V SA/Wa 4303/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego D. N. o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w sprawie ze skargi H. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za niezasadne p o s t a n a w i a: odmówić radcy prawnemu D. N. przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Postanowieniem z 26 lutego 2013 r. (sygn. akt VII SA/Wa 14/13) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwolnił skarżącą H. S. od kosztów sądowych i ustanowił dla niej radcę prawnego. Pismem z 9 kwietnia 2013 r. (przesłanym Sądowi do wiadomości) Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. poinformowała o wyznaczeniu radcy prawnego D. N. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej. W piśmie procesowym, złożonym na rozprawie w dniu 26 czerwca 2013 r., pełnomocnik skarżącej z urzędu przedstawił swoje stanowisko w sprawie oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W protokole rozprawy wskazano, że Przewodnicząca doręczyła odpis ww. pisma procesowego pełnomocnikowi organu; zamieszczono stanowisko pełnomocnika skarżącej w sprawie, a także odnotowano fakt doręczenia pełnomocnikowi skarżącej druku oświadczenia dotyczącego podatku VAT i zobowiązania go do zwrotu wypełnionego druku do Sądu - celem wypłacenia wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrokiem z 26 czerwca 2013 r. (sygn. akt VII SA/Wa 14/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) listopada 2012 r. nr (...) w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione oraz przyznał ze środków Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego D. N. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł, w tym tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł, a tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł. Powyższy wyrok został w całości zaskarżony skargą kasacyjną, wniesioną przez pełnomocnika skarżącej z urzędu, który m.in. zawarł w niej wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 sierpnia 2015 r. (sygn. akt II GSK 2316/13), uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Pełnomocnik skarżącej stawił się na rozprawę kasacyjną w dniu 25 sierpnia 2015 r., na której - oprócz żądania oddalenia skargi - wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokiem z 31 marca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4303/15 (po rozpoznaniu sprawy na rozprawie, na którą nie stawił się prawidłowo zawiadomiony pełnomocnik skarżącej z urzędu), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) listopada 2012 r. nr (...) w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za niezasadne. Powyższe orzeczenie jest prawomocne od 9 czerwca 2016 r. Stosownie do treści art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 (dalej p.p.s.a.), wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W dniu 1 stycznia 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805). W myśl § 22 tego rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Tym samym w niniejszej sprawie zasady przyznawania wynagrodzenia radcy prawnemu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.). Zgodnie z § 16 tego rozporządzenia, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części (ten sam wymóg został zresztą zawarty w § 3 powołanego na wstępie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r.). Natomiast w świetle art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., postanowienia o przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków może wydawać na posiedzeniu niejawnym referendarz sądowy. W piśmiennictwie zwrócono uwagę, że zawarte w ww. przepisie określenie "o przyznaniu wynagrodzenia" należy rozumieć jako uprawnienie do podjęcia zarówno pozytywnego, jak i negatywnego rozstrzygnięcia, tzn. postanowienia co do przyznania lub odmowy przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu (por. J. P. Tarno, Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, s. 532). W wyroku z 21 czerwca 2006 r. (sygn. akt II FSK 862/05, Lex nr 242945), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż brak powyższego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne polegające na utracie prawa do wynagrodzenia. Nie stosuje się do niego trybu uzupełnienia jego braków, opisanego w art. 49 p.p.s.a. Oświadczenie pełnomocnika o zapłaceniu lub nie opłat za wykonanie czynności w ramach pomocy prawnej przyznanej z urzędu jest elementem konstrukcyjnym wniosku o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego i zawarcie tego oświadczenia w treści wniosku warunkuje pozytywne jego rozpatrzenie (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GZ 273/09, LEX nr 582846). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, iż na żadnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wyznaczony z urzędu dla skarżącej radca prawny D. N. nie złożył oświadczenia, że koszty pomocy prawnej nie zostały uiszczone w całości ani w części. Oświadczenie, o którym mowa w § 16 ww. rozporządzenia, nie zostało zamieszczone ani w piśmie procesowym złożonym na rozprawie w dniu 26 czerwca 2013 r. ani w skardze kasacyjnej. Pełnomocnik skarżącej nie złożył przedmiotowego oświadczenia ani do protokołu rozprawy, która odbyła się 26 czerwca 2013 r. przed Sądem I instancji ani do protokołu rozprawy kasacyjnej. Natomiast na rozprawę wyznaczoną w dniu 31 marca 2016 r. nie stawił się. Co więcej, z akt sądowych sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącej występował z ogólnym wnioskiem o zasądzenie kosztów postępowania, nie precyzując, że wnosi też o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Mając na uwadze z jednej strony treść art. 205 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym do niezbędnych kosztów strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, a z drugiej strony - fakt, że skarżąca - zwolniona od kosztów sądowych - nie uiszczała tych kosztów, składane przez pełnomocnika skarżącej z urzędu wnioski o zasądzenie kosztów postępowania zostały potraktowane jako żądanie zasądzenia wynagrodzenia w zakresie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jednakże uwzględniając okoliczność, iż żądanie to nie zawiera oświadczenia o zapłaceniu lub nie opłat za wykonanie czynności w ramach pomocy prawnej, wniosek w przedmiocie zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. W świetle powyższego, na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 16 cyt. wyż. rozporządzenia z 28 września 2002 r., a także art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.