V SA/Wa 346/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie Przewodniczący – sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.O. – R.C.E. i Z. "T.-T." na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji rozwojowej postanawia: - odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Wyrokiem z dnia 6 listopada 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę złożoną przez B.O. – R. C. E. i Z. "T.-T.", dalej "skarżąca" na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] wydaną w przedmiocie zwrotu dotacji rozwojowej. W dniu 21 stycznia 2013 r. do tut. Sądu wpłynęła skarga kasacyjna opatrzona datą: [...] stycznia 2013 r. od wyroku z 6 listopada 2012 r., sygn. akt VSA/Wa 346/12. W skardze kasacyjnej [1 (pierwsza) strona skargi kasacyjnej] mylnie powołano datę wyroku jako 11 grudnia 2011 r. Postanowieniem z dnia 26 marca 2013 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną, jako wniesioną po upływie ustawowego terminu. Skarżąca nie wniosła zażalenia na postanowienie z dnia 26 marca 2013 r. Odpis postanowienia doręczono pełnomocnikowi - r. pr. D.N. w dniu 8 kwietnia 2013 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. We wniosku skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika – r. pr. D.N. wyjaśniła, że po ogłoszeniu w dniu [...] listopada 2012 r. wyroku wypowiedziała pełnomocnictwo r. pr. R.O. i samodzielnie złożyła wniosek o wydanie odpisu wyroku wraz z jego uzasadnieniem, jednoznacznie wskazując we wniosku, iż odpis wyroku z uzasadnieniem należy przesłać na adres wskazany we wniosku. Skarżąca argumentowała, ze pozostawała w błędnym przekonaniu, że r. pr. R.O. poinformuje Sąd o wypowiedzeniu pełnomocnictwa – co nie zostało uczynione. Sąd doręczył uzasadnienie na adres pełnomocnika. Skarżąca wyjaśniła, że jej dotychczasowy pełnomocnik odebrał odpis wyroku w dniu 19 grudnia 2012 r., na co wskazuje adnotacja sporządzona zarówno na piśmie przewodnim jak i na kopercie, w której skarżącej przekazano odpis wyroku wraz z jego uzasadnieniem. Dodatkowo skarżąca wyjaśniła, że odpis wyroku z uzasadnieniem został przesłany na adres sąsiadującego z kancelarią sklepu, którego pracownik grzecznościowo odbierał korespondencję przychodzącą na adres kancelarii (pełnomocnik udostępnił pracownikowi sklepu pieczątkę nagłówkową kancelarii). Uprawdopodabnia to fakt, że na potwierdzeniu odbioru korespondencji nie figuruje czytelny podpis, jaki zobowiązany był złożyć profesjonalny pełnomocnik. Pismo to zostało przekazane przez pracownika sklepu z mylną informacją o odbiorze korespondencji w dniu 19 grudnia 2012 r. Następnie pełnomocnik próbował skontaktować się ze skarżącą, co było utrudnione ze względu na fakt, że skarżąca przebywała od [...] grudnia 2012 r. do [...] stycznia 2013 r. wraz z chorą córka na turnusie rehabilitacyjnym w G. k/D. Skarżąca odebrała przesłany jej odpis wyroku wraz z uzasadnieniem po powrocie z turnusu, a na piśmie przekazującym dokumenty figuruje data 19 grudnia 2012 r. W związku z powyższym ustalając termin do wniesienia skargi kasacyjnej mylnie przyjęto, że termin ten upływa w dniu 18 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek strony skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 270) dalej "p.p.s.a.", Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli bez swojej winy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana - w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z przepisu tego wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W nawiązaniu do okoliczności podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu należy wskazać, że nie uprawdopodabniają one, że do uchybienia terminu doszło na skutek zdarzeń, za które strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie ponosi odpowiedzialności. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W rozpoznawanej sprawie skarżąca argumentowała, że po wydaniu wyroku wypowiedziała pełnomocnictwo dotychczasowemu pełnomocnikowi, czego dowodem miał być fakt złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia do wyroku bezpośrednio przez stronę skarżącą, ze wskazaniem, że odpis wyroku z uzasadnieniem należy przesłać na adres skarżącej – wskazany w tym wniosku. Sąd doręczył natomiast uzasadnienie na adres dotychczasowego pełnomocnika. W ocenie Sądu wskazanie argumenty nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wskazać należy, że na podstawie art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Stwierdzić należy, że ustanowienie pełnomocnika obliguje sąd do doręczenia pisma bezpośrednio pełnomocnikowi. Osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób jakby sama dokonywała czynności procesowych, w tym odbioru pism tyle, że z wykorzystaniem profesjonalnej pomocy. Bez znaczenia dla skuteczności doręczenia pozostają relacje między pełnomocnikiem a mocodawcą, przyjęty przez nich sposób komunikacji czy zakres przekazywania informacji (por. B. Dauter w "Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego", wydanie 1 wyd. Wydawnictwo Prawicze Lexis Nexis Sp. z o.o., Warszawa 2007 r., s. 179.). Sąd w niniejszym składzie podziela tym samym pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II GZ 402/12 (publ. LEX nr 1240648). Wobec tego bez wpływu dla sprawy pozostaje okoliczność, iż odpis wyroku wraz z uzasadnieniem Sąd doręczył na adres wskazany przez pełnomocnika, nawet jeżeli w piśmie procesowym skarżąca wnosiła o jego przesłanie na własny adres, tym bardziej, że w Sądzie ani skarżąca ani jej pełnomocnik nie złożyli dokumentu wypowiedzenia pełnomocnictwa. Na podstawie art. 42 § 1 p.p.s.a. wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do strony przeciwnej i innych uczestników - od dnia doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd. Przy ustalaniu dnia zawiadomienia sądu istotna jest data, w której sąd faktycznie dowiedział się o wypowiedzeniu, tj. dzień doręczenia sądowi stosownego pisma lub złożenia go w biurze podawczym sądu. Dopiero od chwili powzięcia wiadomości o wypowiedzeniu pełnomocnictwa przez mocodawcę, sąd ma obowiązek traktowania strony, jako działającej bez pełnomocnika (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 997/11, publ. LEX nr 1112110). W ocenie Sądu nie uzasadnia braku winy skarżącej powoływana okoliczność, iż to pełnomocnik powinien złożyć akt wypowiedzenia pełnomocnictwa. Zauważyć należy, że po wypowiedzeniu pełnomocnictwa skarżąca samodzielnie dokonywała czynności procesowych (złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku) i nie można uznać, że jest osobą niezaradną życiowo i w związku z brakiem wykształcenia prawniczego nie potrafi należycie dbać o swoje interesy w postępowaniu sądowym. Nie można też przyjąć za uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej argumentów o braku profesjonalizmu dotychczasowego pełnomocnika reprezentującego skarżącą. W ocenie Sądu strona skarżąca wybierając profesjonalnego pełnomocnika może wymagać od niego zawodowego wypełniania obowiązków, ale tez ponosi też skutki jego działania lub zaniechania, w tym również doboru osób w którymi pełnomocnik współpracuje. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd zaprezentowany w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 958/12, w którym to orzeczeniu NSA stwierdził, że brak staranności pełnomocnika w doborze osób, przy pomocy których prowadzi on działalność gospodarczą, nie może prowadzić do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Nie stanowi pozytywnej przesłanki do przywrócenia terminu okoliczność, iż dotychczasowy pełnomocnik strony skarżącej korzystał z uprzejmości sąsiadującego z kancelarią sklepu, którego pracownik grzecznościowo odbierał korespondencję przychodzącą na adres kancelarii, pod nieobecność adresata, a ponadto poinformował skarżącą , że odpis wyroku z jego uzasadnieniem został mu doręczony w dniu 19 grudnia 2012 r. Wskazane argumenty również zmierzają do wykazania, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest konsekwencja braku profesjonalizmu, reprezentującego skarżącą pełnomocnika. Jeszcze raz podkreślić należy, iż brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Dokonując oceny wystąpienia tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zatem o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik, nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FZ 422/10, LEX nr 742477). Mając na uwadze przedstawioną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.