jest zobowiązany do stosowania ustawy, o której mowa w ust. 1 (tj. Prawo zamówień
publicznych) w przypadku realizacji w ramach Projektu zakupu jednego asortymentu
towarów, usług lub robót budowlanych od jednego dostawcy towarów, usług lub robót
budowlanych, którego wartość netto przekracza wyrażoną w złotych polskich
równowartość kwoty 14 000 euro, Beneficjent lub Partner w przypadku realizacji
Projektu partnerskiego dokonuje zakupu w oparciu o najbardziej korzystną
ekonomicznie ofertę, z zachowaniem zasad, o których mowa w ust 2 i 4.
Organ, na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego
zgromadzonego w sprawie, stwierdził naruszenie postanowień Umowy w zakresie
prawidłowości ponoszenia przez Beneficjenta kosztów kwalifikowalnych w ramach
projektu. W opinii IP stan faktyczny w niniejszej sprawie daje podstawy do stwierdzenia,
że wydatki poniesione na podstawie Warunkowej umowy o współpracy zawartej
pomiędzy Beneficjentem a spółką H. sp. z o.o. sp. k. zostały poniesione w
sposób nieprawidłowy. Okoliczności zawarcia ww. umowy, wyraźnie wskazują, że
została ona zawarta z naruszeniem zasady uczciwej konkurencji, efektywności,
jawności i przejrzystości oraz z naruszeniem obowiązku dołożenia wszelkich starań w
celu uniknięcia konfliktu interesów rozumianego jako brak bezstronności i
obiektywności, o których mowa w § 14 ust. 2 w zw. z ust. 3 Umowy, do czego
Beneficjent zobowiązał się podpisując Umowę. Wystąpienie naruszenia postanowień
Umowy w tym zakresie uzasadnia uznanie kosztów poniesionych przez Beneficjenta na
podstawie Warunkowej umowy o współpracy z Wykonawcą w całości za
niekwalifikowalne oraz, w konsekwencji, stanowi podstawę do żądania zwrotu
wypłaconego dofinansowania.
Organ wskazał przy tym, że Spółka należy do grupy przedsiębiorców, których
łączyły określone biznesowe relacje polegające na istnieniu różnych powiązań oraz na
wzajemnym podzlecaniu sobie prac w ramach projektów realizowanych ze środków
publicznych.
Organ wyliczył przy tym, iż:
• 19 stycznia 2006 r. została zawiązana spółka S. sp. z
o.o. z siedzibą w W. przy ul. [...] przez A.
P. (95 udziałów) (córka J. i A.) i M. P. (5 udziałów)
(córka L. i D. ). Uchwałami z dnia 27 stycznia 2006 r. odwołano
pełnomocnictwo do reprezentowania spółki udzielone A. P. i
powołano K. P. (syna L. i D. ) na Prezesa Zarządu.
• 19 lutego 2007 r. M. P. zbyła 5 udziałów w spółce
S.sp. z o.o. U. Z. (córka A. i T. ) i tego samego
dnia uchwałą odwołano K. P. z pełnienia funkcji Prezesa
Zarządu, powołując na jego miejsce A. P. .
• 4 czerwca 2007 r. A. P. zbyła K.
P. 95 udziałów w spółce S.sp. z o.o. Uchwałą z tego
samego dnia powołano K. P. na Prezesa Zarządu tej spółki
odwołując jednocześnie A. P. .
• 5 czerwca 2007 r. została zawiązana spółka S.sp. z
o.o. sp.k. przez K. P. działającego jako pełnomocnik S.
sp. z o.o. (komplementariusz, 5 udziałów w spółce posiadała nadal
u. Z. ) i A. P. (komandytariusz).
• 27 lutego 2008 r. została zawiązana spółka H. sp. z o.o.
przez A. P. (95 udziałów) i P. a M. p. (5
udziałów) (syna L. i D.). Siedziba spółki mieściła się w W.
przy ul. [...].
• 27 marca 2008 r. została zawiązana spółka H. sp. z o.o.
sp. k. przez A. P. (komandytariusz ) i H. sp. z o.o.
(komplementariusz). Spółka zmieniała formy prawne tj. uległa przekształceniu w
sp. z o.o. S.K.A. (wpis do Rejestru Przedsiębiorców KRS o przekształceniu 23
maja 2012 r.), sp. z o.o. sp. k. (plan przekształcenia opracowano 12 września
2012 r.), sp. j. (plan przekształcenia opracowano 16 lipca 2013 r.), sp. z o.o. sp.
k. (wpis do Rejestru Przedsiębiorców KRS 26 czerwca 2014 r.).
• 6 lutego 2009 r. spółka S.sp. z o.o. sp.k. udzieliła
prokury samoistnej M. M. . Spółka zmieniała formy
prawne, tj. uległa przekształceniu w sp. z o.o. S.K.A. (wpis do Rejestru
Przedsiębiorców KRS 16 lutego 2012 r.), następnie uległa przekształceniu w sp.
j. (wpis do Rejestru Przedsiębiorców KRS 8 listopada 2013 r.), w dalszej
kolejności uległa przekształceniu w sp. z o.o. sp.k. (wpis do Rejestru
Przedsiębiorców KRS 6 lutego 2015 r.),
• 16 grudnia 2009 r. spółka S.sp. z o.o. sp. k. złożyła
dwa wnioski o dofinansowanie realizacji projektów ramach Działania 1.4-4.1
POIG, 2007-2013 do PARP.
• 2 września 2010 r. u. Z. zbyła udziały w spółce S.
sp. z o.o.: 4 udziały K. P. oraz 1 udział M.
M.
• 17 grudnia 2010 r. spółka S.sp. z o.o. sp.k. zawarła z
Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości umowy o dofinansowanie realizacji
projektów nr [...]; [...] pn.
Opracowanie technologii i dokumentacji rejestracyjnej dla produktu leczniczego [...] oraz nr [...];
[...] pn. Opracowanie technologii i dokumentacji
rejestracyjnej dla produktu leczniczego o działaniu [...].
• 2 września 2011 r. została zawiązana spółka A. sp. z o.o.
przez U. Z. (99 udziałów) i E. A. (1 udział).
Spółka początkowo miała swoją siedzibę w W. przy ul. [...]. Od 23 marca 2013 r. siedziba spółki
mieści się w W. przy ul.
[...].W dniu 5 grudnia 2011 r. A. sp. z o.o. została
wybrana jako wykonawca w obydwu ww. projektach S. sp. z o.o.
sp. k.
• 2 września 2011 r. została zawiązana również spółka P. sp. z o.o. przez M. B. (99 udziałów) i E.
A. (1 udział) (wspólnik spółki A. sp. z o.o.). Siedziba
spółki mieściła się w W przy ul. [...].
• 2 września 2011 r. P. P. (wspólnik spółki H. sp. z o.o.) zbył swoje udziały w spółce P. sp. z o.o.: 1
udział U. Z. , 4 udziały A. P. .
• W dniu 27 kwietnia 2012 r. P. sp. z o.o. zawarła z
PARP dwie umowy na dofinansowanie projektów w ramach działania 1.4-4.1, tj.
projektu nr [...] ; [...] pn.
Opracowanie technologii otrzymywania innowacyjnego produktu leczniczego
stosowanego w leczeniu [...] oraz projektu [...] ; [...] pn. Opracowanie technologii otrzymywania
innowacyjnego produktu leczniczego stosowanego w leczeniu [...]. W obydwu ww.
projektach P. sp. z o.o. wykonawcą została spółka H.
sp. z o.o. sp. k.
• 12 kwietnia 2012 r. została zawiązana spółka c. sp. z o.o.,
przez E. A. (99 udziałów) i U. Z. (1 udział).
Siedziba spółki mieściła się w W. przy ul. [...].
• 20 kwietnia 2012 r. została zawiązana spółka F. sp. z o.o.
przez J. (99 udziałów) i U. Z. (1 udział).
Siedziba spółki mieściła się w F. przy ul. [...].
• 27 kwietnia 2012 r. została zawiązana spółka N. sp. z
o.o., przez M. M. (99 udziałów) (prokurent samoistny
spółki S.sp. z o.o. sp.k.) i J. M. (1
udział).
• 27 kwietnia 2012 r. została zawiązana spółka P. sp.
z o.o. przez B. B. (99 udziałów) i J. (1
udział). 12 września 2013 r. B. B. zbyła swoje udziały E. A. , zaś J. M. zbył udział U. Z. .
• Wskazano ponadto, że nowo powstałe w dniu 27 kwietnia 2012 r.
spółki (tj. N. sp. z o.o. oraz P. sp. z o.o.) oraz spółki:
c. sp. z o.o., F. sp. z o.o. A. sp. z o.o. i P. sp. z o.o. złożyły w tej samej dacie, tj. 15 maja 2012 r.
wnioski o
dofinansowanie realizacji projektów do NCBiR, w konkursie ogłoszonym w dniu 2
kwietnia 2012 r. w ramach Działania 1.4 Programu Operacyjnego Innowacyjna
Gospodarka, 2007-2013. Spółki: N. sp. z o.o., F. sp. z
o.o., P. sp. z o.o. i A. sp. z o.o. jako wykonawcę we
wniosku o dofinansowanie wskazały spółkę H. sp. z o.o. sp.k.
Wykonawcą w projekcie P. sp. z o.o. została natomiast spółka
S.sp. z o.o. sp. k. Spośród nich dofinansowanie otrzymała tylko
spółka A. sp. z o.o. na projekt nr [...] .
• 16 marca 2013 r. u. Z. zbyła swój udział w spółce
H. sp. z o.o. E. T. , która z kolei zbyła go w dniu 15 grudnia
2013 r. A. P. .
• 24 kwietnia 2013 r. Prezesem Zarządu spółki H. sp. z o.o.
została E. T. . 23 grudnia 2014 r. jako uprawniona do reprezentacji
spółki została wpisana A. P. , a 27 marca 2015 r. wpisany
został W. S. .
• 12 września 2013 r. udziały w spółce N. sp. z o.o.
M. M. i J. M. zbyli E.
A. (99 udziałów) i U. Z. .
• W podobnej konfiguracji, jak w przypadku aplikowania o środki w
2012 r. ww. spółki złożyły wnioski o dofinansowanie realizacji projektów do
NCBiR w konkursie ogłoszonym w ramach Działania 1.4 POIG, 2007-2013 w
dniu 16 grudnia 2013 r. Tym razem wykonawcą poszczególnych projektów była
spółka S.sp. z o.o. sp.k. (w miejsce zamiast H. sp. z o.o.
sp.k) Dofinansowanie otrzymały spółka N. sp. z o.o. na realizację
projektu nr [...]i spółka A. sp. z o.o. na
realizację projekt nr [...]. W obydwu projektach
wykonawcą jest spółka S.sp. z o.o. sp.j. (obecnie sp. k.).
• 22 grudnia 2014 r. u. Z. i K. A. zbyły
wszystkie udziały w spółce P. sp. z o.o. K.
P. . W dniu 22 grudnia 2014 r. podjęto uchwałę o rozwiązaniu spółki i
powołaniu K. P. na likwidatora. W dniu 11 grudnia 2015 r.
K. P. złożył w Sądzie Rejonowym dla m.st Warszawy wniosek o
wykreślenie spółki z Rejestru Przedsiębiorców KRS. Spółka została wykreślona z
Rejestru Przedsiębiorców KRS w dniu 27 stycznia 2016 r.
