V SA/Wa 3378/14

WyrokWSA w Warszawie2015-04-09

Skład orzekający: Joanna Zabłocka, Beata Krajewska, Tomasz Zawiślak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku wygaśnięcia umowy dzierżawy gruntów rolnych, które skarżący nabył wcześniej na własność, można uznać to za "przekazanie gospodarstwa rolnego" w rozumieniu przepisów unijnych i krajowych, uprawniające do przyznania płatności zwierzęcej?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji błędnie zinterpretowały pojęcie "przekazania gospodarstwa rolnego" i "nabycia gruntów". Sąd podkreślił, że zgodnie z przepisami unijnymi i Prawem o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, płatności nie są związane wyłącznie z własnością, ale z faktycznym posiadaniem. Wygaśnięcie umowy dzierżawy, w wyniku którego skarżący odzyskał posiadanie gruntów, powinno być traktowane jako forma przekazania gospodarstwa, a organy powinny zbadać, czy dzierżawca otrzymywał płatności zwierzęce, a nie opierać się na dacie pierwotnego nabycia własności przez skarżącego.
Stan faktyczny
Skarżący A. N. domagał się przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) za rok 2011. Organy administracji odmówiły przyznania płatności w pełnej zadeklarowanej wysokości, ograniczając ją do 4,88 ha, powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które wiążą przyznanie płatności z powierzchnią maksymalną ustaloną na podstawie wcześniejszych wniosków lub posiadanych zwierząt. Skarżący argumentował, że zwiększenie powierzchni gospodarstwa wynikało z wygaśnięcia umowy dzierżawy gruntów, których był właścicielem od 2001 roku, co powinno być traktowane jako "przekazanie gospodarstwa" w rozumieniu przepisów unijnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] września 2014 r. oraz zasądził od Dyrektora ARiMR na rzecz A. N. kwotę 774 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA - Joanna Zabłocka Sędzia WSA - Beata Krajewska Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.) Protokolant - ref. staż. Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego: 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. rzecz A. N. kwotę 774 zł (siedemset siedemdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi A. N. (dalej: skarżący lub strona) jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] września 2014r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej: Kierownik ARiMR lub organ I instancji) z [...] lipca 2014r., Nr [...] w części dotyczącej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych w roku 2011. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Skarżący wnioskiem z [...] maja 2011 r. zwrócił się do Kierownika ARiMR o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm., dalej: ustawa o płatnościach). Decyzją z [...] listopada 2011r., Nr [...] Kierownik ARiMR przyznał stronie płatności do gruntów rolnych na rok 2011, w tym: jednolitą płatność obszarową (zgodnie z żądaniem strony), uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grup upraw podstawowych (zgodnie z żądaniem strony) oraz uzupełniającą płatność do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) do powierzchni 4,88 ha (skarżący do tej płatności zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 14,75 ha) i płatność do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych (zgodnie z żądaniem strony). W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor ARiMR decyzją z [...] lutego 2012r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji podkreślił, że powierzchnia do której przyznano wnioskodawcy płatności do trwałych użytków zielonych w 2006r. wynosiła 4,88 ha i do takiej można przyznać płatność zwierzęcą za rok 2011. Organ rozpoznający sprawę wyjaśnił, że zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 326, dalej: rozporządzenie), płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt (posiadanych w okresie referencyjnym od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006r.) przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) i współczynnika 0,3 oraz nie większej niż powierzchnia trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych na pasze uprawianych na gruntach ornych, do której została przyznana płatność określona powyżej (tj. w 2006 r.). Rozpoznając skargę strony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 lipca 2012r., sygn. akt V SA/Wa 1029/12 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd przytoczył treść § 10 rozporządzenia, oraz art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, a także delegacyjny art. 24c ustawy o płatnościach i wyjaśnił, że skoro w przepisie unijnym jest mowa o przekazaniu gospodarstwa w rozumieniu szerszym, to zawężenie tego pojęcia w treści § 10 rozporządzenia tylko do nabycia wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego wykracza poza delegację wynikającą z przepisów unijnych. Zdaniem sądu nie daje również takiej możliwości art. 24 c ustawy o płatnościach, gdyż dając delegację do wydania rozporządzenia kładzie nacisk na dokonanie regulacji prawnej mającej na celu zabezpieczenie przed nieuzasadnionym przyznawaniem płatności, nie zaś ograniczanie przypadków nabycia do wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. W ocenie sądu I instancji, organy wadliwie nie rozpatrywały wniosku skarżącego w świetle regulacji wynikającej z treści § 10 rozporządzenia. Sąd stwierdził, że strona we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 r. zadeklarował działki rolne o powierzchni 4,88 ha, a jednocześnie w okresie referencyjnym posiadał wg rejestru zwierząt gospodarskich 15,60 DJP, co przeliczone współczynnikiem 0,3 dało wartość 4,68. Tymczasem we wniosku na 2011 r. skarżący zadeklarował areał 14,75 ha, zwiększając tę powierzchnię o 9,87 ha. Zdaniem sądu, organy powinny w takim przypadku dokonać analizy, czy w stosunku do skarżącego nie powinien znaleźć zastosowania § 10 ust. 3 rozporządzenia. Sąd wskazał również, że organ naruszył art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez niewezwanie strony do nadesłania określonych dokumentów i następnie po ich złożeniu rozważenia czy strona spełnia wymogi określone w § 10 ust. 3 rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 lutego 2014r., sygn. II GSK 1796/12 oddalił skargę kasacyjną organu. NSA wskazał, że zasadnie sąd I instancji nakazał organowi przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie zgłoszonego przez stronę wniosku i podanej w nim powierzchni 14,72 ha jako podstawy do ustalenia płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę. Wykazanie przez wnioskodawcę takiej powierzchni, zresztą zweryfikowanej w postępowaniu, było okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia sprawy, a wobec wątpliwości, które się pojawiły na etapie rozpoznawania wniosku, organ powinien ustalić ten fakt w trybie procesowym. Zdaniem NSA brak takiego ustalenia jest wadą postępowania, na co trafnie wskazał sąd I instancji. Czym innym jest działanie w tych sprawach na podstawie wniosku, a czym innym wyjaśnienie okoliczności zawartych we wniosku, jeżeli budzą one wątpliwości. Podstawą orzekania musi być niewątpliwy stan faktyczny sprawy, co w przypadku decyzji objętej skarżonym wyrokiem nie miało miejsca. Dlatego też w ocenie NSA, sąd I instancji poprawnie nakazał organom ustalenie stanu faktycznego sprawy, a przez to wyrok nie narusza przepisów wskazanych w zarzucie skargi kasacyjnej. W wyniku tego rozstrzygnięcia, Dyrektor ARiMR decyzją z 2014r., nr [...] uchylił w całości decyzję Kierownika ARiMR z [...] listopada 2011r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność uwzględnienia wyroków sądów administracyjnych i oceny, czy wnioskodawca spełnia wymogi uzyskania płatności zwierzęcej na podstawie § 10 ust. 3 ww. rozporządzenia. Pismem z 8 lipca 2014r. skarżący poinformował, że zbywca gruntów J. A. do czasu zakończenia umowy dzierżawy nabywał płatności do gruntów na te gospodarstwo rolne, w tym płatności zwierzęce do 29 marca 2009r. Do pisma załączył kserokopię umowy dzierżawy z [...] marca 1999r. oraz wyroki sądów z 6 sierpnia 2004r. i 26 listopada 2004r. Kierownik ARiMR decyzją z [...] lipca 2014 r. przyznał wnioskodawcy płatności