V SA/Wa 3123/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Matylda Arnold- Rogiewicz (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2017 r. ze skargi [...] [...] na postanowienie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oddala skargę. Pismem z dnia 17 marca 2015 r. Z. M. (dalej: "Skarżący", "Strona" lub "Abonent") wniósł o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych wskazanych w upomnieniu [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. Abonent podniósł, że zaległości powstały nie z jego winy, gdyż nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wnioskodawca powołał się również na swój wiek - 70 lat i prawo do emerytury w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. W okresie wykazywanych zaległości Abonent dwukrotnie przebywał na leczeniu w szpitalu. W związku ze złym stanem zdrowia ponosi wysokie koszty leczenia. Do podania dołączono: kserokopię potwierdzenia uiszczenia opłaty abonamentowej za okres 12/2014 - 06/2015, kserokopię upomnienia Poczty Polskiej S.A. o zaległościach z dnia [...] czerwca 2014 r., pismo Poczty Polskiej S.A. w sprawie należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych widniejących na [...], kserokopię decyzji ZUS o przyznaniu emerytury z dnia [...] grudnia 2014 r., kserokopię dowodu osobistego Abonenta. Pismem z dnia 14 grudnia 2015 r. wyjaśniono, że Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości przy zaistnieniu okoliczności, o których mowa w art. 10 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1204, ze zm., dalej: "u.o.a."). Wezwano Stronę o uzupełnienie materiału dowodowego wskazując przykładowy katalog dokumentów, których analiza może uzasadnić stwierdzenie szczególnych względów społecznych, wyjątkowych okoliczności, uzasadniających przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań abonamentowych. W związku z wezwaniem nie uzyskano jednak stanowiska Strony. Wobec braku inicjatywy Strony w przedmiocie wykazania okoliczności żądania umorzenia zaległości w opłatach abonamentowych KRRiT rozpatrzyła wniosek w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy w postaci wniosku Abonenta, stwierdzając, że nie wykazano przesłanek o których mowa w art. 10 ust. 1 u.o.a. Decyzją [...] z dnia [...] marca 2016 r. odmówiono Skarżącemu umorzenia należności z tytułu abonamentu wraz z odsetkami, wskazując, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 u.o.a. Decyzja została doręczona Stronie [...] marca 2016 r. W dniu 19 kwietnia 2016 r. nadano w placówce pocztowej kserokopię wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie zaległości w opłatach abonamentowych (datowanego na 6 kwietnia 2016 r.), uzasadniając ten wniosek trudną sytuacją zdrowotną Skarżącego, w tym zwiększonymi wydatkami na zakup leków i dojazdy do lekarzy specjalistów. Skarżący nie wniósł przy tym o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z dnia 25 lipca 2016 r. (doręczonym w dniu 1 sierpnia 2016 r.) wezwano Stronę do usunięcia braków formalnych poprzez złożenie podpisu pod wnioskiem lub nadesłanie podpisanego odpisu wniosku. W dniu 8 sierpnia 2016 r. usunięto braki formalne wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. Nr [...]Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której wydano decyzję [...] z dnia [...] marca 2016 r. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, ze zm., dalej: "k.p.a.") od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji Stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Biorąc pod uwagę, iż decyzja [...] z dnia [...] marca 2016 r. została doręczona Stronie w dniu 30 marca 2016 r. natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany w placówce pocztowej w dniu 19 kwietnia 2016 r. stwierdzono, iż uchybiono terminu do wniesienia odwołania. Termin złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął z dniem 13 kwietnia 2016 r. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wskazała ponadto, ze przepis art. 134 k.p.a. nie daje organom administracyjnym swobody co do rozstrzygnięć w tym przedmiocie. Zgodnie z treścią powyższego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 134 k.p.a. postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Na postanowienie z dnia [...] września 2016 r. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując na swój zły stan zdrowia i wnosząc o "przywrócenie terminu aby KRRiT mogła podjąć decyzję o umorzeniu zaległości i odsetek". W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wniosła o oddalenie skargi w całości, podtrzymała dotychczasowe stanowisko oraz wskazała, że Strona nie skorzystała z instytucji przewidzianej w art. 58 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Natomiast stosownie do zapisu art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066, ze zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jego uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Ponadto wskazać należy, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w której wydano decyzję [...] z dnia [...] marca 2016 r. odmawiającą umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej za okresy od 1 stycznia 2011 r. do 30 listopada 2014 r. wraz z odsetkami. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w płaszczyźnie jego zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził, aby organ administracji publicznej naruszył prawo. A zatem KRRiT w sposób prawidłowy stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia o ponowne rozpoznanie sprawy, w której wydano decyzję [...] z dnia [...] marca 2016 r. Na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra (w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a.) lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji Stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Biorąc pod uwagę, iż decyzja [...] z dnia [...] marca 2016 r. została doręczona Stronie w dniu 30 marca 2016 r. termin złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął z dniem 13 kwietnia 2016 r. Natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany w placówce pocztowej w dniu 19 kwietnia 2016 r., a więc z uchybieniem terminu. Upływ terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ odwoławczy ma obowiązek uwzględnić z urzędu. W razie stwierdzenia, że wniosek został wniesiony z uchybieniem terminu, organ nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz - co do zasady - ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. Właściwe ustalenie daty doręczenia stronie zaskarżonej decyzji, jak i wniesienia odwołania, mają więc fundamentalne znaczenie dla ustalenia zachowania terminu, o jakim mowa w art. 129 § 2 k.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 1 września 2016r., sygn. akt II SA/Ol 807/16). Dodać należy, że termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, powoduje konieczność stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Ponadto jest to termin ustawowy, wiąże więc wszystkie osoby i organy występujące w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 lutego 2015r., sygn. akt II SA/Łd 1039/14). W ocenie Sądu, powołane przepisy zostały prawidłowo i adekwatnie do stanu faktycznego, wynikającego z akt, zastosowane przez KRRiT. Podkreślić należy, że składając po terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący nie wniósł o przywrócenie uchybionego terminu. Organ odwoławczy nie może działać w takiej sytuacji z urzędu. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 k.p.a., prośba o przywrócenie terminu jest przesłanką do rozpatrzenia tego, czy strona była w usprawiedliwionej zwłoce w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W doktrynie jednomyślnie przyjmuje się, iż przywrócenie terminu jest instytucją procesową, opartą na zasadzie skargowości, a zatem przywrócenie nastąpić może wyłącznie na wniosek zainteresowanego. Ewentualne zarzuty strony o tym, jakoby organ w takiej sytuacji obowiązany był wezwać stronę o uzupełnienie wniosku nie są uzasadnione. Samo wniesienie spóźnionego odwołania czy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może być rozumiane jako automatyczna prośba o przywrócenie terminu, jeżeli z treści tego odwołania czy wniosku nie wynika w żaden sposób, że strona domaga się przywrócenia terminu. Nadto brak wniosku o przywrócenie terminu w przypadku złożenia spóźnionego odwołania czy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie stanowi braku formalnego odwołania, wymagającego wezwania do jego uzupełnienia, a tym samym do pouczania z urzędu strony o możliwości złożenia takiego wniosku. W tym zakresie istnieje jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych. Przykładowo: w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 166/98, LEX nr 47261, stwierdzono, że: "wniesienie po terminie odwołania bez równoczesnego wniosku o przywrócenie terminu nie jest brakiem odwołania, który nakazywałby wezwanie przez organ wnoszącego do usunięcia braków w trybie art. 64 § 2 k.p.a."; w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 października 1997r., sygn. akt III SA 681/96 wskazano: "Możliwość złożenia prośby o przywrócenie terminu wynika z przepisów prawa i organy administracji państwowej nie mają obowiązku pouczania stron z urzędu o tej możliwości.", w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2011r., sygn. akt I OSK 897/11 stwierdzono, że: "Ewentualne przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej może nastąpić jedynie na wyraźną prośbę zainteresowanego. Sam fakt dokonania czynności po terminie nie jest podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu"; w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 17 marca 1992r., sygn. akt SA/Wr 128/92 stwierdzono: "Rozpoznając skargę na postanowieniu o uchybienie terminu do wniesienia odwołania /art. 196 par. 3 pkt 1 Kpa/, sąd nie jest uprawniony do oceny legalności decyzji wydanych wcześniej w tym samym postępowaniu administracyjnym; nie może również przywrócić stronie terminu do wniesienia odwołania." Prezentowane w tym zakresie poglądy w pełni podziela Sąd orzekający w sprawie. Słusznie wywiódł organ, że gdyby przyjąć, iż organ administracji w każdym przypadku wniesienia odwołania czy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po terminie, nawet gdy takiej prośby nie zawarto w samym odwołaniu czy wniosku, jest obowiązany wysłać wezwanie do złożenia wyjaśnień, czy strona wnosi o przywrócenie terminu, to norma wyrażona w art. 58 § 3 k.p.a., stałby się zupełnie bezużyteczna. Nie jest zatem obecnie możliwe przywrócenie Skarżącemu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, gdyż przepis art. 58 § 3 tego zabrania, a prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Skarżący wniósł o przywrócenie uchybionego termu dopiero w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Jednakże Sąd administracyjny nie jest z urzędu władny do orzekania o przywróceniu terminu, nie stosuje bowiem bezpośrednio prawa administracyjnego, a tylko – jak wcześniej wspomniano – kontroluje prawidłowość jego zastosowania przez organ administracyjny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.