• 22 grudnia 2014 r. J. M. zbył wszystkie
swoje udziały w spółce F. sp. z o.o. K. P. . Tego
samego dnia u. Z. zbyła swój udział w spółce K.
P. . Również w tym samym dniu Nadzwyczajne Zgromadzenie
Wspólników w obecności jedynego wspólnika, tj. K. a M. p.
podjęło uchwałę w sprawie rozwiązania spółki i wyznaczenia likwidatora w
osobie K. a M. p. . W dniu 11 grudnia 2015 r. K. P.
złożył w Sądzie Rejonowym dla m.st Warszawy wniosek o wykreślenie spółki z
Rejestru Przedsiębiorców KRS. Spółka została wykreślona z Rejestru
Przedsiębiorców KRS w dniu 29 stycznia 2016 r.
• 22 grudnia 2014 r. K. P. nabył wszystkie udziały w
spółce c. sp. z o.o. od E. A. i U. Z. .
Również w tym samym dniu Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników w
obecności jedynego wspólnika, tj. K. P. podjęło uchwałę w
sprawie rozwiązania spółki i wyznaczenia likwidatora w osobie K. a
M. P . W dniu 11 grudnia 2015 r. K. P. złożył w Sądzie
Rejonowym dla m.st Warszawy wniosek o wykreślenie spółki z Rejestru
Przedsiębiorców KRS. Spółka została wykreślona z Rejestru Przedsiębiorców
KRS w dniu 13 stycznia 2016 r.
• 24 lutego 2015 r. u. Z. i E. A.
zbyły posiadane udziały w spółkach N. sp. z o.o. i A. sp. z
o.o. E. W.
• 7 listopada 2016 r. w Rejestrze Przedsiębiorców KRS został
dokonany wpis potwierdzający nabycie przez K. P. od
E. W. 100% udziałów w spółce N. sp. z o.o.
• 17 listopada 2016 r. w Rejestrze Przedsiębiorców KRS został
dokonany wpis potwierdzający nabycie przez K. P. od
E. W. 100% udziałów w spółce A. sp. z o.o.
W ocenie organu Spółka A. działała w niemalże identyczny sposób jak
spółki wskazane prze organ : przedsiębiorca będący beneficjentem, każdorazowo
wybierał jako wykonawcę określony podmiot, który w zasadzie realizował za niego
projekt. O współdziałaniu, w ramach przyjętego schematu, świadczą również tożsame
terminy złożenia dokumentacji aplikacyjnej i uzupełnień formalnych tej dokumentacji w
ramach poszczególnych konkursów organizowanych przez IP . Wybrany podmiot,
będący wykonawcą projektu, niemal każdorazowo był w określony sposób powiązany
ze spółką S. (S. sp. z o.o., S. sp. z o.o. sp.
k., S .sp. z o.o. sp. k.a., S. sp. z o.o. sp. j) lub z osobami
zarządzającymi spółką S. (S .sp. z o.o., S.
sp. z o.o. sp. k., S. sp. z o.o. sp. k. a., S. sp. z o.o. sp. j), w
tym samoistnym Prokurentem - M. M. . Wykonawca nie
realizował usługi sam, lecz zlecał wykonanie prac kolejnym podwykonawcom. Dalsze
podzlecanie usług odbywało się w trybie pozakonkursowym. Umożliwiało to zlecanie
usług m.in. prokurentowi spółki S.sp. z o.o. sp.k., czy wręcz samej
spółce S. sp. z o.o. sp. k.
Organ oparł się również na treści opinii biegłego z zakresu językoznawstwa dr
T. K. Mając na uwadze konkluzje biegłego stwierdził, że w sytuacji w
której prawdopodobieństwo powstania wniosków poszczególnych spółek niezależnie od
siebie jest praktycznie zerowe, nie można utrzymywać, że prowadzone przez te spółki
postępowania ofertowe, w tym wysyłanie zapytań ofertowych do podmiotów,
posługujących się wnioskami zawierającymi wręcz identyczne fragmenty tekstu,
prowadzone były z poszanowaniem zasady konkurencyjności, jawności i przejrzystości.
Niewątpliwie nie jest zrealizowaniem zasady konkurencyjności sytuacja,w której jeden z
potencjalnych wykonawców ma możliwość uzyskania szerszych, pełniejszych informacji
o preferowanych warunkach zamówienia niż inni stający do konkursu ofert. Powyższe w
ocenie organu nakazuje poddać w wątpliwość bezstronność i obiektywizm Beneficjenta
w wyborze Wykonawcy w Projekcie.
Na skutek dokonania oceny dowodów, związanych z przeprowadzeniem przez
Spółkę postępowania na wybór Wykonawcy w ramach realizowanego przez nią
Projektu, Organ doszedł do przekonania, że postępowanie to było przeprowadzone z
rażącym naruszeniem zasady uczciwej konkurencji, do przestrzegania której
Beneficjent zobowiązał się podpisując Umowę, a w konsekwencji zostało
przeprowadzone w taki sposób, aby wybrać w nim konkretną spółkę.
Wskazano ponadto, że A. sp. z o.o. w dniu 15 maja 2012 r. złożyła w
systemie informatycznym IP wniosek (wraz z wymaganymi załącznikami) o
dofinansowanie projektu. W biznesplanie wskazano, że wybór Wykonawcy tj. spółki
H. z o.o. sp. k. został dokonany zgodnie z zasadą jawności,
transparentności i w poszanowaniu zasady uczciwej konkurencji. Na dowód
powyższego Spółka przedłożyła dokumentację z przeprowadzonego postępowania. Z
dokumentacji postępowania wynika, iż w dniu 8 maja 2012 r. Spółka sporządziła
Zapytanie ofertowe nr [...]. Ofertę należało złożyć w formie pisemnej w
nieprzekraczalnym terminie do dnia 15.05.2012 r. g. 11:00. Otwarcie ofert, zgodnie z
sekcją IV.8 Zapytania ofertowego zostało przewidziane na dzień 15.05.2012 r. g. 12:00.
Jedynym kryterium oceny ofert była najniższa cena. Biznesplan, w którym na kilkunastu
stronach wskazany jest przez Spółkę Wykonawca, którego ofertę wybrano, tj. spółka
H. sp. z o.o. sp. k., zgodnie z właściwością pliku pn. Biznes plan 1.4. PO
IG.doc, powstał (ostatnia modyfikacja) o godz. 11:44, a więc 16 minut przed terminem
wskazanym w Zapytaniu ofertowym nr [...] jako termin otwarcia ofert. Potwierdzają
to ustalenia pracowników Sekcji Teleinformatyki w Dziale AdministracyjnoGospodarczym NCBiR.
Oznacza to, że co najmniej 16 minut przed otwarciem ofert, w
treści biznesplanu, na kilkunastu stronach, opisane były już zasoby i czynności spółki
H. sp. z o.o. sp. k., jako spółki wybranej na Wykonawcę Projektu, zgodnie z
treścią biznesplanu, w trybie konkurencyjnym.
W systemie informatycznym IP utrwalone jest, że biznesplan został złożony
przez spółkę A. sp. z o.o. do NCBiR 2012-05-15 o godzinie 12:07:23, a więc
7 minut 23 sekundy po terminie wyznaczonym, zgodnie z Zapytaniem ofertowym nr
[...], jako termin otwarcia ofert.
Potwierdzają to dokonane niezależnie od siebie analizy pracowników Sekcji
Teleinformatyki w Dziale Administracyjno-Gospodarczym NCBR oraz M. S., autora systemu
informatycznego, za pomocą, którego należało złożyć
wniosek o dofinansowanie, w tym biznesplan w ramach naboru wniosków do Działania
1.4 POIG w 2012 r. Treść biznesplanu przekazanego wraz z pismem z dnia 6 kwietnia
2016 r. przez M. S., złożonego przez Beneficjenta w systemie
informatycznym IP w dniu 15 maja 2012 r., jest tożsama z treścią dokumentu, który
został zabezpieczony w archiwum systemu informatycznego w NCBiR.
Odnosząc się do powyższego Organ podnosi, że Beneficjent, chcąc
przeprowadzić wybór Wykonawcy z poszanowaniem zasady jawności, nie był
uprawniony do otwarcia ofert przed godz. 12.00 w dniu 15 maja 2012 r., czyli przed
terminem, który wyznaczył w Zapytaniu ofertowym nr [...]. Spółka z racji tego, że
nie należy do sektora finansów publicznych zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 29 stycznia
2004 r. Prawo zamówień publicznych nie jest zobowiązana do stosowania ustawy
Prawo zamówień publicznych w zakresie dokonywania zakupów towarów i usług w
ramach Projektu. Jednakże użyty w Zapytaniu ofertowym nr [...] zwrot "otwarcie
ofert" bez cienia jakichkolwiek wątpliwości należy rozumieć w taki sposób, jak rozumie
się go w procedurach przetargów publicznych. Przedwczesne otwarcie oferty (ofert),
podobnie jak pominięcie oferty podczas publicznego otwarcia i otwarcie z opóźnieniem
będą czynnościami wadliwymi, stanowiąc naruszenie ustawy - w tym zasady równego
traktowania, a w przypadku niejawnego otwarcia oferty - również jawności.
Fakt, iż biznesplan, będący częścią dokumentacji aplikacyjnej Projektu (w
którego treści w 60 miejscach został opisany wybrany Wykonawca), złożony został w
systemie informatycznym IP w dniu 15 maja 2012 r. o godz. 12:07:23, a właściwości
wniesionego pliku pn. Biznesplan 1.4. POIG.doc, wskazują, że ostatnia jego
modyfikacja miała miejsce w dniu 15 maja 2012 r. o godz. 11:44 - na 16 minut przed
terminem otwarcia ofert, wskazują, iż doszło do nieuprawnionego zapoznania się przez
Spółkę lub autora biznesplanu z ofertą spółki H. sp. z o.o. sp. k. przed
terminem otwarcia ofert, wskazanym przez Beneficjenta w Zapytaniu ofertowym nr
[...]. W ocenie Organu oznacza to, że konkurs na wybór Wykonawcy został
przeprowadzony pozornie, a więc z rażącym naruszeniem zasady konkurencyjności.
Zasady logiki i doświadczenia życiowego wskazują, że fizycznie niemożliwe jest, aby w
ciągu 7 minut i 23 sekund można było otworzyć 3 oferty (ze świadomością, że dotyczą
one przedsięwzięcia wartego kilkanaście milionów złotych), dokonać ich analizy,
sporządzić protokół z wyboru oferty, wskazać wybranego wykonawcę na kilkunastu
stronach maszynopisu oraz, w następstwie powyższego, zdążyć opracować/uzupełnić i
złożyć biznesplan do NCBiR.
W toku postępowania administracyjnego Organ przeprowadził również analizę
treści biznesplanu stanowiącego część dokumentacji aplikacyjnej Projektu.
W toku postępowania administracyjnego Organ poddał również analizie treść
Zapytania ofertowego nr [...] pod kątem jego przejrzystości, sposobu
upublicznienia i terminu przewidzianego na złożenie ofert, gdyż właśnie te ww. czynniki
są istotne dla oceny zachowania zasady konkurencyjności. Jak wskazuje treść
Zapytania ofertowego nr [...], jedynym postawionym przez Zamawiającego
kryterium dostępu było spełnienie warunku posiadania uprawnień do wykonywania
określonej działalności lub czynności, jeżeli przepisy prawa nakładają obowiązek ich
posiadania, a jedynym kryterium wyboru była najniższa cena.
