V SA/Wa 4528/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Tomasz Zawiślak po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji J. Z., dalej jako: "skarżąca", zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisaną w komparycji decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Decyzją tą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w R. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] ustalającą skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Uzasadniając zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca podniosła, że jej wykonanie stwarza niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazała, że kwota wypłacona jej w roku 2012 z tytułu pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" została pobrana należnie, zaś w dalszej kolejności została wydatkowana zgodnie z warunkami obowiązującymi dla tego wsparcia. Podkreśliła, że uzyskiwane przez nią dochody z działalności rolniczej oraz działalności gospodarczej, a także zgromadzony majątek prywatny nie pozwalają na natychmiastową spłatę zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji. Dodała, że w związku z prowadzoną działalnością ma zaciągnięte zobowiązania kredytowe i inne, które bezwzględnie wymagają bieżącej spłaty. Aby wykonać decyzję zachodziłaby, jej zdaniem, konieczność sprzedaży aktywów prowadzonego przez skarżącą gospodarstwa albo przedsiębiorstwa, albo też zaciągnięcia kolejnego kredytu bankowego, przy czym z uwagi na obecne zobowiązania skarżącej może ona nie mieć wystarczającej zdolności kredytowej. Sprzedaż zaś składników gospodarstwa lub przedsiębiorstwa, może uniemożliwić osiągnięcie celów pomocy w kontynuowaniu podjętej działalności rolniczej, a które skarżąca kontynuuje bez zmiany i ma zamiar realizować dalej oraz powiększać powierzchnię gospodarstwa. J. Z. wskazała również, że wykonanie zaskarżonej decyzji bez oczekiwania na rozstrzygnięcie skargi, stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia dla niej trudnych do odwrócenia skutków poprzez dochodzenie spłaty ustalonej w rozstrzygnięciu kwoty na drodze egzekucji administracyjnej, gdyż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącej wykonanie tak znacznego zobowiązania stwarza realne zagrożenie ciągłości działań agrotechnicznych podejmowanych przez skarżącą. Skarżąca podała, że zatrudnia wielu pracowników, a aktualnie przypada okres wykonywania prac polowych i zabiegów agrotechnicznych. Ze względu na rozmiar prowadzonej działalności rolniczej, działania te pochłaniają wszystkie dostępne skarżącej środki, ponieważ opłaca ona pracę pracowników, materiały do wykonania tych prac, jak również wynagrodzenie podmiotów świadczących niezbędne usługi agrotechniczne i pomocnicze w rolnictwie(certyfikacja upraw, wynajem maszyn rolniczych itp.). W ocenie skarżącej spłata bądź przymusowe wykonanie zaskarżonej decyzji grozi nieodwracalnymi skutkami polegającymi na tym, że popadnie ona w zwłokę z zapłatą należności pracowniczych albo publicznoprawnych (zaliczki na podatek, składki ZUS), jak również zostanie pozbawiona części środków na prowadzenie bieżącej, niecierpiącej zwłoki gospodarki rolnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zaistnieją szczególne ku temu okoliczności uzasadniające takie orzeczenie, tj. gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z brzmienia cytowanego przepisu wynika jednoznacznie, że postanowienie Sądu wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji ma charakter wyjątkowy, tzn. jest odstępstwem od ogólnej reguły, w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, przy czym obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji spoczywa na stronie, która domaga się wydania takiego orzeczenia. Zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania może nastąpić jedynie wtedy, gdy ujawnione zostaną okoliczności uzasadniające jej zastosowanie, albowiem zasadą jest wykonywanie zaskarżonych aktów, zwłaszcza decyzji administracyjnych. Skoro Sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem skargi może spowodować dla niego skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie wystarcza jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonania decyzji. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie zaskarżonego orzeczenia jest uzasadnione. Twierdzenia strony o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody i niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wypadku wykonania decyzji, powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II GSK 1799/11, LEX nr 965117). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przez pojęcie "znacznej szkody" należy rozumieć taką szkodę – majątkową, a także niemajątkową – która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2014 r., II OSK 106/14). Tak jak sama szkoda ma wystąpić po stronie wnioskodawcy, tak jej wielkość określana jako "znaczna" musi być oceniana na tle kondycji finansowej wnioskodawcy, czyli całościowej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Natomiast za "trudne do odwrócenia skutki" należy uznać skutki faktyczne lub prawne które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2013 r., I GZ 211/13 i postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2013 r., II GZ 671/13). W ocenie Sądu wskazana we wniosku argumentacja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie prowadzi do stwierdzenia zaistnienia konsekwencji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Aby uznać za prawdopodobne spełnienie jednej ze wskazanych wyżej przesłanek konieczne jest zestawienie kwoty nienależnie pobranych płatności z możliwościami płatniczymi skarżącej. W tym celu J. Z. powinna jasno i przejrzyście zobrazować swoją sytuację finansową, a także poprzeć twierdzenia odpowiednimi dokumentami. Skarżąca nie przedstawiła jednak swej aktualnej sytuacji finansowej (sytuacji prowadzonej działalności rolniczej oraz gospodarczej). Nie wskazała zarówno stanu posiadanych nieruchomości i ruchomości ani też zgromadzonych oszczędności. Wraz ze skargą nie przedstawiła również żadnych dokumentów, które zobrazowałyby aktualny stan pozostających do jej dyspozycji zasobów pieniężnych. Skarżąca nie przedstawiła np. wyciągów z posiadanych kont bankowych, wspominanych we wniosku umów kredytowych, umów na podstawie których zatrudnia pracowników w swej działalności, czy też innych dokumentów, które świadczyłyby o możliwości zaistnienia jednej z przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w sytuacji wyegzekwowania przedmiotowej kwoty płatności. Nie znając skali prowadzonej działalności ani jej aktualnej kondycji finansowej, Sąd nie może stwierdzić, czy wykonanie ostatecznej decyzji nakazującej zwrot kwoty 75.000 zł spowoduje pociągnięcie za sobą znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Niezbędne jest bowiem wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające dopiero żądać oceny, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca uniemożliwiła Sądowi dokonanie rzetelnej i prawidłowej oceny, czy uiszczenie kwoty 75.000 zł rzeczywiście skutkować będzie zaistnieniem niebezpieczeństwa powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto zauważyć należy, iż rodzaj obowiązku nałożony na skarżącą tj. zwrot nienależnie pobranej płatności nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, których spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne (por. post. NSA z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GZ 80/09, dostępne w CBOSA orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu stronie skarżącej kwoty pieniężnej orzeczonej w skarżonej decyzji. Podsumowując, skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. że wykonanie zaskarżonej decyzji rodziłoby dla niej skutek w postaci groźby wyrządzenia jej znacznej szkody lub że powstałe skutki byłyby trudne do odwrócenia. Ponadto z analizy akt administracyjnych oraz akt sądowych nie wynika, aby istniały takie przesłanki do uwzględnienia wniosku. Sąd nie ma zatem do czynienia z sytuacją, która uzasadniałaby zastosowanie wobec skarżącego wyjątkowego rozwiązania prawnego jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.