na rok 2011 w łącznej wysokości 18.488,52 zł, w tym: jednolitą płatność obszarową w wysokości 14.765,64 zł do powierzchni deklarowanej (20,78 ha), uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 1.653,61 zł do powierzchni deklarowanej (6,03 ha), uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 1.933,16 zł do powierzchni 4,88 ha (deklarowana powierzchnia 14,75 ha, stwierdzona w kontroli administracyjnej 14,72 ha) oraz płatność do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych w wysokości 136,11 zł. Pismem z 28 lipca 2014r. strona zaskarżyła powyższą decyzję w części dotyczącej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania Dyrektor ARiMR zaskarżoną decyzją z [...] września 2014r. utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2014r. Organ powołując się na § 6 ust. 2 rozporządzenia wskazał, że płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna ustalona dla danego rolnika, zwana dalej "powierzchnią maksymalną", którą stanowi najmniejsza z następujących powierzchni: 1) powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), i współczynnika 0,3; 2) powierzchnia trwałych użytków zielonych lub upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2, Zdaniem Dyrektora ARiMR w świetle powyższego przepisu powierzchnia kwalifikowana do objęcia płatnościami w gospodarstwie strony wyniosła 4,88 ha i została ustalona w oparciu o § 6 ust.2 rozporządzenia. W związku z powyższym organ odwoławczy mając na uwadze powyższe przepisy wyjaśnił, że niezależnie od powierzchni wskazanej przez stronę we wniosku na 2011r., do objęcia płatnościami zwierzęcymi maksymalny obszar jaki mógł zostać objęty tymi płatnościami wynosił 4,88 ha i został wyznaczony przez organ I instancji w oparciu o przedłożony wniosek w kampanii 2011 wraz z załącznikami w sposób właściwy. Odnosząc się do załączonych przez skarżącego dokumentów (akt notarialny z [...] lipca 2001r. oraz umowa dzierżawy z [...] marca 1999r.) na podstawie których skarżący domagał się objęcia płatnościami zwierzęcymi powierzchni 14,72 ha ze względu na zwiększenie powierzchni gospodarstwa organ II instancji powołał się na § 10 ust 3-5 rozporządzenia i wyjaśnił, że z przepisów tych wynika, iż nabycie prawa do płatności zwierzęcych do przejętych na własność gruntów rolnych na podstawie ww. przepisu, obwarowane zostało obligatoryjnym warunkiem, tj. nabycia wszystkich grantów rolnych. Organ odwoławczy podkreślił, że interpretacji tego pojęcia dokonał sąd w zapadłym prawomocnym wyroku, czym organy zostały związane i tym samym w ocenie organu odwoławczego skarżący nabył wszystkie grunty rolne. Jednakże Dyrektor ARiMR zauważył, że grunty te muszą być nabyte od rolnika, któremu co najmniej raz przyznano płatność zwierzęcą na podstawie stosownych przepisów. W związku z powyższym organ odwoławczy stanął na stanowisku, że zwiększenie powierzchni gospodarstwa wnioskodawcy od 2009r. wynika z faktu, że właśnie w tym roku wygasła umowa dzierżawy gruntów (tych o które strona zwiększył w 2009r. deklarowaną powierzchnię TUZ), których wnioskodawca był właścicielem od 2001 roku, w związku z czym w 2009r. nie mógł ich ponownie nabyć na własność. Grunty te wnioskodawca nabył w 2001r. od swojego krewnego, jednakże nabycia tego nie można uznać jako uprawniającego do otrzymania płatności zwierzęcych w trybie § 10 ust. 3 rozporządzenia, ponieważ ten krewny nie mógł otrzymać płatności zwierzęcych ani żadnych innych, gdyż w dacie zbycia gospodarstwa rolnego na rzecz wnioskodawcy ARiMR nie wypłacała jeszcze żadnych płatności obszarowych (pierwsze płatności obszarowe rolnicy otrzymali dopiero za 2004 rok). W tej sytuacji wnioskodawca nie mógł spełnić warunku o którym mowa w § 10 ust. 3 rozporządzenia, tj. nabycia wszystkich gruntów rolnych od rolnika któremu co najmniej raz przyznano płatność zwierzęcą. Wskazał także, iż w dniu zbycia spornych gruntów przez krewnego na rzecz małż. A. i J. N. oraz J.N., grunty te znajdowały się w posiadaniu zależnym małż. J. i J. N. na podstawie umowy dzierżawy z [...] marca 1999r. (kopia umowy w aktach sprawy). W skardze na decyzję Dyrektora ARiMR z [...] września 2014r. skarżący wniósł o jej uchylenie w całości oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji: art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i w konsekwencji nieuchylenie decyzji organu I instancji w zaskarżonej części. art. 7 ust. 1, w zw. z art. 21 ust 1 ustawy o płatnościach poprzez ich pominięcie w sprawie; § 6 ust. 1 i ust. 2 oraz § 10 ust 3 rozporządzenia poprzez ich pominięcie w sprawie. Skarżący wskazał, że organ naruszyła art. 8 k.p.a., gdyż decyzją z [...] czerwca 2014r. przyznano mu na 2009r. uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 7.172,39 zł do powierzchni 14,27 ha. Dlatego też w jego ocenie wydanie obecnie skarżonej decyzji pozostaje w sprzeczności z art. 8 k.p.a, gdyż organy dysponując tym samym materiałem dowodowym, za każdym razem inaczej go interpretują. Strona wyjaśniła, że od 2009 r. składając wniosek o przyznanie płatności uzupełniającej i deklarując w 2009 r. nowe działki rolne z grupy JPO_TUZ zrobiła to w drodze nabycia wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, tj. w rozumieniu nabycia gruntów rolnych o których mowa w § 10 ust 3 rozporządzenia. Stanowisko powyższe potwierdził również WSA w Warszawie w wyroku z 5 kwietnia 2011 r. (sygn. akt V SA/Wa 2150/10). Organom administracji znany jest ten fakt, a jedynie konsekwentnie go pomijają. Wskazał, że zbywca gruntów do czasu zakończenia umowy dzierżawy nabywał płatności do przedmiotowych gruntów na te gospodarstwo rolne, w tym również płatność zwierzęcą. Na skutek wygaśnięcia umowy dzierżawy doszło do zmiany sytuacji faktycznej i prawnej gospodarstwa rolnego. Organy administracji dokonywały oceny stanu faktycznego sprawy w oderwaniu od definicji "nabycia wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego" wynikającej z § 10 rozporządzenia i pozostałych regulacji prawnych. Zdaniem skarżącego przepisy rozporządzenia nr 1122/2009 nie pozostawiają wątpliwości, że "przekazanie gospodarstwa" oznacza sprzedaż, dzierżawę lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji w odniesieniu do danych jednostek produkcyjnych. Zatem, w jego ocenie, organ I instancji błędnie uznał, iż nie doszło do nabycia gruntów rolnych, bowiem on cały czas był ich właścicielem, a utracił jedynie posiadanie. Nabycie gospodarstwa rolnego, nie może być traktowane na równi z posiadaniem prawa własności. Do przekazania gospodarstwa rolnego dochodzi nie tylko w drodze nabycia prawa własności, ale jak ma to miejsce w niniejszej sprawie również w wyniku wygaśnięcia umowy dzierżawy. Zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący nigdy wcześniej nie był w posiadaniu spornych gruntów rolnych, inna osoba pobierała dopłaty z tytułu ich posiadania. Skoro w przepisach unijnych jest mowa o przekazaniu gospodarstwa w rozumieniu szerszym, to zawężanie tego pojęcia w treści § 10 rozporządzenia tylko do nabycia wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego wykracza poza delegację wynikającą z przepisów unijnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie. Pismem z 12 stycznia 2015r. skarżący wyjaśnił, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego położonego we wsi N. gm. O. o pow. 44,80 ha, w tym 22,42 ha grunty rolne. Gospodarstwo, jak wskazał skarżący o pow. 13,25 ha odziedziczył po rodzicach, natomiast gospodarstwo o pow. 33,05 ha przejął w dniu 23 lipca 2001r. od wuja. Ta część była wydzierżawiona na podstawie umowy dzierżawy od [...] marca 1999r. do [...] marca 2009r., której nie udało się rozwiązać przed terminem. W latach 2005-2008, jak wskazał skarżący powierzchnia działek wynosiła 4,88 ha, a w roku 2009 (po upływie terminu na który została zawarta umowy dzierżawy) powierzchnia wzrosła do 14,81 ha. W latach 2005-2008 to dzierżawca pobierał dopłaty z dzierżawionego fragmentu gospodarstwa i skarżący nie mógł rozwiązać umowy dzierżawy przed terminem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Na wstępie wskazać należy, iż istota sporu dotyczy kwestii przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (czyli płatności zwierzęcej). W sprawie A. N. wypowiadał się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawskie oraz Naczelny Sąd Administracyjny, a zadaniem organów prowadzących postępowanie było przeprowadzenie analizy, czy w okolicznościach sprawy w stosunku do skarżącego może znaleźć zastosowanie przepis § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a), ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności obszarowe uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych - położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Płatność uzupełniająca do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych to tzw. płatność zwierzęca. Na podstawie § 6 ust.1 pkt 1 i 2 rozporządzenia płatność zwierzęca przysługuje, jeżeli: 1) rolnik lub jego małżonek w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. (tzw. okres referencyjny) był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie; 2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 r., rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni: a) trwałych użytków zielonych lub b) upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, lub c) mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, jeżeli we wniosku złożonym w 2006 r. o przyznanie tej płatności rolnik wskazał taki rodzaj mieszanki Jednocześnie § 6 ust. 2 rozporządzenia stanowi, że płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna ustalona dla danego rolnika, zwana dalej "powierzchnią maksymalną", którą stanowi najmniejsza z następujących powierzchni: 1) powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), i współczynnika 0,3; 2) powierzchnia trwałych użytków zielonych lub upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2. Jak słusznie zauważył WSA w poprzednim wyroku z powyższych przepisów, należną płatność zwierzęcą oblicza się albo w oparciu o powierzchnię referencyjną trwałych użytków zielonych lub powierzchnię upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, do której została w 2006 r. przyznana płatność uzupełniająca do trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw, albo w oparciu o przeliczenie ilorazu liczby zwierząt – ustalonych w DJP – i współczynnika 0,3, przy czym powierzchnia maksymalna jest ustalana na podstawie najmniejszej z tych powierzchni. W myśl art. 7 ustawy o płatnościach rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, w przypadku zaś, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują tylko posiadaczowi zależnemu. Jednocześnie art. 18 ustawy wskazuje, że płatności są udzielane na wniosek rolnika. Rozporządzenie w § 10 określa natomiast, kiedy i na jakich zasadach rolnicy, którzy nabyli gospodarstwo rolne, mogą otrzymać płatność zwierzęcą po raz pierwszy lub w większej kwocie, niż to wynika z wniosku rolnika na 2006 rok. I tak ust. 1 i ust. 2 tego paragrafu stanowią, że w przypadku nabycia gruntów rolnych przez rolnika, który nie spełnia warunków do przyznania płatności zwierzęcej, płatność ta przysługuje mu, jeżeli nabył własność wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego będących własnością rolnika, któremu co najmniej raz przyznano płatność zwierzęcą na podstawie rozporządzenia lub rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r., lub rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r., przy czym płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna, którą stanowi powierzchnia maksymalna ustalona dla zbywcy na podstawie rozporządzenia według stanu faktycznego ustalonego na podstawie ostatniego wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej złożonego przez tego zbywcę. Z kolei § 10 ust. 3 rozporządzenia określa, że w przypadku nabycia przez rolnika, który w danym roku spełnia warunki do przyznania płatności zwierzęcej, wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego będących własnością rolnika, któremu co najmniej raz przyznano płatność zwierzęcą na podstawie rozporządzenia lub rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r., lub rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r., płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna, którą stanowi suma: 1) maksymalnej powierzchni ustalonej dla zbywcy na podstawie rozporządzenia według stanu faktycznego ustalonego na podstawie ostatniego wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej złożonego przez tego zbywcę oraz 2) maksymalnej powierzchni ustalonej dla nabywcy na podstawie rozporządzenia. Natomiast ust. 4 § 10 rozporządzenia wskazuje, że nabywcy, o którym mowa w ust. 1 i 3, który złoży kolejny wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej, płatność ta przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna, którą stanowi powierzchnia, do której nabywcy została przyznana płatność zwierzęca na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 2 albo 3. Obecnie przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest zdaniem organów orzekających nie spełnienie przez skarżącego warunku nabyci gruntów od rolnika któremu co najmniej raz przyznano płatność zwierzęcą na podstawie stosownych przepisów. Organ bowiem stanął na stanowisku, że zwiększenie powierzchni gospodarstwa wnioskodawcy od 2009r. wynika z faktu, że właśnie w tym roku wygasła umowa dzierżawy gruntów (tych o które strona zwiększył w 2009r. deklarowaną powierzchnię TUZ), których wnioskodawca był właścicielem od 2001 roku, w związku z czym w 2009r. nie mógł ich ponownie nabyć na własność, a w 2001 r. poprzedniemu właścicielowi siłą rzeczy nie mogły zostać przyznane płatności zwierzęce. Rozpoznając powyższe sąd stanął na stanowisku, że organ ponownie nie zastosował się do wytycznych zawartych w poprzednim wyroku WSA w Warszawie. Trzeba bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, w rozumieniu art. 82 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1122/2009, jednolita płatność obszarowa, płatność uzupełniająca lub wsparcie specjalne, o które ubiega się przekazujący, są przyznawane przejmującemu, jeżeli: 1) przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 2) przejmujący złoży wniosek do dnia 30 czerwca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Wymieniony w tym przepisie art. 82 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 stanowi, że "przekazanie gospodarstwa" oznacza sprzedaż, dzierżawę lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji w odniesieniu do danych jednostek produkcyjnych. W wyroku z 25 lipca 2012r., sygn. akt V SA/Wa 1029/12 sąd wyjaśnił również, że art.24c ustawy o płatnościach stanowiący delegację do wydania rozporządzenia stanowi, że minister właściwy do spraw rolnictwa może określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki lub szczegółowy tryb przyznawania lub wypłaty płatności obszarowych, płatności cukrowej, płatności do pomidorów i pomocy do rzepaku oraz szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać uprawy poszczególnych roślin, w tym szczegółowe warunki lub tryb przyznawania tych płatności i tej pomocy spadkobiercy lub małżonkowi rolnika, lub przejmującemu gospodarstwo, mając na względzie zabezpieczenie przed nieuzasadnionym przyznawaniem tych płatności i tej pomocy. Zatem w ocenie sądu, skoro w przepisie unijnym jest mowa o przekazaniu gospodarstwa w rozumieniu szerszym, to zawężanie tego pojęcia w treści § 10 rozporządzenia tylko do nabycia wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego wykracza poza delegację wynikającą z przepisów unijnych. Trzeba zatem podkreślić, że sąd we wskazanym wyżej wyroku, którego ocena wiąże zarówno organ jak i sąd obecnie rozpoznający sprawę, dokonywał interpretacji przepisów i odnosił ją do stanu z 2009r., a nie do stanu jak organ wskazuje 2001r. Sąd wyjaśnił, że § 10 rozporządzenia zawęża, mimo braku jakikolwiek delegacji zarówno ustawowej, jak co najbardziej istotne, unijnej w tym zakresie do nabycia wszystkich gruntów stanowiących własność rolnika. Przepis art. 82 ust. 1 lit a rozporządzenia 1122/2009 wskazuje na sprzedaż, dzierżawę lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji w odniesieniu do danych jednostek produkcyjnych. Mimo, że organ na gruncie literalnego brzmienia § 10 rozporządzenia wskazuje, że strona