Wskazano również, że opinia biegłego R. K. z dnia 18 kwietnia
2016 r. w sposób logiczny uzupełnia się z innymi dowodami zgromadzonymi przez IP
(za wyjątkiem twierdzenia biegłego odnośnie 7 dniowego terminu na przygotowanie
oferty). Nierzetelne ukształtowanie Zapytania ofertowego nr [...], polegające na
stworzeniu lakonicznego opisu zamówienia, samo w sobie ogranicza krąg
zainteresowanych podmiotów, ogranicza konkurencję i wskazuje na fasadowość, i w
gruncie rzeczy, pozorność przeprowadzenia procedury wyboru Wykonawcy. Powyższe
bezpośrednio koresponduje z dowodami wskazującymi na wybór podmiotu
powiązanego ze Spółką oraz na dokonanie tegoż wyboru jeszcze przed zakończeniem
postępowania ofertowego. Argumentacja Wykonawcy, zgodnie z którą jeden dzień na
przygotowanie oferty to absolutna norma w obrocie gospodarczym, jest niewiarygodna
z tego powodu, że Wykonawca ma również interes w pozytywnym zakończeniu sprawy
dla Spółki. Stanowisko spółki H. sp. z o.o. sp. k. może dowodzić jedynie, że w
obliczu niejasnego trybu wyboru, który - jak wykazano powyżej, faworyzował tego
Wykonawcę (przed oficjalnym otwarciem ofert spółka została już faktycznie wybrana)
termin jednego dnia na sporządzenie konkretnej oferty i podjęcie zobowiązania
przekraczającego dziesięć milionów złotych był terminem wystarczającym jedynie dla
tego konkretnego Wykonawcy pozostającego w określonych relacjach ze Spółką. Z
powyższym uzupełnia się również fakt, że Spółka wskazała w Zapytaniu ofertowym nr
[...] wyłącznie jedno kryterium dostępu i jedno kryterium wyboru, mimo posiadanej
wiedzy, że wybrany wykonawca będzie musiał obligatoryjnie spełnić w rzeczywistości
więcej niż jedno kryterium dostępu (cechować się także innymi walorami, niż
wymienione w Zapytaniu ofertowym nr [...]), aby następnie spełnieniem tych
kryteriów Spółka mogła wykazać się w biznesplanie. Beneficjent zatem, co potwierdza
treść Zapytania ofertowego, nie był zainteresowany tym, aby podmioty które
potencjalnie mogą złożyć oferty, wykazywały się cechami, które faktycznie będą brane
pod uwagę Gdyby spółka A. sp. z o.o. była zainteresowana wyborem
ekonomicznie najlepszej oferty, a przede wszystkim realnym pozyskaniem niezależnego
(tj. niepowiązanego i niewybranego przez siebie przed datą otwarcia ofert) podmiotu,
skonstruowałaby Zapytanie ofertowe nr [...] w taki sposób, aby wprost z niego
wynikało jakim potencjałem i doświadczeniem ma charakteryzować się potencjalny
wykonawca (oprócz bliżej niewskazanych uprawnień), aby - zgodnie z kryteriami oceny
wniosku o dofinansowanie projektu, tj. kryterium nr 7 - kryterium dostępu i nr 4 -
kryterium punktowane - zapewnić sobie prawidłową realizację Projektu, a tym samym
zapewnić kwalifikowalność kosztów związanych z jego realizacją.
W ocenie Organu spółka A. sp. z o.o. wiedziała już wcześniej tj. przed
przygotowaniem Zapytania ofertowego nr [...], że spółka H. sp. z o.o.
sp.k. spełnia wymogi określone w kryteriach oceny wniosków o dofinansowanie i z tego
względu nie wskazywała w Zapytaniu ofertowym nr [...], jakie kryteria będzie w
rzeczywistości brała pod uwagę. Branie zaś pod uwagę innych kryteriów niż kryteria
wskazane w Zapytaniu ofertowym nr [...] świadczy o naruszeniu zasad uczciwej
konkurencji. Treść Zapytania ofertowego nr [...], w zakresie warunków które musi
spełnić oferent, sugeruje że spółka A. sp. z o.o. gotowa była wybrać podmiot,
który nie spełnia kryteriów niezbędnych z punktu widzenia spełnienia warunków wyboru
Projektu do dofinansowania (za wyjątkiem posiadania odpowiednich uprawnień). Jest
wręcz nieprawdopodobne i czemu wręcz zaprzecza sama Spółka - poprzez wskazanie
we wniosku o dofinansowanie Projektu, że wybór został dokonany tak naprawdę na
skutek szeregu okoliczności.
Podsumowując, w ocenie Organu procedura wyboru spółki H. sp. z o.o.
sp.k. była przeprowadzona w sposób pozorny. W § 14 ust. 4 w zw. z ust. 3 Umowy
wskazana została procedura, którą Beneficjent powinien zastosować w sytuacji, gdy nie
jest zobowiązany do stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych, gdy w ramach
realizacji w ramach Projektu dokonuje zakupu usług o wartości powyżej 14 000 euro.
Procedura ma zagwarantować realizację zasady konkurencyjności w toku realizacji
projektów. Zasada ta nie została zdefiniowana na gruncie Umowy. Niemniej jednak, pod
pojęciem konkurencji należy rozumieć proces rywalizacji niezależnych przedsiębiorców,
którzy dążą do uzyskania przE. gi ekonomicznej nad innym przedsiębiorcą. Nie można
przy tym przyjąć, iż dla zachowania zasady konkurencyjności wystarczające jest jedynie
formalne dopełnienie określonej procedury. Jak wskazują okoliczności faktyczne w
niniejszej sprawie, postępowanie ofertowe w opinii Organu zostało przeprowadzone
przez spółkę A. sp. z o.o. wyłącznie w celu spełnienia określonych
formalnych warunków Umowy, a nie w celu uzyskania ekonomicznie najlepszej oferty.
Wynik postępowania ofertowego był już Spółce znany jeszcze przed zakończeniem
tego postępowania, na co wprost wskazuje uprzednie przygotowanie biznesplanu,
stanowiącego załącznik do wniosku o dofinansowanie i złożenie go w Systemie naboru
wniosków go niespełna 8 minut po terminie otwarcia ofert.
Skarżąca spółka wniosła od decyzji NCBiR odwołanie , w którym podniosła
szereg zarzutów procesowych, jak też naruszenie prawa materialnego.
Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rozwoju i Finansów decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] ,
utrzymał w mocy decyzję Narodowego
Centrum Badań i Rozwoju nr [...]z dnia [...] listopada 2016 r., wydaną w sprawie
zwrotu środków dofinansowania udzielonego Spółce na podstawie umowy o
dofinansowanie nr [...].
W ocenie Organu II instancji analiza całokształtu zgromadzonego w sprawie
materiału dowodowego (w tym dołączonego przez Skarżącego w postępowaniu
odwoławczym) potwierdza, że pomiędzy Beneficjentem, a Wykonawcą Projektu,
wybranym na skutek Zapytania ofertowego nr [...], istnieją takie powiązania i
relacje, że nie sposób mówić o tym, iż koszty na pokrycie wynagrodzenia spółki H. sp. z o.o. sp. k.
były poniesione przez spółkę A. sp. z o.o. zgodnie z
postanowieniami Umowy, tj. z zachowaniem zasady uczciwej konkurencji, efektywności,
jawności i przejrzystości oraz aby Beneficjent dołożył wszelkich starań w celu uniknięcia
konfliktów interesów rozumianego jako brak bezstronności i obiektywności
W pierwszej kolejności Minister wskazał, że chociaż Organ odwoławczy zapoznał
się z Informacją pokontrolną, sporządzoną dnia 17 marca 2015 r. oraz Informacją
pokontrolną - po rozpatrzeniu zastrzeżeń Beneficjenta, sporządzoną w dniu 29 maja
2015 r., to jednak nie opiera się na jej wynikach, lecz na pozostałych dowodach
zgromadzonych przez Organ I instancji oraz w toku postępowania odwoławczego.
Organ II instancji stwierdził, że materiał dowodowy odnoszący się do ww. Informacji
pokontrolnych (m.in. oświadczenie K. a J. K. włączone do akt
sprawy, dotyczące nieprawidłowości w ramach tej kontroli, a także wyjaśnienia i zarzuty
Strony co do tej kontroli), nie pozwala uznać tych dokumentów za wiarygodne dowody
w sprawie.
Jednocześnie Organ odwoławczy wyjaśnił, iż niniejsze postępowanie,
prowadzone wskutek wniesienia przez Spółkę odwołania od decyzji NCBiR, nie dotyczy
nieprawidłowości w trakcie kontroli nr [...], ani działań byłych członków
kierownictwa NCBiR, które Strona opisuje w odwołaniu. Te zarzuty są, zgodnie z treścią
odwołania, przedmiotem badania odpowiednich służb i organów, pozostając tym samym
poza przedmiotem postępowania odwoławczego.
Organ II instancji podkreślił też, iż przedmiotem postępowania przed Organem I,
jak i II instancji, jest określenie Stronie zobowiązania do zwrotu środków w związku ze
stwierdzeniem w projekcie nieprawidłowości polegającej na naruszeniu zasady
konkurencyjności w przeprowadzonej przez Beneficjenta procedurze ofertowej.
Przedmiotem tego postępowania nie są zatem ani ocena prawidłowości
przeprowadzonych badań ani kwestie związane z procedurą rejestracji i objęcia
refundacją leku [...]. Kwestie te, znajdując się poza zakresem niniejszego
postępowania i nie były - bo nie mogły być - przedmiotem ustaleń podejmowanych
zarówno przez Organ I, jak i II instancji.
Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu, Organ II instancji
stwierdził - w kwestii zarzutu dotyczącego błędnego ustalenia przez NCBiR, że Spółka
naruszyła postanowienia umowy o dofinansowanie obligujące Beneficjenta do
ponoszenia wszystkich kosztów kwalifikowalnych z zachowaniem zasady uczciwej
konkurencji, efektywności, jawności i przejrzystości oraz dołożeniem wszelkich starań w
celu uniknięcia konfliktu interesów rozumianego jako brak bezstronności i obiektywności
- że w zaskarżonej decyzji Organ I instancji szczegółowo przeanalizował i wyjaśnił
zmieniające się w czasie relacje zachodzące pomiędzy Spółkami S.Sp. z
o.o., S.Sp. z o.o. Sp. k. (wcześniej Sp. j.), H. Sp. z o.o., H. Sp. z o.o. Sp. k., A. Sp. z o.o., P. Sp. z o.o.,
c. Sp. z o.o., F. Sp. z o.o., N. Sp. z o.o. oraz
P. Sp. z o.o., które składały wnioski o dofinansowanie projektów w
NCBiR oraz PARP. Te relacje i powiązania zostały potwierdzone w szczególności
znajdującymi się w aktach sprawy zdjęciami z akt rejestrowych wskazanych powyżej
Spółek.
