V SA/Wa 3150/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. A. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości postanawia: -odmówić przywrócenia terminu. Zarządzeniem z dnia 23 grudnia 2014 r. A. A. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.000 zł. Przesyłka obejmująca wezwanie wykonane zgodnie z powyższym zarządzeniem – przesłana na wskazany w skardze adres – była dwukrotnie awizowana (w dniach 26 stycznia 2015 r. i powtórnie 3 lutego 2015 r.) i zwrócona jako niepodjęta w dniu 18 lutego 2015 r. (vide: k. 21 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 24 lutego 2015 r. wezwanie uznane zostało za doręczone – w trybie przepisu art. 73 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – z dniem 9 lutego 2015 r. Pismem nadanym w dniu 24 lutego 2015 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, a jednocześnie dokonała w tym samym dniu przelewu na rachunek bankowy Sądu żądanej opłaty w wysokości 2.000 zł. Uzasadniając wniosek podniosła, iż nie otrzymała przesyłki sądowej obejmującej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, jak również nie otrzymała powiadomienia o możliwości jej odbioru w urzędzie pocztowym (awizo). Wyjaśniła, iż budynki na osiedlu, na którym mieszka, są słabo oznaczone i często zdarza się, że listonosze mylą adresatów. Natomiast w związku z tym, iż wiele mieszkań jest zamieszkiwanych przez obcokrajowców, korespondencja w ramach sąsiedzkiej pomocy zazwyczaj nie jest odnoszona do właściwego adresata. W ocenie skarżącej, opisana sytuacja powstała bez jej winy. Postanowieniem z dnia z 15 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. A. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Twierdzenie skarżącej, że nie otrzymała przesyłki sądowej ani powiadomienia o możliwości jej odbioru w urzędzie pocztowym, Sąd uznał za gołosłowne, gdyż nie zostało poparte żadnymi dowodami. Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała, że podjęła czynności zmierzające do uprawdopodobnienia swojego stanowiska, w szczególności nie przedstawiła dowodów na to, że zainicjowała wszczęcie procedury reklamacyjnej w stosunku do operatora pocztowego. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie. Następnie postanowieniem z dnia 21 lipca 2015 r., sygn. akt II GZ 349/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie z dnia 15 maja 2015 r. wskazując, że wobec zasygnalizowanego przez skarżącą niezawiadomienia jej o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej, Sąd i instancji – powinien był tę okoliczność wyjaśnić, składając u operatora pocztowego reklamację. Strona nie miała bowiem prawnej możliwości podważenia skuteczności doręczenia przesyłki. Zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił się do właściwego naczelnika urzędu pocztowego o przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego przesyłki zawierającej, skierowane do skarżącej, wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi nadesłanej w piśmie z dnia 18 września 2015 r. Poczta Polska S.A. wskazała, że ww. przesyłka została w dniu 26 stycznia 2015 r. skierowana do doręczenia pod adresem skarżącej. W tym samym dniu w oddawczej skrzynce pocztowej adresata pozostawiono zawiadomienie o nadejściu listu poleconego. Powtórna awizacja miała miejsce w dniu 3 lutego 2015 r. Wobec niepodjęcia przesyłki jej zwrot do nadawcy nastąpił w dniu 18 lutego 2015 r., tj. po upływie czternastodniowego terminu przechowywania tej przesyłki w pocztowej placówce oddawczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie zgodnie z art. 87 § 1, § 2 cytowanej ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zgodnie z utrwalonymi w tej kwestii poglądami doktryny i judykatury, uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te muszą mieć zatem charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona więc musi uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Oceniając okoliczności faktyczne występujące w sprawie w świetle przesłanek uprawniających do przywrócenia terminu do złożenia skargi Sąd doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu. Na wstępie Sąd zobowiązany jest zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie zakreślonym przez ustawodawcę w art. 87 § 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie czas ustania przyczyny uchybienia terminu należy odnieść do dnia, w którym skarżąca dowiedziała się o wezwaniu do uiszczenia wpisu, co według jej oświadczenia nastąpiło w tym samym dniu, w którym sporządziła wniosek i dokonał przelewu wpisu sądowego na rachunek bankowy Sądu, a więc dniu 24 lutego 2015 r. Oznacza to, że termin wniosku został zachowany. Przechodząc do oceny merytorycznej treści wniosku skarżącej wskazać należy, że kryterium braku winy o jakim mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania sądowo-administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149, por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 229/12). Oznacza to, że tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne, przy czym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zdaniem Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Odnosząc się do treści wniosku skarżącej podkreślić należy, że to, czy wymogi awizowania zostały spełnione, podlega ocenie na podstawie treści zawartych przede wszystkim na kopercie i formularzu potwierdzenia odbioru, na których dokonywane są przez doręczyciela i pracowników poczty stosowne adnotacje obrazujące przebieg działań związanych z doręczaniem pisma. Sąd, badając, czy spełnione zostały przesłanki doręczenia z art. 73 p.p.s.a., musi być w stanie – na podstawie posiadanych od poczty informacji – stwierdzić, czy adresat był zawiadomiony o miejscu przechowywania przesyłki i terminie, w którym można ją odebrać, a także to gdzie, kiedy i z jakiej przyczyny doręczyciel zostawił awizo, oraz czy doszło do powtórnego (i w odpowiednim odstępie czasowym) awizowania tejże przesyłki. W rozpoznawanej sprawie Sąd – wobec stwierdzenia skarżącej – iż nie otrzymała ona żadnego powiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym (awizo), zwrócił się do urzędu pocztowego o wszczęcie postępowania reklamacyjnego. Z nadesłanej przez Pocztę Polską S.A. odpowiedzi wynika jednoznacznie, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi została w dniu 26 stycznia 2015 r. skierowana do doręczenia pod adresem skarżącej. W tym samym dniu w oddawczej skrzynce pocztowej adresata pozostawiono zawiadomienie o nadejściu tej przesyłki. Powtórna awizacja miała miejsce w dniu 3 lutego 2015 r. Wobec niepodjęcia przesyłki jej zwrot do nadawcy nastąpił w dniu 18 lutego 2015 r., tj. po upływie czternastodniowego terminu przechowywania tej przesyłki w pocztowej placówce oddawczej. Podkreślić należy, że wyjaśnienia Poczty Polskiej S.A. pokrywają się z danymi zawartymi na zwróconej do Sądu kopercie zawierającej ww. przesyłkę. W związku z powyższym Sąd nie miał podstaw, aby zakwestionować prawidłowość awizowania przesyłki zarówno co do miejsca pozostawienia powiadomień o możliwości jej odbioru, jak i co do samego faktu pozostawienia tych powiadomień. Wobec jednoznacznej zbieżności odpowiedzi urzędu pocztowego w sprawie reklamacji spornej przesyłki z treścią adnotacji na kopercie, w której przesyłka ta została do skarżącej nadana, Sąd nie mógł uznać przeciwnych twierdzeń skarżącej za wystarczające do przywrócenia terminu. Podkreślenia wymaga to, że obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono – a do takiego twierdzenia sprowadza się w istocie wniosek skarżącej o przywrócenie terminu – prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011 r. o sygn. akt II OSK 368/11; postanowienie NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r. o sygn. akt II OSK 971/15). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu ustawowego terminu do uiszczenia wpisu sądowego i na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.