V SA/Wa 336/13

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 2 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania p o s t a n a w i a : oddalić wniosek. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2013 r. referendarz sądowy przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, w tym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Na rozprawie dniu 13 czerwca 2013 r. wyznaczony pełnomocnik – radca prawny B. Z. – złożyła do protokołu wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę oraz zasądził na rzecz ustanowionego pełnomocnika koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu 28 sierpnia 2013 r. pełnomocnik sporządził i wniósł skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Po przeprowadzeniu rozprawy – z udziałem wyznaczonego pełnomocnika z urzędu – Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 stycznia 2015 r. o sygn. akt II GSK 2013/13 oddalił skargę kasacyjną. W dniu 26 sierpnia 2015 r. pełnomocnik złożył w Sądzie formularz dla pełnomocników świadczących pomoc prawną z urzędu do wypłaty wynagrodzenia w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 336/13 i II GSK 2013/13. Rozpoznając wniosek należało zauważyć, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Aktem prawnym regulującym powyższe zasady jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.; zwane dalej: "rozporządzeniem"). Zgodnie z § 16 rozporządzenia, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części. Z treści powyższego przepisu jednoznacznie wynika, iż zasądzenie wynagrodzenia w ramach prawa pomocy wymaga: po pierwsze złożenia stosownego wniosku, po drugie zaś złożenia oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż w skardze kasacyjnej sporządzonej przez pełnomocnika z urzędu w dniu 28 sierpnia 2013 r., został wprawdzie zawarty wniosek w zakresie kosztów postępowania, jednakże jest to wniosek o zasądzenie kosztów od organu na rzecz skarżącego. Mając na uwadze literalne brzmienie wniosku, jak również stosowne regulacje zawarte w ustawie p.p.s.a., nie jest to w sensie dosłownym wniosek o przyznanie wynagrodzenia, o którym mowa w art. 250 p.p.s.a. Wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu pochodzi bowiem ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i jest zasądzane na zasadach określonych w przepisach Rozdziału 3 "Zwolnienie od kosztów sądowych" ustawy p.p.s.a., a nie na zasadach uregulowanych w Rozdziale 1 tej ustawy – "Zwrot kosztów postępowania między stronami". Mając jednak na uwadze niepodlegającą kwestionowaniu okoliczność, iż autor skargi kasacyjnej działał w sprawie jako pełnomocnik z urzędu, ustanowiony dla strony w ramach prawa pomocy, zawarty w skardze wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego należało potraktować jako wniosek o zasądzenie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Wniosek taki nie mógł jednakże zostać uwzględniony z uwagi na to, że pełnomocnik nie dochował wymogu określonego we wskazanym wyżej § 16 rozporządzenia. Zauważyć bowiem należy, iż zawarty w skardze kasacyjnej z dnia 28 sierpnia 2013 r. wniosek takiego oświadczenia nie zawiera. Wymagane prawem oświadczenie nie zostało również złożone do protokołu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 14 stycznia 2015 r. (vide: protokół rozprawy, k. 249 akt sądowych). Powyższe stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odnoszącym się wprawdzie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461), jednakże w swej treści będącego dokładnym powtórzeniem § 16 rozporządzenia. W postanowieniu z 8 grudnia 2009 r. o sygn. akt II GZ 273/09 (dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA przypomniał, iż wniosek, o którym mowa w § 20 ww. rozporządzenia, składany w postępowaniu przed sądem administracyjnym powinien spełniać wymogi określone w art. 64 § 2 p.p.s.a., a zatem czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, zawierać określenie żądania, jego podstawy i uzasadnienie oraz oznaczenie stron i organów, a także spełniać inne wymagania określone w przepisach szczególnych. Przepisem szczególnym jest właśnie cytowany wyżej § 20 ww. rozporządzenia. (por. M. Kazek "Nieznajomość prawa a wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu" ZNSA nr 6(9)/2006, s. 65 i nast. oraz powołane tam orzecznictwo). Z kolei w wyroku z 21 czerwca 2006 r. o sygn. akt II FSK 862/05, NSA podniósł, iż brak oświadczenia o jakim mowa § 20 ww. rozporządzenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia i nie stosuje się do niego trybu uzupełniania jego braków, opisanego w art. 49 p.p.s.a.; (vide:, Lex nr 242945). Pogląd ten został zaakceptowany również w postanowieniu NSA z 30 czerwca 2009 r. o sygn. akt II GZ 133/09. Warto również przywołać stanowisko zaprezentowane w przywołanym wyżej postanowieniu NSA o sygn. akt II GZ 273/09, zgodnie z którym, negatywne skutki złożenia wadliwego wniosku wynikają z niedołożenia należytej staranności przez pełnomocnika, który jako profesjonalista – adwokat powinien wykazywać się wiedzą z zakresu procedury sądowej i być świadom ciążących na nim obowiązków. W takiej sytuacji nie można mówić o nadmiernym rygoryzmie regulacji prawnej ani naruszeniu konstytucyjnego prawa pełnomocnika do wynagrodzenia za świadczoną pracę. (por. M. Kazek, op.cit., s.69). Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.