W ocenie Ministra powiązania występujące pomiędzy Beneficjentem a
Wykonawcą, tj. Spółką H. Sp. z o.o. Sp. k., stanowią naruszenie § 14 ust. 2
umowy o dofinansowanie. Beneficjent nie spełnił bowiem obowiązku dotyczącego
zachowania zasady konkurencyjności przy wyborze wykonawcy, gdyż nie podjął
odpowiednich działań celem zapobieżenia konfliktowi interesów. Organ odwoławczy
wyjaśnił, iż stosownie do znaczenia tego słowa w języku polskim, pod pojęciem
"konkurencyjności" rozumie się rywalizację pomiędzy poszczególnymi podmiotami w
osiągnięciu określonego celu, a zatem w tym kontekście należy dokonać oceny, czy
Beneficjent wypełnił obowiązek zachowania zasady konkurencyjności, czy też
doprowadził do jej naruszenia. W niniejszej sprawie, zgodnie z § 14 ust. 4 umowy o
dofinansowanie, co najmniej trzy podmioty prowadzące działalność gospodarczą miały
konkurować, przedstawiając swoje oferty w odpowiedzi na zapytanie ofertowe
Beneficjenta. Jednocześnie Beneficjent był zobowiązany do zapewnienia konkurującym
podmiotom równych warunków konkurowania, tj. do zapewnienia, aby nie doszło do
podejrzeń, iż jeden z potencjalnych wykonawców może być na uprzywilejowanej pozycji
w stosunku do pozostałych. Z analizy akt sprawy wynika, iż wprawdzie zapytanie
ofertowe zostało wysłane przez Beneficjenta do więcej niż trzech oferentów, lecz fakt
ten nie oznacza przestrzegania zasady uczciwej konkurencji oraz bezstronności i
obiektywności (konflikt interesów), o których stanowi § 14 ust. 2 umowy o
dofinansowanie.
Zdaniem Organu II instancji, NCBiR zasadnie uznał, że Wykonawca, tj. Spółka
H. Sp. z o.o. Sp. k., wybrany w ramach postępowania ofertowego nr [...],
pozostawał z Beneficjentem w takim stosunku faktycznym lub prawnym, który może
budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności w jego wyborze. Fakt posiadania
przez U. Z. (Prezes Zarządu A. Sp. z o.o.) udziału w Spółce
H. Sp. z o.o., który to podmiot jest z kolei komplementariuszem Spółki H. Sp. z o.o. Sp. k., czyli
wybranego wykonawcy, jest taką okolicznością, która może
świadczyć o osobistych powiązaniach pomiędzy oferentem a Stroną. Powiązania te
niekoniecznie muszą przy tym wynikać wprost z przepisów prawa (np. ustawy o
rachunkowości, kodeksu spółek handlowych, ustawy o podatku dochodowym od osób
prawnych czy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) i przykładowo -
sprowadzać się do stosunku prawnego przysposobienia, opieki czy kurateli, lecz mogą
one mieć taki charakter, który może budzić wątpliwości co do bezstronności i
obiektywności w wyborze wykonawcy. Nie ma przy tym znaczenia dla sprawy, czy
u. Z. miała wpływ na funkcjonowanie wykonawcy. Istotą posiadania
udziałów w spółce jest bowiem utrzymywanie związku z tą spółką, a w przypadku, gdy
udziałowiec takich związków nie chce z daną spółką utrzymywać, nie nabywa w niej
udziałów. Nadto, nie bez znaczenia dla sprawy są zmiany w relacjach właścicielskich
spółek.
Opisane przez organ I instancji i przyjęte przez organ odwoławczy zależności
mogą w ocenie Ministra budzić wątpliwości co do bezstronności i obiektywności, które
pozwoliłyby na uniknięcie konfliktu interesów chociażby w kontekście art. 212 § 1
ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych, zgodnie z którym w
spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością prawo kontroli służy każdemu wspólnikowi.
Wynika z tego, że ww. prawo kontroli obejmuje także dokumentację w zakresie
postępowań ofertowych i zamówień publicznych. Tymczasem takich praw nie mają z
pewnością partnerzy gospodarczy, czyli podmioty, z którymi "na co dzień" współpracują
spółki w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
W ocenie organu nie bez znaczenia dla sprawy pozostają również ustalenia IP
dotyczące przeprowadzonego przez Beneficjenta postępowania ofertowego oraz
konkursu o dofinansowanie projektów ogłoszonego przez NCBiR. Z ustaleń tych
wynika, że tuż po otwarciu ofert otrzymanych w odpowiedzi na Zapytanie ofertowe nr
[...] (miało ono mieć miejsce 15 maja 2012 r. o godz. 12:00), Beneficjent złożył do IP
(miało to miejsce w tym samym dniu o godz. 12:07:23) dokument pn. "Biznesplan", w
którego treści w 60 miejscach wskazana została spółka H. Sp. z o.o. Sp. k., tj.
wykonawca wybrany przez A. Sp. z o.o. Co więcej, IP ustaliła, że ostatnia
modyfikacja tego dokumentu (plik pn. "Biznes plan 1.4. PO IG.doc") miała miejsce tego
samego dnia o godz. 11:44, a więc kilkanaście minut przed terminem otwarcia ofert. W
związku z tym zasadnie Organ I instancji stwierdził, że Beneficjent nie przeprowadził
postępowania z zachowaniem zasady jawności oraz zasady konkurencyjności, a
postępowanie, w którym wybrany został wykonawca, miało charakter pozorny. Nie jest
bowiem możliwe, aby w ciągu tak krótkiego czasu otworzyć i dokonać analizy ofert,
dokonać wyboru wykonawcy, a następnie wskazać wybranego wykonawcę, tj. Spółkę
H. Sp. z o.o. Sp. k., w obszernym dokumencie, jakim jest "Biznesplan", który
został złożony przez Beneficjenta.
Z kolei Beneficjent wskazał w odwołaniu, że ww. plik był "ostatnio drukowany" 9
maja 2012 r. o godz. 23:30, a zatem przed jego utworzeniem i modyfikacją, co sugeruje
błędy w odczytywaniu metadanych pliku. Zdaniem Organu odwoławczego, jeżeli
zdarzenia te (tj. otwarcie ofert i wybór wykonawcy oraz przekazanie do IP dokumentu
pn. "Biznesplan", w którym na kilkudziesięciu stronach widnieje nazwa wykonawcy, a
także informacje na jego temat) miały miejsce w tym samym dniu, to niezależnie od
tego, ile czasu minęło pomiędzy tymi zdarzeniami, fakt ten uprawdopodabnia, że
postępowanie ofertowe było pozorne, a Spółka H. Sp. z o.o. Sp. k. - poprzez
relacje łączące ją z Beneficjentem - mogła znajdować się na uprzywilejowanej pozycji w
stosunku do innych podmiotów. W sprawie doszło bowiem niewątpliwie do naruszenia
przez Beneficjenta zasady konkurencyjności z uwagi na opisane relacje zachodzące
pomiędzy Beneficjentem oraz wybranym wykonawcą, a także ww. spółkami, które mogą
budzić wątpliwości co do bezstronnego i obiektywnego wyboru tego wykonawcy. W tej
sytuacji nie jest zasadne przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego z zakresu
informatyki lub oprogramowania komputerowego na okoliczność wskazania
rzeczywistego (zgodnego z czasem środkowoeuropejskim) czasu "ostatniej modyfikacji"
tego pliku, bowiem nie zmienią one ustaleń w zakresie relacji łączących ww. spółki. Nie
jest również zasadne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka - M. M. , prokurenta S.Sp.
z o.o. Sp. k., na okoliczność
przygotowania przez ww. spółkę dokumentu pn. "Biznesplan" dla projektu A.
Sp. z o.o.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego dokonania przez Organ I instancji
nielogicznej i niespójnej oceny materiału dowodowego, polegającej na uznaniu
naruszenia przez Spółkę zasady konkurencyjności okolicznościami związanymi ze
zmianami osobowymi pomiędzy spółkami i współpracą biznesową, które miały miejsce
w szczególności w latach 2013-2016, podczas gdy postępowanie ofertowe i wybór
Wykonawcy projektu miał miejsce w maju 2012 r., a zarówno w chwili wyboru
podwykonawcy, jak również w okresie bezpośrednio poprzedzającym ten wybór, nie
istniały żadne powiązania kapitałowe lub osobowe pomiędzy Spółką a podwykonawcą,
Organ odwoławczy zauważył, iż nie kwestionuje możliwości współpracy pomiędzy
Spółkami. Jednakże Organ podkreślił, iż relacje polegające na posiadaniu udziałów,
zasiadaniu w ich organach, a także sprzedaży udziałów w tych Spółkach (pomiędzy
tymi samymi osobami), nie są zwykłą współpracą pomiędzy podmiotami
gospodarczymi, a mogą świadczyć, co wykazał Organ I instancji w swojej decyzji, o
takich relacjach, które mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronnego i
obiektywnego wyboru wykonawcy, tym bardziej, że wspólnicy w spółkach mogą mieć
pewne szczególne prawa (np. wspólnicy w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością
mają np. prawo do informacji o sprawach spółki, prawo wglądu do ksiąg i dokumentów
Spółki, itp.), co nie jest formą zwykłej współpracy. Nie można bowiem uznać, że
sprzedaż udziałów w danym podmiocie w danym momencie, jak również współpraca w
ramach innej spółki oraz wspólne zakładanie kolejnych pomiotów, nie stanowi takich
relacji, które mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronnej oceny oferty
danego podmiotu, zwłaszcza, że osoby te zbywały i kupowały od siebie udziały, czy też
zasiadały w organach Spółek, a następnie współpracowały w ramach innych
podmiotów. W związku z tym, Organ odwoławczy nie może zgodzić się ze stanowiskiem
Strony, iż relacje łączące Spółkę i oferentów przed wysłaniem zapytania ofertowego, a
nieistniejące w trakcie prowadzenia postępowania ofertowego, nie miały żadnego
znaczenia w sprawie. Nabycie udziałów w spółce (niezależnie od ich liczby i wartości)
zawsze zmierza bowiem do powstania związku danej osoby ze spółką, której udziały
nabyła, a nabywca tych udziałów przestaje już być wobec tej spółki osobą bezstronną.
Organ odwoławczy zauważył ponadto, że przedmiotem decyzji oraz
postępowania administracyjnego są nieprawidłowości przy wyborze wykonawcy w
projekcie, a także nierzetelne oszacowanie wartości poszczególnych zadań dla
zamówienia w ramach Projektu w kontekście ich zakresu. W związku z tym, zarzuty
Strony dotyczące opinii sporządzonych przez biegłego R. K. nie mają
znaczenia w niniejszej sprawie. Z tego samego powodu nie było niezbędne, w toku
postępowania w przedmiocie określenia Stronie zobowiązania do zwrotu środków,
przeprowadzenie rozprawy z udziałem tego biegłego, ani też przeprowadzenie dowodu
z jego przesłuchania.
Z uwagi jednak na fakt, że Organ II instancji nie opierał się w prowadzonym
postępowaniu na ustaleniach wynikających z opinii R. K. , zarzuty
Strony dotyczące odmowy wiarygodności opinii sporządzonych przez ekspertów, tj.
prof. dr hab. M. H. i P. a L. M., nie mają znaczenia
dla sprawy, a zatem pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie.
W kwestii zarzutu Strony dotyczącego przekroczenia przez Organ I instancji
granic swobodnej oceny dowodu z opinii biegłego T. K. , co skutkowało -
zdaniem Strony - wyciągnięciem z niej nieprawidłowych wniosków o naruszeniu przez
Beneficjenta postanowień umowy o dofinansowanie w ramach realizacji procedury
wyboru wykonawcy projektu, Organ II instancji zauważa, że analiza wniosków o
dofinansowanie dokonana przez biegłego nie świadczy o uczestnictwie wybranego
wykonawcy w przygotowaniu wniosku o dofinansowanie złożonego przez Beneficjenta.
