V SA/Wa 450/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2016 r. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 27 czerwca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z 27 czerwca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych We wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca - [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (reprezentowana przez adwokata M. N.) wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie dysponuje środkami na uiszczenie wpisu ani też nie jest w stanie uzyskać takich środków w krótkim terminie. Obecnie skarżąca nie prowadzi działalności zarobkowej, nie uzyskuje dochodów. Nie posiada również majątku, który można szybko spieniężyć. Niewielkie środki, którymi spółka dysponuje, przeznaczone są na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb, w szczególności na wypłatę zaległych wynagrodzeń. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych spółki (według bilansu za ostatni rok) wyniosła 9.838.913,16 zł, a za ostatni rok obrotowy odnotowała stratę w kwocie 452.226,40 zł. Oświadczyła również, iż posiada trzy rachunki bankowe, których salda przedstawiają się następująco: 1.176,22 zł, 0,11 zł i 83,77 zł. Dodała, że w kasie spółki znajduje się 7.560,19 zł, a suma niewypłaconych wynagrodzeń sięga kwoty 40.983,77 zł. Zaległości skarżącej obejmują: zadłużenie względem ZUS: 81.949,70 zł, należności z tytułu podatku VAT: 12.991 zł, a należności z tytułu PIT-4: 12.141 zł. Do wniosku załączyła wyciągi z rachunków bankowych potwierdzające stany sald końcowych oraz trzy upomnienia wystawione przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego [...] wzywające do uregulowania należności z tytułu podatku VAT (VAT-7) - wraz z kosztami upomnienia - za następujące okresy: wrzesień 2015 r. w kwocie 5.461,60 zł, październik 2015 r. w wysokości 7.589,60 zł i listopad 2015 r. w kwocie 191,60 zł. Z dokumentów nadesłanych przez skarżącą (w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego) wynika, iż w roku 2014 spółka, przy przychodzie netto ze sprzedaży w wysokości 1.980 zł, poniosła stratę w wysokości 300.182,16 zł (załączono sprawozdanie finansowe za rok 2014 wraz z zawartym w nim rachunkiem zysków i strat). Bilans spółki za rok obrotowy 2014 zamknął się po stronie aktywów i pasywów kwotą 11.256.454,81 zł. Według dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania finansowego za rok 2014, rozliczenia międzyokresowe przychodów skarżącej w wysokości 11.122.486,94 zł dotyczą dotacji celowych przyznanych jej z funduszy UE na sfinansowanie wydatków poniesionych na realizację projektu "[...]" realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013. Jako propozycję pokrycia straty bilansowej wskazano zyski osiągane w latach następnych - po zakończeniu etapu inwestycyjnego, kiedy spółka będzie prowadzić działalność gospodarczą o profilu produkcyjno-handlowym. Podano również, iż w roku 2014 nie wystąpiło zaniechanie działalności i nie przewiduje się go w latach następnych. W zestawieniu do zeznania podatkowego za rok 2014 r. CIT-8 w rubryce "Przychody" widnieje kwota 3.167.550,38 zł, z której 3.113,727,50 zł stanowią dotacje unijne otrzymane w 2014 r. na środki trwale w budowie. Natomiast rachunek zysków i strat sporządzony na 31 grudnia 2015 r. wskazuje, iż spółka w roku ubiegłym odnotowała stratę w kwocie 225.276,03 przy przychodach netto ze sprzedaży w wysokości 39.024,39 zł. We wstępie do sprawozdania finansowego za rok 2015 podano, iż nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania działalności gospodarczej przez spółkę. Natomiast według informacji dodatkowych i wyjaśnień do sprawozdania finansowego za 2015 rok, strata za poniesiona w roku 2015 zostanie pokryta z zysków przyszłych okresów. Skarżąca nadesłała tylko pierwszą stronę bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2015 r. Nie przedstawiła też deklaracji CIT-8 za rok ubiegły. Skarżąca przedłożyła wyciągi z trzech rachunków bankowych: - prowadzonego w Banku [...] SA za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 marca 2016 r., na którym nie były dokonywane żadne transakcje, a saldo końcowe (na dzień 31 marca 2016 r.) wynosiło 8,14 zł, - prowadzonego w [...] SA za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 marca 2016 r., na którym transakcje sprowadzały się do przelewu opłaty za obsługę karty w wysokości 5 zł raz w miesiącu, a saldo końcowe (na dzień 31 marca 2016 r.) zamknęło się w kwocie 68,77 zł, - prowadzonego w Banku [...] SA, przy czym wyciągi z tego rachunku obejmowały wyłącznie pojedyncze dni: 5 stycznia 2016 r., 11 stycznia 2016 r., 31 stycznia 2016 r., 5 lutego 2016 r. 29 lutego 2016 r., 5 marca 2016 r., 7 marca 2016 r., 11 marca 2016 r. i 30 marca 2016 r., a saldo końcowe (na dzień 30 marca 2016 r.) wynosiło 0 zł. Postanowieniem z 27 czerwca 2016 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie z 25 lipca 2016 r. Skarżąca wniosła o zmianę postanowienia referendarza sądowego w całości poprzez przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: błędne uznanie, że okoliczność otrzymania przez skarżącą dofinansowania w wysokości ponad 11 milionów złotych stanowić może o sytuacji finansowej spółki, która pozwalałaby na uiszczenie wpisu, w sytuacji, w której cała kwota dotacji została przeznaczona na zakup i budowę urządzeń w ramach realizowanego projektu, a co więcej, kwota dofinansowania w żadnej wysokości nie mogłaby zostać przeznaczona przez skarżącą na pokrycie kosztów postępowania, bowiem implikowałoby to, jako wydatkowanie środków niezgodnie z przeznaczeniem, koniecznością zwrotu wszystkich środków pochodzących z dofinansowania, niezasadne pominięcie okoliczności, że wszystkie środki trwałe posiadane przez spółkę stanowią urządzenia będące przedmiotem realizowanego w ramach uzyskanego dofinansowania projektu, i nie mogą one zostać zbyte z uwagi na zasadność kontynuowania projektu, a tym samym, skarżąca w istocie nie ma żadnych środków trwałych, które mogłyby zostać zbyte celem pozyskania środków pieniężnych na uiszczenie wpisu, a jednocześnie, skarżąca nie ma żadnej możliwości zdobycia funduszy na pokrycie wydatków, pominięcie przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia okoliczności, że spółka nie prowadzi działalności zarobkowej, nie uzyskuje dochodów, oraz posiada liczne zobowiązania, błędne uznanie, że przedłożone przez spółkę wyciągi z rachunków bankowych nie dokumentują żadnych przelewów z tytułu prowadzonej działalności, co czyni niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych spółki, a wyciągi z jednego z rachunków bankowych miały charakter wybiórczy, w sytuacji, w której przedłożone przez skarżącą wyciągi z rachunków bankowych, zgodnie z wezwaniem z dnia 25 marca 2016 r. obejmują informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie, przy czym, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] Bank nie jest wyciągiem zbiorczym, ze względu na brak możliwości jego wygenerowania, a obejmuje każdą pojedynczą transakcję dokonaną z tego rachunku, co wprost wynika z zestawienia sald początkowego i końcowego wskazanego na każdym z potwierdzeń operacji, a nadto, każdy z wyciągów z rachunków bankowych przedstawia kwotę salda końcowego, co w sposób pełny obrazuje stan posiadanych przez spółkę środków pieniężnych, i tak: - w [...] Bank stan środków na rachunku bankowym na dzień 30 marca 2016 r. wynosił 0,00 zł, - w [...] Bank stan środków na rachunku bankowym na dzień 31 marca 2016 r. wynosił 68,77 zł, - w [...] Bank stan środków na rachunku bankowym na dzień 31 marca 2016 r. wynosił 8,14 zł, co wprost wskazuje na okoliczność, że skarżąca nie ma niemal żadnych środków na uiszczenie wpisu, będące skutkiem powyższego naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 PPSA poprzez jego niezasadne nie zastosowanie i odmówienie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sytuacji, w której skarżąca w sposób zupełny wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienia pełnych kosztów postępowania, a nadto nie ma możliwości ich uzyskania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a.). Skarżąca Spółka nie zgadza się z odmową przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości. Przypomnieć zatem trzeba, iż ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, prawodawca przesądził też, iż przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze Spółki referendarz sądowy prawidłowo uznał, że są one wystarczające do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Słusznie referendarz sądowy zauważył, że spółka na podstawie umów zawartych Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości (w dniach: 25 października 2010 r. i 11 lipca 2013 r.) otrzymała dofinansowanie na realizację projektu pn. "[...]" w wysokości ponad 11 milionów zł. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że wartość jej aktywów trwałych wynosi 9.938.913,16 zł, w tym środki trwałe w budowie obejmują kwotę 1.990.244,41 zł, a zaliczki na środki trwałe to kwota 7.382.113,82 zł. Zauważyć należy, że w orzecznictwie dotyczące porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się, iż osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych, jeżeli dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu, a w niniejszej sprawie wynosi on 70.074 zł (por. postanowienie NSA z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12). Pełnomocnik skarżące we wniesiony sprzeciwie twierdząc, że cała kwota dotacji została przeznaczona na zakup i budowę urządzeń w ramach realizowanego projektu, nie przedstawił żadnych dokumentów na potwierdzenie tego faktu. Wskazać należy, że prowadząc działalność gospodarczą każdy podmiot powinien zapewnić sobie środki na pokrycie kosztów ewentualnych postępowań sądowych. Nie można przyjąć twierdzeń skarżącej spółki, że całą swoja działalność opiera na udzielonych dotacjach, bo składając wniosek o dofinasowanie musiała posiadać jakikolwiek swój majątek. Także ze sprawozdań finansowych spółki za lata 2014 - 2015 jednoznacznie wynika, iż brak jest okoliczności zagrażających prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. W załączonej do akt sprawy informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu na dzień 2 lutego 2016 r., jak i na dzień 9 sierpnia 2016 r. z rejestru przedsiębiorców, pobranej na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) nie ma wpisów w rubrykach dotyczących zaległości, likwidacji, postępowania naprawczego, układowego czy upadłościowego czy też informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej. Z powyższego wynika, że wnioskodawca pomimo wskazywanych trudności nadal prowadzi działalność gospodarczą. Podnoszone w sprzeciwie twierdzenie że spółka nie prowadzi działalności zarobkowej, nie uzyskuje dochodów, oraz posiada liczne zobowiązania, kłóci się z definicją działalności gospodarczej zawartej w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U z 2015 r. poz 584), zgodnie z którą działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że organizacją non profit, a więc jej ww. twierdzenia, nie znajdują logicznego uzasadnienia, a także stawiają pod znakiem zapytania sens prowadzenia takiej działalności gospodarczej. Odnosząc się do przedstawionych wyciągów bankowych należy się zgodzić z referendarzem sądowym, że przedłożone do akt sprawy pełne wyciągi bankowe dotyczyły tylko dwóch rachunków bankowych skarżącej, na których nie dokonywano żadnych operacji bankowych (poza regulowaniem opłat za obsługę karty do rachunku). Również należy się zgodzić, że wyciągi z trzeciego rachunku bankowego skarżącej przedstawione miały charakter wybiórczy - spółka nadesłała bowiem 9 wyciągów, z których każdy obejmował okres jednego - wybranego - dnia. Wyciągi za te wybrane dni nie obrazowały transakcji związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, lecz obejmowały głównie przelewy opłat za prowadzenie rachunku. Zatem przedłożone przez spółkę wyciągi z rachunków bankowych nie dokumentują żadnych przelewów z tytułu prowadzonej działalności, co czyni niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych spółki. Jaki wynika z orzecznictwa przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, lecz musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (vide postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Gdyby bowiem brać pod uwagę jedynie straty skarżącej, należałoby stwierdzić, że jej działanie w obrocie profesjonalnym jest nielogiczne i nieopłacalne, skoro prowadzi nierentowną działalność. Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia referendarza sądowego o odmowie zwolnienia Spółki od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.