V SA/Wa 3301/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na postanowienie Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia ... października 2016 r.; nr ... w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej na rzecz I. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia ... października 2016 r. nr ... Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... lipca 2016 r. nr ... wniesionego przez spółkę z o.o. I. z siedzibą w Ł. W uzasadnieniu ww. postanowienia przywołano m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne: W dniu ...11.2012 r. Beneficjent I. sp. z o.o. podpisał umowę z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ,,ARiMR" lub ,,organ pierwszej instancji") o dofinansowanie realizacji operacji ,,budowa przetwórni ryb wraz z infrastrukturą techniczną oraz zakupem wyposażenia". W umowie ARiMR zobowiązała się do wypłaty dofinansowania w wysokości 15 000 000 zł. Na mocy podpisanej umowy ARiMR wypłaciła w dniu ... kwietnia 2013 r. zaliczkę na realizację operacji w wysokości 14 250 000,00 zł. W trakcie realizacji projektu, Beneficjent z własnej inicjatywy dokonał szeregu zmian w zakresie rzeczowo-finansowanym operacji, w związku z czym I. sp. z o.o. wystąpiła z wnioskiem o aneks do podpisanej umowy o dofinansowanie. Aneks zmniejszający kwotę dofinansowania z 15 000 000 zł do 12 745 978,20 zł został podpisany w dniu ... lutego 2016 r. W związku z powyższym zaliczka przekazana w dniu ... kwietnia 2013 r. została wypłacona w nadmiernej wysokości dlatego też, na mocy podpisanego aneksu Beneficjent zobowiązany został do zwrotu części zaliczki tj. kwoty 1 504 021,80 zł. W związku z niezwróceniem przez Beneficjenta wyżej wskazanej kwoty, ARiMR pismem z dnia ... kwietnia 2016 r. (doręczone Beneficjentowi w dniu ....05.2016 r.) wszczęła postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu części zaliczki tj. kwoty 1 504 021,80 zł. Beneficjent już w dniu ... maja 2016 r. powziął wiadomość o toczącym się postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zwrotu środków. Z dokumentacji przekazanej przez ARiMR wynika, że Beneficjent I. sp. z o.o. ustanowił pełnomocnika w dniu ... lipca 2016 r., a organ pierwszej instancji został o tym fakcie poinformowany dopiero pismem z dnia ... lipca 2016 r. Z treści pisma wynika, że powodem opóźnienia w poinformowaniu organu był przypadający wówczas sezon urlopowy (pełnomocnik Beneficjenta, mając świadomość opóźnienia w przekazaniu informacji o ustanowieniu pełnomocnika i wniosku o przedłużenie terminu do zapoznania się z aktami mógł przekazać organowi pierwszej instancji skan przedmiotowego pisma, za pomocą poczty elektronicznej lub faksu). Takiej czynności pełnomocnik Beneficjenta nie wykonał, w konsekwencji czego ARiMR o ustanowieniu pełnomocnika dowiedziała się dopiero pismem z dnia ... lipca 2016 r., doręczonym w dniu ... lipca 2016 r. na adres Kancelarii Głównej ARiMR. W związku z powyższym, ARiMR – komórka merytoryczna Departamentu Wsparcia Rybactwa – wydając decyzje Nr ... w dniu ... lipca 2016 r. nie posiadał informacji o ustanowieniu w dniu ... lipca 2016 r. pełnomocnika dla Beneficjenta I. sp. z o.o. Wpływ do Kancelarii Głównej ARiMR pisma pełnomocnika informującego o jego ustanowieniu nastąpił co prawda w dniu ... lipca 2016 r. w godzinach popołudniowych, ale do Departamentu Wsparcia Rybactwa tj. komórki merytorycznej dopiero ... lipca 2016 r. tj. już po wydaniu decyzji i przekazaniu jej do wysyłki przez Kancelarię Główną ARiMR. Wysyłka z Kancelarii Głównej nastąpiła w dniu ....07.2016 r. zgodnie z systemem odbioru poczty (data stempla pocztowego na kopercie). Następnie w Urzędzie Pocztowym ... przesyłka została nadana, przez co należy rozumieć że została wprowadzona przez pracownika poczty do systemu śledzenia przesyłek – w dniu ....07.2016 r. o godz. 06.34. W ocenie organu nie znajduje uzasadnienia twierdzenie Beneficjenta, że przesyłka została nadana w dniu ... lipca 2016 r. gdyż nadanie zgodne z kopertą adresowaną do I. sp. z o.o. nastąpiło w dniu ... lipca 2016 r. ARiMR wydając decyzję ... określającą kwotę przypadającą do zwrotu nie miała wiedzy o ustanowieniu pełnomocnika, zatem skierowała ją na adres Beneficjenta, znajdujący się w aktach sprawy. Po uzyskaniu informacji o ustanowieniu pełnomocnika, ARiMR skierowała do niego pismo informujące o wydaniu decyzji w sprawie, dodatkowo z informacją o możliwości zapoznania się z aktami na każdym etapie postępowania, również po wydaniu decyzji. Organ przypomina, że decyzja z dnia ... lipca 2016 r. Nr ... została, zgodnie z dyspozycją art. 39 k.p.a., wysłana na adres wskazany przez Beneficjenta jako adres do korespondencji wraz z załączonym potwierdzeniem odbioru. Z powodu niemożności doręczenia decyzji w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., pozostawiono pierwsze awizo dnia ....07.2016 r. Drugie awizo pozostawiono w dniu ....08.2016 r. Przesyłka nie została odebrana przez adresata w placówce pocztowej, w związku z czym – po upływie ustawowego terminu 14 dni została ona zwrócona do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (wobec niepodjęcia w terminie przesyłki pozostawionej w urzędzie pocztowym, doręczenie uważa się za dokonane w dniu ....08.2016 r. i od tej daty biegnie termin do złożenia odwołania od decyzji, który w niniejszej sprawie upłynął dnia ....08.2016 r.). Dopiero dnia ....09.2016 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik Beneficjenta I. sp. z o.o. wniósł odwołanie od decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... lipca 2016 r. W odwołaniu pełnomocnik Beneficjenta podniósł naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na doręczeniu odpisu zaskarżonej decyzji bezpośrednio stronie z pominięciem pełnomocnika, mimo iż pełnomocnik Beneficjenta zgłosił swój udział w sprawie przed wydaniem i doręczeniem decyzji. Wskazując jednocześnie na orzecznictwo NSA (I OSK 1855/13) z którego wynika, że ,,doręczenie decyzji stronie, jeżeli działa ona przez ustanowionego pełnomocnika jest bezskuteczne. (...) bieg terminu złożenia środka odwoławczego warunkuje dopiero prawidłowe doręczenie rozstrzygnięcia ustanowionemu pełnomocnikowi strony". Minister uznał jednak, że organ I instancji dokonał doręczenia decyzji administracyjnej zgodnie z adresem do korespondencji wskazanym w aktach sprawy. Podkreślił jednocześnie okoliczność, iż komórka merytoryczna wydająca decyzję w dniu ... lipca 2016 r. nie miała wiedzy o ustanowieniu pełnomocnika przez beneficjenta. Poza tym tenże pełnomocnik pomimo iż miał świadomość opóźnienia w przekazaniu informacji o pełnomocnictwie taką informację przekazał dopiero przy piśmie z dnia ... lipca 2016 r. (dwa tygodnie po swoim ustanowieniu). Zatem organ I instancji dokonał doręczenia zgodnie z wiedzą o adresie korespondencji na dzień wydania decyzji. Beneficjent natomiast, pomimo iż miał świadomość o toczącym się postępowaniu w przedmiocie zwrotu środków nie odebrał adresowanej do niego korespondencji, tym samym miało miejsce doręczenie następcze zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. Mając na uwadze przytoczone wyżej okoliczności sprawy, organ stwierdził, że odwołanie złożone przez pełno mocnika Beneficjenta dnia ....09.2016 r. zostało złożone po upływie czternastu dni od dnia prawidłowego doręczenia decyzji stronie. Termin na wniesienie odwołania upłynął w dniu ....08.2016 r. Przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia, skutkuje stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania, na podstawie art. 134 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Wyżej opisane postępowanie zaskarżyła I. spółka z o.o. z siedzibą w Ł., zarzucając jej: 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania w postaci obrazy art. 134 w zw. z 129 § 2 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy organ nie doręczył decyzji prawidłowo ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi, a wyłącznie stronie, co nie mogło skutkować rozpoczęciem biegu tego terminu. Podnosząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in. iż nawet w sytuacji, gdy pełnomocnik ustanowiony przez stronę postępowania zgłasza swój udział w sprawie po wydaniu decyzji administracyjnej, a przed jej doręczeniem stronie, organ nie jest zwolniony z obowiązku doręczenia decyzji pełnomocnikowi. W takiej sytuacji doręczenie decyzji wyłącznie stronie, jeżeli działa ona przez ustanowionego pełnomocnika również będzie bezskuteczne (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2013 r., II OSK 1844/11). W okolicznościach niniejszej sprawy pełnomocnik skarżącej zgłosił swój udział w sprawie w dniu ... lipca 2016 r. (data wpływu pisma w przedmiocie ustanowienia pełnomocnika do Kancelarii Głównej ARiMR) tj. w dniu wydania decyzji i na dwa dni przed wysyłką zapadłej decyzji na wskazany przez stronę adres do korespondencji. W ocenie skarżącego w momencie wydawania decyzji, tj. w dniu ... lipca 2016 r. organ dysponował już informacją o ustanowieniu przez stronę pełnomocnika. Co więcej, decyzja z dnia ... lipca 2016 r. nie została wysłana do strony w dniu jej wydania, a dwa dni później tj. ... lipca 2016 r. Oznacza to, iż organ I instancji posiadał dwa dni, aby przyjąć do wiadomości informację o wpłynięciu pełnomocnictwa i dokonać doręczenia w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Zdaniem autora skargi bez znaczenia jest to, iż ,,merytoryczna komórka: ARiMR wydająca decyzję nie posiadała w dniu jej wydania informacji o ustanowieniu przez stronę pełnomocnika. Oczywistym jest bowiem, iż kwestia wewnętrznej komunikacji pomiędzy komórkami organu nie może przekreślać gwarancyjnego charakteru normy art. 40 § 2 k.p.a. Organizacja ,,przepływu informacji" między poszczególnymi komórkami ARiMR pozostaje bez jakiegokolwiek znaczenia dla stwierdzenia skuteczności doręczenia decyzji. W odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie przypomnieć jednak należy, że skarżąca ustanowiła w sprawie pełnomocnika w dniu ... lipca 2016 r. O tym fakcie organ dowiedział się jednak dopiero ... lipca 2016 r., wtedy bowiem doręczono organowi pismo informujące go o ustanowieniu przez skarżącą pełnomocnika. Tego samego dnia wydana została decyzja nr ... określająca zwrot przez skarżącą części uzyskanej zaliczki w wysokości 1 504 021,80 zł wraz z odsetkami. Decyzja o której mowa została nadana w urzędzie pocztowym w dniu ... lipca 2016 r. na adres wskazany przez skarżącą jako jej adres do korespondencji. Jednak w związku z niemożnością doręczenia decyzji pod tym adresem w dniu ... lipca 2016 r. pozostawiono pierwsze awizo, zaś w dniu ... sierpnia 2016 r. drugie. Ponieważ przesyłka adresowana do skarżącej nie została podjęta w terminie 14 dni, organ uznał iż termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji rozpoczął bieg dnia ... sierpnia 2016 r. i upłynął w dniu ... sierpnia 2016 r. Okoliczności o których mowa powyżej są jednak odmiennie oceniane zarówno przez organ, jak i skarżącą w kontekście treści art. 40 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W ocenie sądu organ jest obowiązany doręczać pisma pełnomocnikowi strony o którego ustanowieniu został powiadomiony. To powiadomienie w sprawie niniejszej miało miejsce tego samego dnia, w którym organ wydał decyzję tj. ... lipca 2016 r. Obowiązkiem organu było więc doręczenie jej pełnomocnikowi, nie zaś stronie. Powyższe jest uzasadnione także dlatego, że przesyłka zawierająca odpis decyzji została nadana na poczcie dwa dni później tj. ... lipca 2016 r. Sąd stoi na stanowisku, iż nie można uznać, iż organ dowiedział się o ustanowieniu pełnomocnika przez skarżącą później, tj. po dniu ... lipca 2016 r. Przepływ dokumentów (po ich wpływie do organu) do poszczególnych jego komórek merytorycznych oraz daty takich przepływów są bez znaczenia i nie mogą stanowić usprawiedliwienia naruszenia obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 40 § 2 k.p.a.). Naruszenie takie nie może bowiem godzić w prawa strony gwarantowane ustawowo. Takim prawem jest m.in. prawo do reprezentowania w postępowaniu administracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika. Judykatura i nauka prawa wielokrotnie podkreślały, iż doręczenie jest bezskuteczne w przypadku, gdy pismo zostało doręczone wyłącznie stronie z pominięciem pełnomocnika (por. m.in. Komentarz do art. 40 k.p.a. Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel, wyd. Zakamycze 2005 r.). Konsekwencją powyższego jest konieczność uznania, iż termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia ... lipca 2016 r. rozpocznie swój bieg od dnia doręczenia tejże decyzji pełnomocnikowi strony. Sąd stoi na stanowisku, iż pominięcie pełnomocnika jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym, co uzasadniałoby wznowienie tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2001 r. I SA 450/01 – lex nr 82000, postanowienie SN z dnia 6 stycznia 1999 r. III RN 95/98 – ONSP 1999/21/672, oraz postanowienie SN z dnia 24 kwietnia 1997 r. III RN 19/97 – ONSP 1997/21/415). W związku z tym o czym mowa powyżej, obowiązkiem organu (Prezesa ARiMR) będzie doręczenie decyzji z dnia ... lipca 2016 r. pełnomocnikowi strony. Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 200 p.p.s.a.