Jednakże, zawarte w tej analizie ustalenia mogą świadczyć o tym, że spółki, które
składały wnioski o dofinansowanie projektów w NCBiR oraz PARP, i których wnioski
aplikacyjne stanowiły przedmiot badania biegłego z zakresu językoznawstwa, łączyły
relacje o takim charakterze, który może budzić uzasadnione wątpliwości co do
bezstronnego i obiektywnego wyboru wykonawcy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że
złożone wnioski o dofinansowanie nie zostały przygotowane w sposób niezależny od
siebie. W tym zakresie Organ odwoławczy uznaje ustalenia biegłego za wiarygodne.
Jednocześnie, Organ II instancji zauważył, że ani w odwołaniu, ani w
dokumentacji złożonej w toku postępowania odwoławczego, Strona nie udowadnia, że
jej wniosek o dofinansowanie został przygotowany niezależnie od wniosków o
dofinansowanie pozostałych ww. spółek. Jednocześnie, poza wywodami na temat
możliwości korzystania z "szablonu" wniosku o dofinansowanie, Strona nie wskazała
źródła pochodzenia tego rzekomego "szablonu", który mogła wykorzystać przy
przygotowaniu wniosku o dofinansowanie w ramach rundy aplikacyjnej w NCBiR i z
którego mogły także korzystać inne podmioty. Zdaniem Organu II instancji sugerowanie,
że 6 innych spółek z branży farmaceutycznej również korzystało z rzekomego
"szablonu" wniosku o dofinansowanie jest całkowicie chybione i niewiarygodne.
W tej sytuacji nie jest zasadne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania
świadka - M. M. , prokurenta S.Sp. z o.o. Sp. k.,
na okoliczność przygotowania przez ww. spółkę dokumentu pn. "Biznesplan" dla
projektu A. Sp. z o.o., bowiem przeprowadzenie tego dowodu nie zmieniłoby
faktu, iż wskazane powyżej podmioty, które aplikowały o dofinansowanie w NCBiR i
PARP, łączyły relacje, które mogą poddawać w wątpliwość bezstronny i obiektywny
wybór wykonawcy dokonany przez Stronę. Nie bez znaczenia w tej kwestii jest także
fakt, że świadek - M. M. , jest prokurentem S.Sp.
z o.o. Sp. k., który "wspierał Beneficjenta w przygotowaniu dokumentacji aplikacyjnej", a
jednocześnie spółka ta była powiązana z wybranym w projekcie wykonawcą, tj. H. Sp. z o.o. Sp. k.
W związku z zarzutem dokonania przez Organ I instancji samodzielnej analizy
językowej wniosku o dofinansowanie nr [...] Spółki c.
Sp. z o.o. w sytuacji, gdy czynności te wymagają wiadomości specjalnych, których
Organ I instancji nie posiada, co potwierdza fakt, że do oceny językowej innych
wniosków o dofinansowanie Organ I instancji powołał biegłego T. K.,
Organ odwoławczy uznał za zasadne odrzucenie w niniejszym postępowaniu dowodu z
analizy językowej dokonanej przez NCBiR. Wskutek tego, Organ odwoławczy wskazał,
że nie bierze pod uwagę tego dowodu przy rozpatrywaniu sprawy. Powyższy zarzut
pozostaje zatem bez wpływu na rozstrzygnięcie.
W odwołaniu Strona sformułowała również zarzut dotyczący włączenia przez
NCBiR do materiału dowodowego Informacji pokontrolnych z dnia 17 marca 2015 r.
oraz z dnia 29 maja 2015 r. (informacja pokontrolna sporządzona po rozpatrzeniu
zastrzeżeń Beneficjenta), w sytuacji, gdy były to dowody sprzeczne z prawem, a także
zarzut dokonania wybiórczej oceny tych Informacji pokontrolnych. Odnosząc się do tych
zarzutów, Organ II instancji stwierdził, że przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie
Organ I instancji nie brał pod uwagę ustaleń wynikających z Informacji pokontrolnej z
kontroli nr [...] oraz z Informacji pokontrolnej z tej kontroli po rozpatrzeniu
zastrzeżeń Beneficjenta, co zostało wprost wskazane przez NCBiR w wydanej decyzji
W odwołaniu Strona sformułowała zarzut dokonania przez NCBiR wybiórczej
oceny materiałów składających się na ponowne zapytanie ofertowe nr [...]. W
związku z tym, Organ II instancji dokonał analizy dowodów składających się na
ponowne zapytanie ofertowe, którego przeprowadzenie miało na celu weryfikację
rynkowości wynagrodzenia wykonawcy uprzednio wybranego przez Beneficjenta w
projekcie, tj. wykonawcy wybranego w ramach zapytania ofertowego nr [...].
Wskutek przeprowadzenia przez Beneficjenta ponownego postępowania ofertowego,
cena, jaką zaoferował jedyny podmiot, tj. P.
Sp. z o.o., który złożył ofertę w odpowiedzi na ponowne zapytanie ofertowe nr [...] ,
wynosiła 13,25 mln zł netto. Wartość oferty, uzyskanej po ponownym wysłaniu
zapytania ofertowego jest zatem wyższa o 3,4 mln zł netto od tej, którą złożyła Spółka
H. Sp. z o.o. Sp. k., czyli wykonawca wybrany przez Beneficjenta w projekcie,
oferując cenę 9,85 mln zł netto. Różnica pomiędzy ww. ofertami wynosi prawie 35%.
Jednocześnie, w świetle opinii Narodowego Instytutu Leków, złożonej do akt sprawy
przy piśmie Strony z dnia 5 lutego 2016 r., która wskazuje, że rynkowe wynagrodzenie
podmiotu realizującego na zlecenie projekt, w ramach którego ma zostać opracowany
innowacyjny produkt leczniczy zawierający połączenie dwóch substancji czynnych
c. i d., może wynosić 16 mln zł netto, można wnioskować, że
zamówienie Beneficjenta od początku (tj. od założeń zawartych we wniosku o
dofinansowanie) mogło być niewłaściwie oszacowane, bądź nie zakładało w
rzeczywistości realizacji takiego zakresu prac, jaki wynikał z tego wniosku. W związku z
tym, dofinansowanie przekazane Spółce nie mogło służyć realizacji wszystkich
zaplanowanych prac i celów, jakie miały być osiągnięte w ramach tego zamówienia,
gdyż środki przeznaczone przez Beneficjenta na to zamówienie w takim kształcie, jaki
wynikał z wniosku o dofinansowanie, były oszacowane w zbyt niskich kwotach.
Niezależnie jednak od tego, czy środki przeznaczone przez Beneficjenta na to
zamówienie w takim kształcie, jaki wynikał z wniosku o dofinansowanie, były
oszacowane w zbyt niskich kwotach, czy też uznane zostałoby, że budżet przeznaczony
na ten cel zaplanowany został zgodnie z zasadą efektywności, zaś wynagrodzenie
wybranego w projekcie wykonawcy było rynkowe (wybrano ofertę najbardziej korzystną
ekonomicznie), to okoliczności te nie zmieniają faktu, że Beneficjent nie zachował
zasad określonych w § 14 ust. 2 umowy o dofinansowanie, bowiem dokonał wyboru
wykonawcy w sposób, który poddaje w wątpliwość bezstronny i obiektywny jego wybór.
Wskazano też, że z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcie decyzji NCBiR nie było
oparte na wynikach kontroli nr [...], wskazanych w Informacjach
pokontrolnych z tej kontroli, argumentacja Strony dotycząca nieprawidłowości
zaistniałych w trakcie prowadzenia ww. kontroli, w której brali udział pracownicy NCBiR
oraz P., a wskutek tego - także i rozstrzygnięcie sprawy prowadzonej przez
Prokuraturę o przekroczenie uprawnień i niedopełnienie obowiązków przez
funkcjonariuszy NCBiR ze szkodą dla interesu publicznego lub prywatnego, nie mają
znaczenia w niniejszej sprawie. W ocenie Ministra Organ I instancji zasadnie zatem
odmówił Stronie zawieszenia toczącego się postępowania w sprawie zwrotu środków,
gdyż prowadzone przez Prokuraturę postępowanie karne nie stanowi zagadnienia
prejudycjalnego, którego uprzednie rozpoznanie warunkuje merytoryczne rozpoznanie
sprawy w postępowaniu o zwrot środków.
Odnosząc się do zarzutu Strony dotyczącego rozpoznania wniosku Strony o
wyłączenie trzech pracowników Organu I instancji od udziału w sprawie z naruszeniem
prawa- Organ II instancji przyznał rację Stronie, iż ww. wniosek Strony o wyłączenie
pracowników NCBiR z toczącego się postępowania został rozpoznany przez NCBiR w
niewłaściwej formie, tj. pismem NCBiR , a nie w formie postanowienia. Niezależnie
jednak od powyższego, Organ II instancji stwierdził, iż niewłaściwa forma rozpatrzenia
wniosku o wyłączenie pracowników NCBiR od udziału w postępowaniu pozostaje bez
wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, bowiem o istocie aktu prawnego powinna
przesądzać jego treść, a nie forma. Co więcej, należy zauważyć, że NCBiR de facto
wyłączył ze sprawy pracowników, o których wyłączenie wnioskowała Strona. Wskazane
we wniosku osoby zostały odsunięte od prowadzenia sprawy. Jednocześnie, nie ulega
wątpliwości, że wskazane powyżej pismo NCBiR zostało podpisane przez Dyrektora
NCBiR. Fakt przygotowania tego pisma przez osobę, o której wyłączenie z
postępowania wnioskowała Spółka, nie świadczy o tym, iż decyzję o ostatecznym
rozstrzygnięciu podjęli pracownicy, których dotyczył wniosek, bowiem to właśnie osoba,
która podpisała przedmiotowe pismo zdecydowała ostatecznie o jego treści. W sytuacji,
gdyby rozstrzygnięcie zawarte w tym piśmie było niezgodne z intencją osoby
podpisującej, prawdopodobnie nie podpisałaby ona przedmiotowego pisma.
Jednocześnie wskazano, że pismem NCBiR poinformował Stronę, iż dalsze czynności
w ramach prowadzonego postępowania wykonywane będą przez innego, wskazanego
w tym piśmie, pracownika NCBiR i od tego momentu pracownicy, o których wyłączenie
wnioskowała Strona nie brali udziału w sprawie, o czym świadczą zapisy w metryce
sprawy.
Natomiast w kwestii odmownego rozstrzygnięcia przez Organ I instancji wniosku
Beneficjenta o wyłączenie pracowników NCBiR z udziału w postępowaniu
pierwszoinstancyjnym, należy wskazać, że zaskarżoną decyzję NCBiR podpisał prof. dr
hab. inż. M. C., który od kwietnia 2016 r. sprawuje funkcję Dyrektora
NCBiR, a nie L. G., były Zastępca Dyrektora NCBiR. W związku z tym,
brak jest podstaw do uznania za zasadne twierdzenia Strony, że pracownicy zatrudnieni
w NCBiR kierowali się w postępowaniu wytycznymi byłego Zastępcy Dyrektora NCBiR,
gdyż na 7 miesięcy przed zakończeniem postępowania i wydaniem decyzji Organu I
instancji zobowiązującej Beneficjenta do zwrotu środków, funkcję Dyrektora NCBiR
objął prof. dr hab. inż. M. C.. W tym przypadku rozstrzygnięcie sprawy i
wydanie decyzji w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nastąpiło przy zaangażowaniu
wskazanego w piśmie NCBiR z dnia 15 lipca 2016 r. pracownika NCBiR (tj. A. P.
- Zastępcy Dyrektora Działu Prawnego) oraz Dyrektora NCBiR, które to osoby
kierowały się własną oceną dowodów oraz podjęły niezależną decyzję w sprawie.
Niezasadna jest zatem argumentacja Strony, iż były Zastępca Dyrektora NCBiR "siłą
swojego autorytetu i pozycji wynikającej z pełnionej funkcji miał realny wpływ na
kształtowanie postaw zatrudnionych w NCBiR osób", tym bardziej, że w dacie wydania
zaskarżonej decyzji były Zastępca Dyrektora NCBiR nie pracował już w tej Instytucji.
Nietrafny jest także dodatkowy zarzut sformułowany przez Stronę w piśmie z dnia 6
lutego 2017 r., dotyczący wszczęcia i prowadzenia postępowania
pierwszoinstancyjnego z udziałem osoby nieuprawnionej, tj. adw. P.W.
Minister wskazał, że w rozpatrywanej sprawie Beneficjent naruszył
postanowienia § 14 § 2 umowy o dofinansowanie wskutek dokonania w postępowaniu
ofertowym wyboru wykonawcy w sposób naruszający zasady konkurencyjności,
bezstronności i obiektywności, O naruszeniu ww. zasad świadczą ustalenia w zakresie
relacji osobowych i biznesowych łączących Beneficjenta oraz wybranego w projekcie
wykonawcę, tj. Spółkę H. Sp. z o.o. Sp. k., które to relacje zostały opisane w
uzasadnieniu niniejszej decyzji, a także wskazane w decyzji Organu I instancji, a także
ustalenia w zakresie określenia przez Beneficjenta wartości i zakresu prac do realizacji
w ramach projektu. W związku z tym, Organ II instancji stwierdził, że Organ I instancji
prawidłowo ustalił, że w sprawie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 207 ust.
1 pkt 2 uofp (tj. przesłanka wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o których
mowa w art. 184 uofp), co skutkowało podjęciem przez IP działań w celu odzyskania od
Beneficjenta należnych środków wraz z odsetkami.
Jednocześnie zaistniałe w projekcie naruszenia wpisują się w definicję
nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006, co
uzasadnia dochodzenie od Beneficjenta zwrotu wypłaconego dofinansowania w
wysokości odpowiadającej wartości zakwestionowanych wydatków. W kwestii
naruszenia przepisu prawa wspólnotowego wskutek działania lub zaniechania podmiotu
gospodarczego Organ II instancji stwierdził, że charakter nieprawidłowości zaistniałych
w projekcie wskazuje, iż do naruszenia procedur udzielania zamówień w ramach
projektu, doszło na skutek działania bądź zaniechania Beneficjenta. Trudno przy tym
doszukiwać się innych determinantów, które przyczyniłyby się do zaistnienia
stwierdzonych nieprawidłowości, bowiem to właśnie w wyniku błędów Beneficjenta
popełnionych przy szacowaniu kosztów zamówienia, a także w trakcie realizacji
procedury ofertowej, stwierdzone zostały nieprawidłowości w zakresie określenia
wartości i zakresu prac do realizacji w projekcie, jak również doszło do niezgodnego z
umową o dofinansowanie wysłania zapytania ofertowego do podmiotów powiązanych
ze Stroną biznesowo i osobowo, co w efekcie doprowadziło do wybraniana wykonawcę
podmiotu powiązanego z Beneficjentem osobowo.
A. Sp. z o.o.wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Warszawie, w której zaskarżono decyzję Ministra Rozwoju i
Finansów z dnia [...] listopada 2017 r., wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów
sądowych wg norm przepisanych.
Decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. ustawy o finansach
publicznych (uofp) w postaci:
1. art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 uofp poprzez ich
niezasadne zastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, sytuacji, gdy
zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że postępowanie
ofertowe mające na celu wybór głównego wykonawcy projektu Skarżącej zostało
przeprowadzone zgodnie z umową o dofinansowanie, w tym zgodnie z zasadami
uczciwej konkurencji, bezstronności i obiektywności, o których mowa w § 14 ust.
2 Umowy, a tym samym nie było podstaw do orzeczenia obowiązku zwrotu
środków przez Skarżącą;
2. art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 uofp w związku z § 14 ust.
2 Umowy o dofinansowanie poprzez ich niezasadne zastosowanie i uznanie, że
postępowanie ofertowe, mające na celu wybór głównego wykonawcy Projektu
zostało przeprowadzone niezgodnie z § 14 ust. 2 Umowy, podczas gdy Umowa
ta została zawarta po zakończeniu postępowania ofertowego i wyborze
głównego wykonawcy Projektu, zaś jej postanowienia nie przewidywały działania
Umowy wstecz, zatem Organy I i II instancji nie miały podstaw do oceny działań
Skarżącej związanych z wyborem głównego wykonawcy Projektu przez pryzmat
Umowy o dofinansowanie.
Wskazano też na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny
wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, stanu
faktycznego sprawy oraz dowolną, a nie swobodną ocenę, że Skarżąca dokonała
wyboru głównego wykonawcy Projektu w sposób naruszający zasady konkurencyjności,
jawności, bezstronnościiobiektywności określone w § 14 ust. 2 Umowy o
dofinansowanie, o czym miał świadczyć fakt, że U. Z. - ówczesna Prezes
Zarządu spółki A. posiadała jeden (na 100) udział w spółce H. sp. z
o.o. - komplementariuszu spółki H. sp. z o.o. sp.k. wybranej jako główny
wykonawca Projektu i mogła realizować w spółce H. sp. z o.o. prawo kontroli
określone w art. 212 k.s.h., podczas gdy te okoliczności były irrelewientne dla przebiegu
postępowania ofertowego i nie wynika z nich jakakolwiek przewaga konkurencyjna
spółki H. sp. z o.o. sp.k., tym bardziej. że U. Z. nie miała żadnego
wpływu na działanie obydwu spółek, w tym nie pełniła w nich żadnych funkcji, zaś
prawo kontroli przysługiwało U. Z. tylko względem H. sp. z o.o.
Organ dokonał również błędnej wykładni § 14 ust. 2 Umowy o dofinansowanie opierając
się na brzmieniu umów zawieranych w późniejszym konkursie 1/2013, podczas gdy
Umowa o dofinansowanie Projektu była zawarta w ramach konkursu 1/2012, w którym
treść zasad bezstronności i obiektywności była inna, co wynika z porównania § 14
obydwu umów;
2) art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji w sytuacji, gdy
ocena kluczowej w sprawie okoliczności, tj. zachowania przez Skarżąca zasady
uczciwej konkurencji, o której mowa w § 14 ust. 2 Umowy o dofinansowanie, została
przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju scedowana na biegłego (zewnętrzną
kancelarię prawną), której opinia - zamieszczona w aktach sprawy - została przyjęta
bezkrytycznie przez Organy I i II instancji, mimo licznych zarzutów Skarżącej pod jej
adresem, które w ogóle nie zostały rozpoznane;
3) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez
dowolną ocenę, że Skarżąca nie doszacowała wartości swojego Projektu lub że nie
zakładała w rzeczywistości realizacji takiego zakresu prac, jaki przewidywał jej wniosek
o dofinansowanie oraz brak przypisania zarzutu niedoszacowania wartości Projektu do
konkretnego zapisu Umowy o dofinansowanie, co skutkowało naruszeniem art. 138 § 1
pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 i art. 184 ust. 1ufop;
4) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez
niepodjęcie przez Organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia
stanu faktycznego i do załatwienia sprawy oraz niezgromadzenie w sposób
wyczerpujący całego materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji, co
wyraża się w bezzasadnym oddaleniu wniosków Skarżącej;
5) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie. że w sprawie
doszło do powstania szkody potencjalnej w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w
rozumieniu art. 2 pkt 7 w zw. z art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006;
6) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego
rozpatrzenia i wszechstronnej oceny wiarygodności i mocy dowodów w postaci
informacji pokontrolnych z kontroli nr 90/2014IPOIG, opinii prywatnej sporządzonej
przez prof. dr hab. M. H. , pisemnego oświadczenia złożonego dnia 30
czerwca 2017 r. przez prof. dr hab. inż. K. K. - Dyrektora
Narodowego Centrum Badańi Rozwoju, wydruków wiadomości e-mail pracowników
NCBiR, opinii eksperta M. W., pism Polskiej Agencji Rozwoju
Przedsiębiorczości (PARP) z dnia 14 maja2015 r. i 11 sierpnia 2015 r., pisma S. sp. z o.o. Sp.k. do
NCBiR z dnia 14 grudnia 2016 r.- co skutkowało
niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności sprawy i sformułowaniem błędnych wniosków;
7) art. 15 k.p.a. poprzez zarzucenie Skarżącej dopiero w decyzji II instancji, że jej
Projekt został oszacowany poniżej wartości rynkowej. podczas gdy Organ I instancji nie
stwierdził tego naruszenia i obok zarzutu naruszenia § 14 ust. 2 Umowy o
dofinansowanie był to jedyny zarzut kierowany pod adresem Skarżącej, co skutkowało
wykroczeniem przez Organ II instancji poza granice wyznaczone decyzją wydaną w I
instancji a w konsekwencji naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania;
8) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie
w mocy decyzji Narodowego Centrum Badań i Rozwoju w sytuacji, gdy zgromadzony w
sprawie materiał dowodowy wskazuje, że działania Skarżącej były zgodne z Umową o
dofinansowanie a tym samym nie było podstaw do orzeczenia obowiązku zwrotu
środków;
9) z ostrożności procesowej zarzucono naruszenie przez Organ art. 138 § 2
k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja Organu I instancji została
wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres
sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co powinno skutkować uchyleniem
decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi.
W związku z powyższymi zarzutami, Strona skarżąca wniosła o uchylenie
zaskarżonej decyzji w całości, jak też zastosowanie art. 135 p.p.s.a. i uchylenie w
całości również poprzedzającej decyzji Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, jak też
o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym
kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej
decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują
wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod
względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem
tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; zwanej dalej
p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w
ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego
się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru
sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ
administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik
sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada
prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami
uzasadniającymi jego uchylenie.
Badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami
wyżej wskazanej ustawy p.p.s.a oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks
postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z p. zm., dalej: k.p.a.), jak
i z normami prawa materialnego mającymi zastosowanie w sprawie, Sąd uznał, iż
rozstrzygnięcie to zostało wydane z innym naruszeniem przepisów postępowania
administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to
uzasadniło jej uchylenie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy
zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością
automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem
przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w
części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania
administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik
sprawy;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ
na wynik sprawy.
Sąd ponadto stwierdza niE. żność aktu administracyjnego (w całości lub w
części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, lub w innych przepisach.
Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą
przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji
naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku
prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba,
że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w
postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się niE. żność decyzji lub
postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje
uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie
musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.
Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga
w granicach danej sprawy, jednakże w mocy art. 134 prawa o postępowaniu przed
sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną
podstawą prawną.
W sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o
finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885, z późn. zm.; obecnie Dz. U. z 2017 r.,
poz. 2077; dalej: u.f.p.) oraz zasady udzielania dofinansowań w ramach Programu
Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka na lata 2007-2013, mające zastosowanie w
tym konkursie.
W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie
przede wszystkim ze względu na brak odpowiedniego uzasadnienia okoliczności
potwierdzających zaistnienie między Skarżącym a Wykonawcą takiego stosunku
faktycznego lub prawnego, który może budzić uzasadnione wątpliwości co do
bezstronności w jego wyborze.
Należy bowiem przypomnieć, że Minister wskazał w swojej decyzji, że w
rozpatrywanej sprawie Beneficjent naruszył postanowienia § 14 § 2 umowy o
dofinansowanie wskutek dokonania w postępowaniu ofertowym wyboru wykonawcy w
sposób naruszający zasady konkurencyjności, bezstronności i obiektywności, O
naruszeniu tych zasad świadczą - w opinii Ministra - ustalenia w zakresie relacji
osobowych i biznesowych łączących Beneficjenta oraz wybranego w projekcie
wykonawcę, tj. Spółkę H. Sp. z o.o. Sp. k., które to relacje zostały opisane w
uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a także wskazane w decyzji Organu I instancji.
Drugim powodem uzasadniającym wydanie zaskarżonej decyzji były ustalenia
dokonane przez Ministra a odnoszące się do określenia przez Beneficjenta wartości i
zakresu prac do realizacji w ramach projektu.
W związku z tymi dwoma wskazaniami Organ II instancji stwierdził, że Organ I
instancji prawidłowo ustalił, że w sprawie została spełniona przesłanka wynikająca z art.
207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. (tj. przesłanka wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o
których mowa w art. 184 u.f.p.), co skutkowało podjęciem przez IP działań w celu
odzyskania od Beneficjenta należnych środków wraz z odsetkami.
Organy obydwu instancji w treści swoich decyzji, opierając się na zgromadzonym
materiale dowodowym, wskazały, że na dzień zawarcia przez spółkę A. sp. z
o.o. umowy z Wykonawcą tj. spółką H. sp. z o.o. sp. k., tj. dnia 15 maja 2012 r.
oraz na dzień zawarcia Umowy o dofinansowanie, tj. dnia 27 lutego 2013 r. 99%
udziałów w spółce A. sp. z o.o. posiadała Prezes Zarządu spółki A.
sp. z o.o. - u. Z. , a 1% udziałów posiadała E. A. .
Prezes Zarządu A. sp. z o.o. u. Z. w dniu 2 września 2011 r.
nabyła jeden udział w spółce H. sp. z o.o. , która to spółka była wspólnikiem w
spółce będącej Wykonawcą Projektu tj. spółce H. sp. z o.o. sp. k. (spółka
została wykreślona z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w dniu
30 maja 2012 r., jej następcą prawnym była spółka H. sp. z o.o. sp. j. , w
następnej kolejności podmiot ten został wykreślony z Rejestru Przedsiębiorców
Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 12 sierpnia 2014 r., a sukcesorem tejże spółki
jest spółka H. sp. z o.o. sp. k.). 99% udziałów w spółce H. sp. z o.o.
posiadała A. P. . Zarówno na dzień zawarcia przez spółkę
A. sp. z o.o. umowy z Wykonawcą (tj. 15 maja 2012 r.), jak i na dzień
zawarcia Umowy o dofinansowanie (27 lutego 2013 r.) U. Z. posiadała
udziały w spółce będącej Beneficjentem oraz w spółce będącej komplementariuszem
Wykonawcy. Tym samym w ocenie organów pomiędzy Beneficjentem, a Wykonawcą
istniało pośrednie powiązanie kapitałowe.
Jednocześnie organy wskazywały, że na dzień zawarcia przez Beneficjenta
umowy z Wykonawcą - spółką H. sp. z o.o. sp. k., A. P. była
Prezesem Zarządu spółki H. sp. z o.o., tj. wspólnika uprawnionego do
reprezentacji Wykonawcy Projektu. A. P. była osobą, która podpisała
Warunkową umowę o współpracy z Beneficjentem. Ponadto A. P.
była do czerwca 2007 r. wspólnikiem oraz Prezesem Zarządu spółki S.
sp. z o.o. oraz do dnia 18 kwietnia 2012 r. wspólnikiem (komandytariuszem) spółki
S.sp. z o.o. sp. k. Komplementariuszem i wspólnikiem spółki S.
spółka z o.o. sp. k. była spółka S.sp. z o.o. tj. podmiot, w którym
Prezesem Zarządu i większościowym udziałowcem był K. P. K.
P. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą K. P. -
Doradztwo Farmaceutyczne zarejestrowaną pod adresem ul. [...],
W., będącym jednocześnie adresem zamieszkania A. P. .
Organy podniosły, że - jak wskazał Beneficjent w piśmie z dnia 25 kwietnia 2016
r. - przygotowanie dokumentacji konkursowej dla spółki A. sp. z o.o. i
złożenie jej w elektronicznym systemie naboru wniosków w imieniu spółki A.
sp. z o.o. zostało zlecone spółce S.spółka z ograniczoną
odpowiedzialnością spółka komandytowo - akcyjna. Spółka S.sp. z o.o.
sp. k. a. powstały w wyniku przekształcenia ze spółki S. sp. z o.o. sp. k.
Oznacza to, że spółka S. z o.o. sp. k. a., która była następcą prawnym
spółki S. sp. z o.o. sp. k., w której komandytariuszem była A.
P. przygotowała i wniosła do IP w imieniu spółki A. sp. z o.o.
biznesplan, w którym opisała Wykonawcę Projektu - spółkę H. sp. z o.o. sp. k.
Organy wskazały przy tym, że istotne jest, że w imieniu spółki H. sp. z o.o. sp.
k. działała A. P. , a w dacie przygotowywania dokumentacji
aplikacyjnej przez spółkę S.sp. z o.o. sp. k. a. uprawnionym do
reprezentacji tej spółki był K. P.
W opinii Organu na uwagę zasługiwała ponadto istotna okoliczność,
potwierdzająca istnienie powiązań pomiędzy spółkami powiązanymi ze spółką S.
sp. z o.o. sp. k. Minister podkreślił, że z danych publicznie dostępnych w
Rejestrze Przedsiębiorców KRS wynika, iż w dniu 7 listopada 2016 r. został wpisany
fakt nabycia przez K. P. 100% udziałów w spółce N. sp.
z o.o. Jednocześnie K. P. jest Prezesem Zarządu spółki S.
sp. z o.o. będącej komplementariuszem spółki S.sp. z o.o. sp. k. oraz
komandytariuszem i wspólnikiem w spółce S.sp. z o.o. sp. k. Dodatkowo
w dniu 17 listopada 2016 r. został dokonany wpis o nabyciu przez K. a
M. p. 100 % udziałów w spółce A. sp. z o.o.
W mniemaniu organów potwierdzeniem zachodzących powiązań pomiędzy
Skarżącym a Wykonawcą była też sekwencja czasowa odnośnie składania
dokumentów do NCBiR przez Skarżącego.
W ocenie Ministra skoro biznesplan został wniesiony do IP dnia 15 maja 2012 r.
o godz. 12:07, czyli 7 minut 23 sekundy po terminie wskazanym jako termin otwarcia
ofert (zgodnie z Zapytaniem ofertowym nr [...]) a złożony w systemie
informatycznym plik dokumentu WORD, w którym aż w 60 miejscach wymieniona jako
Wykonawca była spółka H. sp. z o.o. sp. k. powstał co najmniej 16 minut
przed otwarciem ofert, to oferta spółki H. sp. z o.o. sp. k. została wybrana
przed zakończeniem postępowania ofertowego przez Beneficjenta, co oznacza, że
procedura wyboru była pozorna. Nadto Minister wskazał, że wniosek o dofinansowanie i
biznesplan nie zostały przygotowane przez Beneficjenta, lecz dokumentację tę
przygotowała spółka S .sp. z o.o. sp. k. a,, związana zarówno z
Beneficjentem, jak i Wykonawcą, w której interesie zatem było to, aby wybrany został
podmiot z nią powiązany.
Organ wskazał też na dodatkowe powiązania między podmiotami
farmaceutycznymi, z których wynika, że spółka A. sp. z o.o. jest wykonawcą
w dwóch projektach realizowanych ze środków publicznych przez spółkę S. sp. z o.o. sp. k., z kolei
spółka S. sp. z o.o. sp. k. jest wykonawcą
w dwóch projektach realizowanych przez spółkę A. sp. z o.o. Pomiędzy
spółkami A. sp. z o.o., a S sp. z o.o. sp. j. istniały silne
powiązania ekonomiczne i organizacyjne. Jak wynika z Informacji pokontrolnej z kontroli
nr [...] w roku 2012 r. ok. 48%przychodów z tytułu usług doradczych
osiąganych przez spółki A. sp. z o.o. pochodziło ze świadczenia usług na
rzecz spółki S.(w ramach realizacji dwóch projektów spółki S.
dofinansowanych z środków publicznych). W 2013 roku udział przychodów
spółki A. sp. z o.o. ze świadczenia usług na rzecz spółki S.
wyniósł 95%.
Minister zwrócił również uwagę na inne powiązania między Beneficjentem, a
Wykonawcą - spółką H. sp. z o.o. sp. k. W biznesplanie spółka A.
sp. z o.o. wskazała, że pracownicy firmy H. mogą pochwalić się licznymi
publikacjami zamieszczanymi w cenionych czasopismach branżowych, m.in. wskazując
na jednego z autorów publikacji, którym jest M. G. M. G., który w
biznesplanie został wskazany jako pracownik firmy H. sp. z o.o. sp. k. został
również ujęty przez Beneficjenta w karcie pracy spółki A. sp. z o.o. Powyższe
oznacza, że spółka A. sp. z o.o. w biznesplanie wykazuje M. G.
jako autora publikacji, które zostały stworzone przez pracowników firmy H. , a
ujmując M. G. w swoich kartach czasu pracy spółka A. sp. z o.o.
przyznaje, że jest to pracownik Beneficjenta.
W ocenie Sądu istnieją zatem dwa ewentualne powiązania pomiędzy Skarżącym
a Wykonawcą na dzień wyboru oferty tj. na dzień 15 maja 2012 r. :
1. M. G. , który w biznesplanie został wskazany jako
pracownik firmy H. sp. z o.o. sp. k., został również ujęty w karcie pracy
spółki A. sp. z o.o.
2. na dzień zawarcia przez Skarżącego umowy z Wykonawcą tj.
spółką H. sp. z o.o. sp. k., tj. dnia 15 maja 2012 r. oraz na dzień
zawarcia Umowy o dofinansowanie, tj. dnia 27 lutego 2013 r. 99% udziałów w
spółce A. sp. z o.o. posiadała Prezes Zarządu spółki A. sp.
z o.o. - u. Z. , a 1% udziałów posiadała E. A. .
Prezes Zarządu A. sp. z o.o. u. Z. w dniu 2 września 2011
r. nabyła jeden udział w spółce H. sp. z o.o., która to spółka była
komplementariuszem w spółce będącej Wykonawcą tj. spółce H. z
o.o. sp. k.
W ocenie Sądu wskazane powyżej pierwsze powiązanie nie może przesądzać o
zaistnieniu okoliczności wskazanych w § 14 ust. 2 Umowy, albowiem organ nie wykazał,
że osoba M. G. miała wpływ na wybór oferty, a tylko w takim przypadku
można by mówić w ocenie Sądu o naruszenia zasad konkurencyjności.
Z kolei następne powiązania nie zostały dostatecznie wyjaśnione, albowiem aby
przesądzać o powiązaniu Skarżącej spółki (poprzez Prezesa Zarządu Skarżącej) z
Wykonawcą poprzez nabycie przez osobę Prezesa Zarządu Skarżącej jednego udziału
w spółce, która jest wspólnikiem Wykonawcy - trzeba by w ocenie Sądu dokonać
analizy dokumentów statuujących te spółki w celu wykazania, że takie powiązanie
rzeczywiście miało miejsce i to w dniu dokonania wyboru oferty, a nie w późniejszym
okresie.
Również w ocenie Sądu na poparcie twierdzeń organu nie jest zasadnym
powoływanie się na przekształcenia prawne spółek, które nastąpiły po dacie wyboru
oferty, a tym bardziej po dacie podpisania umowy pomiędzy Instytucją Pośredniczącą a
Skarżącym.
Sąd dokonując oceny zaskarżonej decyzji nie może również uznać, że
potwierdzeniem argumentacji przedstawionej przez organ są zastrzeżenia odnośnie
przygotowania dokumentacji konkursowej dla spółki A. sp. z o.o. i złożenie jej
w elektronicznym systemie naboru wniosków w imieniu spółki A. sp. z o.o.,
które zostało zlecone spółce S. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
spółka komandytowo - akcyjna (która to Spółka S. sp. z o.o. sp. k. a.
powstała w wyniku przekształcenia ze spółki S. sp. z o.o. sp. k.).
Co prawda oznacza to, że spółka S. z o.o. sp. k. a., która była
następcą prawnym spółki S. sp. z o.o. sp. k., w której komandytariuszem
była A. P. , przygotowała i wniosła do IP w imieniu spółki A.
sp. z o.o. biznesplan, w którym opisała Wykonawcę Projektu - spółkę H. sp. z
o.o. sp. k., jednakże w ocenie Sądu takie powiązanie możnie równie dobrze świadczyć
o tym, że Skarżący w sposób niezależny od siebie i nie wiedząc o ewentualnych
powiązaniach pomiędzy podmiotem sporządzającym wniosek a Wykonawcą nie
naruszył cyt. przepisu Umowy.
W ocenie Sądu organ winien zatem przeprowadzić postępowanie dowodowe w
tym przedmiocie, aby rozstrzygnąć te wątpliwości, albowiem skutkiem uznania
naruszenia zapisu § 14 ust. 2 Umowy jest uznanie wydatków za niekwalifikowalne, co z
kolei wiąże się z obciążeniem Skarżącego obowiązkiem zwrotu niebagatelnej kwoty.
Również wyjaśnienie wątpliwości odnośnie przeprowadzenia procedury ofertowej
(podnoszony przez organ fakt złożenia w systemie informatycznym naboru wniosków
biznesplanu w 7 minut 23 sekundy po terminie wyznaczonym jako termin otwarcia ofert
- przy jednoczesnej okoliczności zapisania pliku dokumentu WORD 16 minut przed
otwarciem ofert) winno być poprzedzone szczegółowym postępowaniem dowodowym.
Organ twierdzi, że jest to fizycznie niemożliwe do zrealizowania bez wcześniejszej
wiedzy autora biznesplanu, natomiast Skarżący nie zgadza się z tym twierdzeniem i
żąda przeprowadzenia dodatkowego dowodu, w tym oceny dokonanej przez
niezależnego biegłego. W ocenie Sądu również tę kwestię należy bezspornie wyjaśnić,
nie wykluczając przeprowadzenia dodatkowych dowodów, w tym z opinii biegłego.
W ocenie Sądu należy bezspornie wyjaśnić, czy związki istniejące w dniu
otwarcia ofert tj. 15 maja 2012 r. pomiędzy spółkami A. sp. z o.o. , H. sp. z o.o. sp. k. oraz S. sp. z
o.o. sp. k. rzeczywiście spowodowały
uprzywilejowaną pozycję spółki H. sp. z o.o. sp. k. w stosunku do innych
potencjalnych wykonawców, a tym samym Skarżący naruszył zasady konkurencyjności
wynikające z podpisanej umowy.
W ocenie Sądu istnienie faktycznych powiązań pomiędzy spółkami S.
sp. z o.o. sp. k. - A. sp. z o.o. - H. sp. z o.o. sp. k., i to na
dzień 15 maja 2012 r. lub na okres poprzedzający ten dzień, nie zostało w wykazane w
zaskarżonej decyzji w takim stopniu, aby uzasadniało wydanie decyzji w sprawie zwrotu
środków.
W ocenie Sądu organy nie wykazały nadto bezspornie, że dokonanie wyboru
spółki H. sp. z o.o. sp. k. nastąpiło przed datą zakończenia procedury
ofertowej i że była ona uprzywilejowana w stosunku do innych potencjalnych oferentów.
W niniejszej sprawie podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest bowiem
naruszenie przez Beneficjenta procedury o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w
postaci naruszenia postanowień Umowy, skutkujące uznaniem poniesionych przez
Beneficjenta kosztów wynikających z umowy z Wykonawcą, za niekwalifikujące się do
wsparcia z funduszy UE. Zdaniem Organu, stan faktyczny w niniejszej sprawie,
zaprezentowany w uzasadnieniu decyzji, daje podstawy do stwierdzenia, że spółka
A. sp. z o.o. naruszyła przede wszystkim § 14 ust. 2 Umowy. Zgodnie z
przywołanym postanowieniem Beneficjent zobowiązał się do ponoszenia wszystkich
kosztów kwalifikowalnych z zachowaniem zasady uczciwej konkurencji, efektywności,
jawności i przejrzystości oraz zobowiązany jest dołożyć wszelkich starań w celu
uniknięcia konfliktów interesów rozumianego jako brak bezstronności i obiektywności.
W rozpatrywanej sprawie postanowienie umowne uznać należało - jak już zostało to
podkreślone - za "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków", o których
mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 u.f.p.
Zasada uczciwej konkurencji nie została wprost zdefiniowana w przepisie prawa
(brak jej definicji legalnej), niemniej jednak orzecznictwo sądowe i doktryna wskazują,
jaką treścią należy ją wypełnić. Niewątpliwie celem wprowadzenia zasady
konkurencyjności i nałożenia obowiązku jej przestrzegania jest zagwarantowanie jak
najszerszego dostępu do zamówień poprzez uczciwą konkurencję i równe traktowanie
wszystkich podmiotów.
W świetle powyższego zauważyć należy, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy
Minister Inwestycji i Rozwoju w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powinien, czyniąc
zadość wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.,
odnieść się do zarzutów odnośnie ustalenia niekwalifikowalnych wydatków, w
szczególności w powyżej przedstawionym przez Sąd aspekcie.
Organ powinien w tych ustaleniach oprzeć się na analizie dokumentów
statuujących spółki A. sp. z o.o. i H. sp. z o.o. sp. k. oraz
ewentualnej opinii biegłego, który będzie miał za zadanie określić wątpliwości
redagowania dokumentów składanych przez Skarżącego do Instytucji Pośredniczącej w
dniu 15 maja 2012 r.
Należy też zgodzić się ze Stroną skarżącą, że Minister jako organ odwoławczy
naruszył w postępowaniu odwoławczym art. 15 k.p.a. poprzez zarzucenie Skarżącemu
dopiero w decyzji II instancji, że jego Projekt został oszacowany poniżej wartości
rynkowej, podczas gdy Organ I instancji nie stwierdził tego naruszenia i obok zarzutu
naruszenia § 14 ust. 2 Umowy o dofinansowanie był to jedyny zarzut kierowany pod
adresem Strony skarżącej, co skutkowało wykroczeniem przez Organ II instancji poza
granice wyznaczone decyzją wydaną w I instancji, a w konsekwencji naruszeniem
zasady dwuinstancyjności postępowania.
W ocenie Sądu rozszerzenie postępowania dowodowego o ten wątek winno
podlegać dwuinstancyjnej kontroli, co jednakże w sprawie nie miało miejsca. Organ
odwoławczy może bowiem w drodze art. 136 k.p.a. przeprowadzić postępowanie w
sprawie uzupełnienia już istniejących dowodów, a nie prowadzić je od początku i
określać nowe okoliczności w sprawie.
Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy jest co
prawda dopuszczalne, gdyż zasadą wynikającą z art. 136 i 138 k.p.a. jest uzupełnienie
postępowania dowodowego w toku postępowania odwoławczego i merytoryczne
rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy.
Należy jednakże przy tym podkreślić, że zwrot "uzupełnienie dowodów i
materiałów w sprawie" wskazuje na ograniczony zakres czynności dowodowych
przeprowadzanych na etapie postępowania odwoławczego. Oceniając zakres
postępowania dowodowego, jakie miałoby być przeprowadzone przez organ
odwoławczy, należy pamiętać o zasadzie dwuinstancyjności postępowania
administracyjnego. Przeprowadzenie dowodów w zbyt szerokim zakresie może zostać
ocenione jako naruszenie tej zasady. Strony mogą jednak zgodzić się na ograniczenie
tej zasady, wnosząc o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ
odwoławczy na podstawie art. 136 § 2 i 3 k.p.a. (patrz: Piotr Marek Przybysz, Kodeks
postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2018).
Wskazane powyżej okoliczności uniemożliwiają Sądowi dokonanie skutecznej
weryfikacji prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia w tej części. Świadczą one
również o zasadności zarzutów skargi nie tylko w zakresie naruszenia art. 7, art. 77 § 1
i art. 84 § 1 k.p.a., lecz również art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., który
nakazuje organom administracji publicznej prowadzić postępowanie w sposób budzący
zaufanie do władzy publicznej.
Z powyższych względów Sąd uznał też za przedwczesne odnoszenie się do
zarzutów odnośnie naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, wskazanych
w skardze.
Ponownie orzekając w sprawie Minister Inwestycji i Rozwoju uwzględni ocenę
prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i rozważy zasadność wszystkich argumentów i
zastrzeżeń podniesionych przez Skarżącego na etapie odwołania (powtórzonych także
w skardze). Organ winien dokonać odpowiedniego ustalenia okoliczności wskazanych
jako podstawa wszczęcia postępowania co do zwrotu, a w razie potwierdzenia ich
zasadności, ustalenia kwoty wydatków niekwalifikowalnych, a co za tym idzie określenia
kwoty zwrotu, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu przyszłej decyzji,
spełniającej wymogi art. 107 § 3 k.p.a.
Ponownie rozpatrując sprawę Minister Inwestycji i Rozwoju dostosuje się do
wskazań zawartych w niniejszym wyroku.
Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w
Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł
jak w wyroku.
Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200
p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje
skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność
albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego
dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym
wpis, a także wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę skarżącą, o czym
stanowi art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a.
Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane
przepisy, zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę 30 351 zł, stanowiącą sumę
uiszczonego w sprawie wpisu sądowego (19 534 zł) oraz wynagrodzenia pełnomocnika
- radcy prawnego (10 800 zł), jak też zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od
pełnomocnictwa (17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło