V SA/Wa 3862/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa (...) P. A Sp. z o.o. w K. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...)lipca 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; oddala skargę. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON") z dnia [...] kwietnia 2015 r. Nr [...]. W zaskarżonym postanowieniu zostały przywołane następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Nr [...] Prezes Zarządu PFRON odmówił Przedsiębiorstwu [...] P.A Sp z o.o. w K. ( dalej: "skarżąca", "strona") wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za grudzień 2013 r. i styczeń 2014 r. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu [...] kwietnia 2015 r. W dniu [...] maja 2015 r. skarżąca złożyła odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia ww. odwołania. W uzasadnieniu swojej prośby strona wskazała, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji, ponieważ w okresie od [...] do [...] maja 2015 r. pracownik dotychczas zajmujący się sprawą wniosków o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oraz sporządzający odwołania od decyzji organów administracji publicznej w sprawach SOD - Główna księgowa J.D. przebywała na urlopie wypoczynkowym, który został jej udzielony na żądanie co uniemożliwiło dochowanie wskazanego terminu. Urlop był spowodowany chorobą małego synka (wiek - 2 lata). Do wniosku załączono kopię karty urlopowej z dnia [...] maja 2015 r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 58 k.p.a. warunkujący przywrócenie terminu i wskazał, że przesłanki z tego przepisu muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie choćby jednej z przesłanek powoduje niemożność zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Odnosząc się do przesłanek przywrócenia terminu organ wskazał, iż strona wniosła prośbę o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. w dniu [...] maja 2015 r., a więc w terminie o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., jak również wraz z przedmiotowym wnioskiem dopełniła czynności, dla której określony był termin tj. złożyła odwołanie. Następnie organ podkreślił, iż zgodnie z wyrokiem WSA z dnia 29 marca 2009 r. sygn. akt. IV SA/Wa 1559/05 "kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku". Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy organ stwierdził, iż nie może uznać wyjaśnień strony, że w dniu [...] maja 2015 r., kiedy upływał termin do złożenia odwołania od decyzji wskazanej powyżej, pracownik odpowiedzialny m.in. za sporządzanie odwołań od decyzji organów administracji publicznej przebywał na urlopie wypoczynkowym, udzielonym na żądanie w związku z chorobą syna, jako uprawdopodobniających brak winy strony w dopełnieniu danej czynności procesowej. Organ wskazał, iż przedmiotowe wyjaśnienia nie spełniają przesłanki zawartej w art. 58 § 1 k.p.a. tj. braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania. Kłopoty kadrowe związane z urlopem pracownika nie mogą bowiem stanowić usprawiedliwienia dla niedotrzymania terminu do wniesienia odwołania. Są to kwestie organizacji pracy, które przy dołożeniu odpowiedniej staranności ze strony kierownictwa Spółki, można było rozwiązać. Niedołożenie zaś przez stronę należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw, ma ten skutek, że nie można uznać, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, co zdaniem organu, znajduje potwierdzenie również w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 października 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1403/12. Wobec powyższego, w ocenie Ministra, skoro od dnia [...] maja 2015 r. pracownik przebywał na urlopie wypoczynkowym, to strona powinna tak zorganizować pracę w Spółce, aby zapewnić prawidłowe jej funkcjonowanie tj. m.in. poprzez sporządzenie i wysłanie w terminie przedmiotowego odwołania od decyzji. Niewłaściwa organizacja pracy podczas nieobecności pracownika obciąża stronę. Tym samym nie można przyjąć, że skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy, gdyż nie dochowano należytej staranności przy składaniu odwołania, ponieważ pracodawca powinien w tym przypadku wyznaczyć inna osobę, która dopełniła by tego obowiązku. Minister podkreślił, iż brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku". W konsekwencji więc "pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej". W związku z czym organ stwierdził, że skarżąca nie spełniła jednej z przesłanek z art. 58 k.p.a. umożliwiających przywrócenie terminu do złożenia odwołania tj. nie uprawdopodobniła, że powstała zwłoka w terminie nastąpiła bez jej winy. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Przedsiębiorstwo [...] P. A S.A., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie następujących zasad zawartych w przepisach postępowania, tj.: - zasady legalizmu, prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art.7, 75 i 77 k.p.a.) - zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), - zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), - zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż każda rozpoznawana sprawa ma charakter indywidualny, w związku z czym organ nie powinien się powoływać na ustalenia sądów administracyjnych w innych sprawach, które były oparte o stany faktyczne odmienne od niniejszego przypadku. Strona skarżąca zarzuciła również organowi, iż sporządzone przez niego uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest wewnętrznie sprzeczne, gdyż Minister powołuje się zarówno na takie orzeczenie sądu administracyjnego, w którym nagła choroba jest przypadkiem siły wyższej, jak i na takie, w których nie jest uznane za okoliczność wyłączającą winę w uchybieniu terminu. Skarżący podkreślił nadto, iż organ nie dokonał dostatecznie wnikliwej oceny, czy nagła choroba dziecka pracownika należy do kategorii siły wyższej. Zdaniem skarżącego za chybione należy uznać stanowisko, że skarżąca była w stanie tak zorganizować pracę w Spółce, że nawet w przypadku zaistnienia nagłych, nie do przewidzenia okoliczności, nie nastąpią żadne problemy w prawidłowym funkcjonowaniu Spółki. Wymóg taki jest obiektywnie niemożliwy do spełnienia. Skarżąca w takim wypadku musiałaby przewidzieć możliwie wiele przypadków nadzwyczajnych okoliczności, ze wszystkimi tego skutkami, a mając to na uwadze zatrudnić odpowiednio dużą liczbę osób, co kłóciłoby się z zasadami racjonalnego gospodarowania. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania odpowiada prawu i zostało poprzedzone wnikliwą analizą okoliczności wskazanych we wniosku strony dokonaną z uwzględnieniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych w rozpoznawanej sprawie, jednoznacznie dowodzi faktu, że strona skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia środka zaskarżenia, czego sama nie kwestionuje. Zgodnie z art. 58 § 1 oraz § 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a przy tym jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W przepisie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, a mianowicie: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy; 2) wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu; 3) dochowanie nieprzywracalnego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu; 4) dopełnienie wraz z prośbą tej czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Oznacza to, że brak którejkolwiek z wyżej wymienionych przesłanek wyklucza możliwość przywrócenia uchybionego terminu. W przedmiotowym przypadku organ uznał, iż brak jest podstaw do przywrócenia terminu z uwagi na nieuprawdopodobnienie przez skarżącą braku winy. Konieczna jest zatem analiza, czy organ właściwie ocenił okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu. Z utrwalonego orzecznictwa NSA wynika, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, LEX nr 36221, wyrok NSA z dnia 13 października 1999r., III SA 1436/99, LEX nr 40057, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, LEX nr 43285, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, LEX nr 33415). W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi też żadnych wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 kpa (odpowiednik art. 162 Ordynacji), musi odbywać się z odniesieniem do okoliczności konkretnego przypadku i osobniczych cech strony (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 30 listopada 2006r., sygn. akt II OSK 1397/05 oraz WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 3 lutego 2009r. IV SA/Gl 381/09, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy właściwym było przyjęcie, iż nieobecność pracownika z powodu choroby dziecka nie należy do okoliczności zaliczanych do siły wyższej. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne tej jednostki (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 20 września 2001 r., IV SA 1340/99, LEX nr 54141). Na przedsiębiorcy spoczywa bowiem ciężar zorganizowania prowadzonej działalności gospodarczej, w taki sposób, aby jej funkcjonowanie nie było zakłócone w przypadku nieobecności któregokolwiek pracownika. Choroba samego pracownika, czy też jego dziecka, nie jest bowiem sytuacją o charakterze nadzwyczajnym, stąd też przedsiębiorca powinien podjąć z wyprzedzeniem kroki w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom absencji pracowników np. poprzez zapewnienie każdemu pracownikowi zastępstwa w sprawach niecierpiących zwłoki, niezależnie od typu stanowiska, na którym jest zatrudniony. Dopiero bowiem brak możliwości zapewnienia odpowiedniego zastępstwa dla chorego pracownika może świadczyć o braku winy strony w uchybieniu terminowi (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2016 r, I OSK 99/16, LEX nr 2032866). W realiach przedmiotowej sprawy nie było zaś przeszkód aby, zorganizować zastępstwo dla osoby zajmującej się sporządzaniem pism w ramach w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza iż nieobecność pracownika przypadła na ostatni dzień terminu do wniesienia odwołania, a sporządzenie odwołania, nie wymaga szczególnej wiedzy lub umiejętności. Wobec powyższego nawet nagła nieobecność pracownika strony skarżącej wynikająca z konieczności podjęcia opieki nad chorym dzieckiem, nie stanowiła okoliczności wyłączającej winę w uchybieniu terminu, gdyż przedmiotowej czynności mógł dokonać inny pracownik skarżącej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.