zwiększyła powierzchnię gospodarstwa od 2009r. na skutek wygaśnięcia umowy dzierżawy gruntów, których wnioskodawca był właścicielem od 2001 roku, w związku z czym w 2009r., zdaniem organu nie mógł ich ponownie nabyć na własność, to jednak dokonana przez organ wykładnia pomija, na co zwracał uwagę sąd poprzednio rozpoznający sprawę art. 82 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1122/209. W ocenie sądu zatem § 10 ust. 3 rozporządzenia winien być interpretowany w zgodzie z powyższym przepisem unijnym. Słusznie w tym kontekście wskazuje skarżący, że organy orzekające błędnie uznały, iż nie doszło do nabycia gruntów rolnych, bowiem strona cały czas był ich właścicielem, a utracił jedynie posiadanie. Podkreślić bowiem trzeba, że nabycie gospodarstwa rolnego, nie może być traktowane na równi z własnością gruntów, gdyż przepisy regulujące kwestie płatności wyraźnie stanowią w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż (...). Co więcej art. 7 ust. 6 ustawy o płatnościach wyjaśnia, że przypadku gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu. Zatem ustawodawca krajowy i prawodawca unijny płatności nie wiąże z własnością tylko z rzeczywistym posiadaniem gruntów. W konsekwencji powyższego nie można zgodzić się na literalną interpretację przepisów, która prowadziłaby do absurdów. Interpretacji tego przepisu rozporządzenia należy dokonywać w duchu art. 82 pkt 1 lit. a rozporządzenia nr 1122/2009 i ustawy o płatnościach. Powyższe natomiast prowadzi do wniosku, że do przekazania gospodarstwa rolnego dochodzi nie tylko w drodze nabycia prawa własności, ale jak ma to miejsce w niniejszej sprawie również w wyniku wygaśnięcia umowy dzierżawy. Zatem termin "nabycie" i "własność" zawarty w § 10 ust. 3 rozporządzenia winien być interpretowany jak na to wskazują przepisy unijne. Innymi słowy organ winien dokonać wszelkich ustaleń na rok 2009, a nie 2001 i ustalić, czy dzierżawcy (posiadaczowi zależnemu) w okresie dzierżawy co najmniej raz przyznano płatność zwierzęcą na podstawie rozporządzenia lub rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r., lub rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r. Zdaniem strony dzierżawcy przyznano takie płatności i organ mógł to sprawdzić po wskazanym przez skarżącego numerze producenta rolnego. Organy orzekające w sprawie jednakże tego nie uczyniły, czym naruszyły cytowany wyżej § 10 ust. 3 rozporządzenia w związku z art. 153 p.p.s.a, który to przepis zobowiązuje organy do zastosowania się do oceny prawnej. Na marginesie także sąd zauważa, na co zwrócił uwagę skarżący, że w demokratycznym państwie prawa niedopuszczalne jest wydawanie odmiennych orzeczeń na podstawie tego samego stanu faktycznego. Skarżący bowiem wskazał, że w wyniku zakończonego sporu dotyczącego 2009 roku została przyznana mu wnioskowana płatność zwierzęca. W wyroku WSA w Warszawie o sygn. akt V SA/Wa 1730/13 stanowiącym podstawę do wydania decyzji za rok 2009 sąd wskazał, że cyt. "dokonując ponownej analizy przedmiotowej sprawy organy obu instancji słusznie uznały, że wnioskodawca deklarując w 2009 r. nowe działki rolne z grupy upraw JPO_TUZ zrobił to w drodze nabycia wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, tj. w rozumieniu nabycia gruntów rolnych o którym mowa w § 10 ust. 3 rozporządzenia". Organ nie może w jednym orzeczeniu wskazywać, że strona spełniła wszystkie warunki do przyznania płatności, natomiast w następnym dotyczącym tylko innego okresu wskazywać, że tych warunków nie spełniła zasłaniając się odrębności spraw. Takie działanie stanowi jak najbardziej naruszenie zasady praworządności. Powyższe, a także w szczególności dokonaną przez sąd interpretację § 10 ust. 3 rozporządzenia organ rozpoznający ponownie sprawę winien mieć na uwadze i podjąć stosowne rozstrzygnięcie w duchu przepisów unijnych. Z wymienionych powodów sąd stwierdza, że organ naruszył §10 ust. 3 rozporządzenia w związku z art. 153 p.p.s.a., którego naruszenie miało istotny wpływa na wynik rozstrzygnięcia, a wobec tego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło