V SA/Wa 3331/14

Sygn. akt V SA/Wa 3331/14 POSTANOWIENIE Dnia 16 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński Sędzia WSA Sędzia WSA - Beata Krajewska - Tomasz Zawiślak (spr.) Protokolant ref. staż. - Aleksandra Olczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. wniosku T. G. o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi B. G. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić wniosek. Postanowieniem z [...] października 2014r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: Minister lub organ) utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] maja 2014r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra z [...] grudnia 2011r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z [...] kwietnia 2011 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] października 2010 r. nr [...] oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] czerwca 2010 r. nr [...] w sprawie uchylenia numeru identyfikacyjnego i wykreślenia wpisu z ewidencji producentów B. G. Pismem z 5 listopada 2014r. B. G. i T. G. wnieśli skargę na ww. postanowienie Ministra z [...] października 2014r. W treści skargi T. G. złożył wniosek o dopuszczenie go do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Ze sformułowań skargi wynika, że swój interes prawny T. G. wydaje się upatrywać na tle art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.; dalej: ustawa o systemie ewidencji) w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt P 40/12 z dnia 3 grudnia 2013 r., a także wobec okoliczności pozostawania w związku małżeńskim z B.G. Wskazał również, że pozbawienie B. G. wpisu w istocie przeniosła na T. G. prawo do pozyskiwania płatności do gruntów posiadanych przez B.G., będących składnikiem jej majątku osobistego, o co T. G. nie wnioskował, a więc ma on interes prawny w tym aby bronić się przed sądem przed przyznaniem mu takiego niekonstytucyjnego uprawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie zaś do art. 33 § 1 p.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. W myśl § 2 art. 33 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Jak wskazano, osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, może zgłosić udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Uczestnikiem postępowania administracyjnego na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. może stać się więc podmiot, któremu przysługiwała legitymacja materialnoprawna w postępowaniu zakończonym wydaniem skarżonego aktu, ale który w tym postępowaniu nie brał udziału. Dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika jest więc możliwe, jeżeli wnioskodawca chce uczestniczyć w postępowaniu z uwagi na własny interes prawny. Nie może zostać dopuszczony jako uczestnik postępowania podmiot, który w sprawie posiada jedynie interes faktyczny. Różnica w uprawnieniach powyższych uczestników dotyczy sposobu dopuszczenia do udziału w postępowaniu, w stosunku do uczestników na prawach strony - następuje to z mocy prawa, wobec pozostałych uczestników - na wniosek i po wydaniu przez sąd postanowienia o dopuszczeniu do udziału w sprawie. Jeśli chodzi o pojęcie "interesu prawnego", które pojawia się w powyższych przepisach, to w literaturze przedmiotu pojmowane jest jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków danego podmiotu, a zaskarżonym aktem lub czynnością (patrz: A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, komentarz do art. 50 p.p.s.a.; J. Zimmermann, glosa do postanowienia NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r., OZ 340 /04, OSP 2005/4/21 i J. Zimmermann, Polskie sądownictwo administracyjne. Uwagi o projekcie ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Krakowskie Studia Prawnicze, Rok XXVI -XXVII - 1993-1994, s. 45). Należy podkreślić, że w judykaturze ustalony jest pogląd, wyrażony m.in. w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 1997 r., OPS 9/96 (ONSA 1997, nr 3, poz. 102, s. 45-46), iż interes prawny legitymujący stronę postępowania wywodzi się z prawa materialnego i musi to być własny interes danego podmiotu. Zatem stroną jest podmiot, którego własny interes prawny lub obowiązek podlega konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 1989 r., IV SA 1254/88, nie publ. - B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H Beck Warszawa 2004, s. 231). Chodzi tu o unormowanie, które daje osobie zainteresowanej możność określonego zachowania się, a zatem stwarza na rzecz tej osoby podmiotowe prawo publiczne. O istnieniu interesu prawnego decyduje ostatecznie istnienie przepisu prawa administracyjnego, na podstawie którego organ administracji publicznej mógłby ukształtować prawa i obowiązki określonego podmiotu. Ustalenie zatem interesu prawnego sprowadza się do wykazania związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli dana sprawa dotyczy dwóch lub więcej podmiotów, to interes prawny mają tylko te z nich, których sytuacja prawna wprost wynika z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Nie można zatem wyprowadzać własnego interesu prawnego z okoliczności istnienia interesu prawnego innego podmiotu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 marca 2011r., sygn. akt III SA/Wr 697/10). Mając na uwadze powyższy stan prawny i okoliczności faktyczne, wynikające z akt sprawy, należy przede wszystkim stwierdzić, że niniejsza sprawa sądowa dotyczy postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2014r. skierowanego wyłącznie do B.G. Dotyczy ona wyłącznie jej interesu prawnego, co wynika z nierzutowania przepisów stanowiących podstawę do wydania tego postanowienia na prawną sytuację drugiego skarżącego – T. G. Postanowienie to nie dotyczy jego interesu prawnego, bowiem wydane zostało w wyniku formalnego rozpoznania wniosku B.G. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra z [...] grudnia 2011r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z [...] kwietnia 2011 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] października 2010 r. nr [...] oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] czerwca 2010 r. nr [...] w sprawie uchylenia numeru identyfikacyjnego i wykreślenia wpisu z ewidencji producentów B.G. Powyższe oznacza, że wszystkie akty, które zostały wydane w postępowaniu administracyjnym i sądowo administracyjnym (wyrokiem z 18 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1429/12 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną B. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 kwietnia 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 104/12) dotyczyły B.G. i jej interesu prawnego. Zatem w sprawi po stronie T. G. nie zaistniał interes prawny pojmowany jako związek między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością. Wskazywanie przez T. G. na fakt, że zarówno on jak i jego żona (B.G.) do 2010r. posiadali odrębne numery producentów i mogli z nich korzystać, a obecnie tylko T. G. może wnioskować o płatność do gruntów należących do B.G., a także powoływanie się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12 (Dz. U. z 2013, poz.1537) nie powoduje, że posiada on własny interes prawny. Wskazywane okoliczności wskazują, że wykazuje on interes faktyczny, a nie własny interes prawny brania udziału w postępowaniu sądowym. Powołany w skardze art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, obowiązujący w dacie złożenia skargi wskazuje, że dopuszcza się możliwość nadania jednego tylko numeru ewidencyjnego producenta rolnego w odniesieniu do małżonków lub współposiadaczy gospodarstwa rolnego, wprawdzie za wymaganą pisemną zgodą współmałżonka lub pozostałych współposiadaczy, lecz wyrażenie takiej zgody nie przysparza przez to praw lub obowiązków wyrażającemu zgodę współmałżonkowi lub współposiadaczowi w sferze uzyskania statusu producenta rolnego. Status ten bowiem może w opisanej sytuacji uzyskać tylko jeden podmiot - ten, na rzecz którego zgoda została udzielona odpowiednio przez współmałżonka czy współposiadacza. Generalnie ujmując, postępowanie w sprawie dotyczącej numeru identyfikacyjnego oraz wpisu do ewidencji producentów dotyczy osoby, która o dokonanie wpisu wnosi składając stosowne żądanie, a w konsekwencji tylko ta osoba może być stroną w sprawie sporu dotyczącego tego numeru i wpisu do ewidencji producentów, co oznacza, że wykluczona jest co do zasady legitymacja innych osób lub podmiotów do brania udziału w takim postępowaniu. Brak jest przepisu prawa materialnego, który stanowiłby odmiennie uznając, że stroną takiego postępowania może być także inna osoba. (por. postanowienie NSA z 18 listopada 2014r., II GZ 630/14 zapadłe w podobnej sprawie – orzeczenia.nsa.gov.pl).Zatem przyjmując hipotetycznie (na tym etapie postępowania przedmiotem skargi jest postanowienie będące orzeczeniem negatywnym o charakterze stricte procesowym – nie załatwiającym sprawy co do istoty), że organ ostatecznie uwzględni wniosek B.G. i ustali, że posiada ona numer identyfikacyjny i wpis do ewidencji producentów, to ewidentnie będzie dotyczyło to jej indywidualnego interesu prawnego, a nie interesu prawnego T.G. Odnosząc się do kwestii niekonstytucyjności omawianego przepisu trzeba wskazać, że w wyroku z 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji RP, jednakże Trybunał Konstytucyjny postanowił, że przepis art. 12 ust. 4 ustawy we wskazanym zakresie traci moc obowiązującą dopiero z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Tym samym z powołanej ustawy nadal nie wynika norma prawna, z której można byłoby wyprowadzić istnienie interesu prawnego wnioskodawcy w rozpatrywanym przypadku, a odmowa wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną nie dotyczy na gruncie publicznoprawnym praw i obowiązków T.G. Interesu prawnego nie można natomiast opierać na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny. Obecna zmiana art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, a także dodatnie ust. 4a także nie daje podstaw do uznania, że T.G. posiada interes prawny. Przeciwnie wzmacnia dodatkowo prezentowane przez sąd stanowisko, gdyż wskazuje na możliwość nadania, w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego, odrębnego numeru identyfikacyjnego od numeru np. małżonka, jeżeli wnioskodawca prowadzi samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą. W tych okolicznościach uznać trzeba, że w świetle art. 33 § 1 i § 2 p.p.s.a. brak jest legitymacji po stronie T. G. do bycia uczestnikiem postępowania. T. G. nie wykazała bowiem, by miał interes prawny w sprawie - nierozstrzygającej o jego uprawnieniach lub obowiązkach - dotyczącej B.G. Dlatego też, Sąd, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.