V SA/Wa 482/20

WyrokWSA w Warszawie2020-05-20

Skład orzekający: Michał Sowiński, Arkadiusz Tomczak, Konrad Łukaszewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego obciążające wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, w tym opłatą za zajęcie rachunku bankowego i opłatą manipulacyjną, pomimo braku ustawowego określenia maksymalnej wysokości tych opłat?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, stosując metodę proporcji i uwzględniając wytyczne Trybunału Konstytucyjnego dotyczące braku maksymalnych stawek opłat. Pomimo braku ustawowego określenia górnych granic opłat, organ odwoławczy dokonał analizy porównawczej z innymi opłatami egzekucyjnymi i ustalił koszty w sposób, który nie pozostawał w rażącej dysproporcji do rzeczywistych kosztów postępowania, zachowując równowagę między interesem państwa a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem.
Stan faktyczny
Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (wierzyciel) zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego wobec L. Sp. z o.o. Koszty te obejmowały opłatę za zajęcie rachunku bankowego i opłatę manipulacyjną. Wierzyciel zarzucił naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując na nadmierne wygórowanie opłat i brak uwzględnienia wytycznych z orzecznictwa TK i sądów administracyjnych.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2020 r. sprawy ze skargi Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia .... stycznia 2020 r. nr .... w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi P. (dalej: "P.", "Wierzyciel", "Skarżący" lub "Strona") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektora IAS", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z (...) stycznia 2020 r., nr (...) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: "Naczelnik US", "organ egzekucyjny", "organ I instancji") z dnia (...) listopada 2019 r., nr (...) o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku L. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na podstawie tytułu wykonawczego z (...) marca 2017 r., nr (...) . Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku majątku L. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego z (...) marca 2017 r., nr (...) przez P.. Zawiadomieniem z (...) kwietnia 2017 r. nr (...) organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego w (...) Bank S.A. Powyższe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 6 kwietnia 2017 r oraz Spółce, wraz z tytułem wykonawczym w dniu 26 kwietnia 2017r., w trybie 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zawiadomieniem z dnia (...) listopada 2017 r., organ egzekucyjny powiadomił wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych. Pismem z dnia (...) grudnia 2017 r., P. wniosła do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. W związku z powyższym, postanowieniem z (...) stycznia 2018 r., nr (...) organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) , wobec L. Sp. z o.o. w kwocie (...) zł. Pismem z dnia (...) stycznia 2018 r. Wierzyciel złożył zażalenie na przedmiotowe postanowienie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. rozpatrzył zażalenie wydając postanowienie z dnia (...) kwietnia 2018 r., nr (...) w którym utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wierzyciel, nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Dyrektora IAS w W. wniósł skargę do WSA w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 802/18, uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS w W. z (...) kwietnia 2018 r. w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że organ egzekucyjny ponownie rozpoznając sprawę, w razie braku interwencji ustawodawcy, powinien ocenić, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Organ egzekucyjny powinien zatem uwzględnić, czy wysokość kosztów egzekucyjnych jest adekwatna w znaczeniu wskazanym przez Trybunał Konstytucyjny do poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych oraz, czy pozostaje w związku z efektywnością egzekucji. Dyrektor IAS w W. zaskarżył w całości wyrok WSA w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 maja 2019 r., sygn. akt I GSK 232/19, oddalił skargę kasacyjną. W związku z powyższym, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 802/18 uprawomocnił się z dniem 14 maja 2018 r. Dyrektor IAS w W. postanowieniem z (...) października 2019 r. nr (...), uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z (...) stycznia 2018 r. nr (...) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z (...) listopada 2019 r., ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę, określił wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec L. Sp. z o.o., na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) w kwocie (...) zł. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie, na kwotę kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości (...) zł składają się następujące opłaty: opłata za czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w wysokości (...) zł naliczona zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., opłata manipulacyjna w wysokości(...) zł naliczona na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem P. wniosła zażalenie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia i argumentów w nim zawartych, postanowieniem z (...) stycznia 2020 r. nr (...) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z (...) listopada 2019 r. o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec L. Sp. z o.o. Strona złożyła skargę na postanowienie Dyrektora IAS z (...) stycznia 2020 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów: art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438) - dalej "u.p.e.a", polegające na niewłaściwym zastosowaniu powołanych norm poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, mocą którego organ pierwszej instancji obciążył Wierzyciela nadmiernie wygórowaną opłatą egzekucyjną w wysokości 5 % od dochodzonej należności publicznoprawnej tj. (...) zł i opłatą manipulacyjną w wysokości 1 % od dochodzonej należności publicznoprawnej tj. (...) zł, mimo, iż podjęte przez organ czynności egzekucyjne nie wymagały szczególnych kosztów, nakładów pracy, ani też nie były obarczone wysokim poziomem skomplikowania, a co więcej czynności podjęte przez organ I instancji były z perspektywy Skarżącego - całkowicie nieskuteczne - wobec czego wysokość naliczonych opłat pozostaje całkowicie nieadekwatna do nakładu i efektów pracy organu, jak również stopnia jej skomplikowania, art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., o sygn. akt SK 31/14, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, mocą którego organ I instancji określił wysokość kosztów egzekucyjnych w sposób abstrakcyjny ustalając samodzielnie maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji oraz stopnia skomplikowania i nakładu pracy koniecznego do wykonania czynności egzekucyjnych, art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a poprzez określenie kosztów egzekucyjnych przedmiotowego postępowania z pominięciem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA w Warszawie z 9 października 2018r., o sygn. akt V SA/Wa 802/18 oraz w wyroku NSA z 14 maja 2019 r., sygn. akt 1 GSK 232/19, tj. bez uwzględnienia standardów wynikających z wyroku SK 31/14 tj. stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych w konsekwencji określenie opłat nieadekwatnych do poniesionych wydatków i nakładu pracy, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 124 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego - dalej także "KPA" oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważnie i nieuwzględnienie słusznego interesu Skarżącej, niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, przede wszystkim poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stosownej dokumentacji na okoliczność faktycznych, świadczących o poziomie skomplikowania, dokonanych czynności egzekucyjnych oraz o poniesionym nakładzie pracy organu egzekucyjnego, jak również nie uwzględnienie wytycznych, jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niezgodne z prawem przepisów art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6 u.p.e.a. ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14); art. 6 KPA, art. 8 § 1 KPA w zw. z art. 80 KPA w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak oceny całokształtu materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że budowanie przy ustaleniu kosztów paraleli do wymiarkowanych maksymalnych opłat egzekucyjnej i manipulacyjnej w oparciu o art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. uzasadnia zastosowanie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a i art. 64 § 6 u.p.e.a zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z wyroku Trybunału Konstytucyjnego w konsekwencji powyższego nieuprawnione potraktowanie interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt 31/14 jako znajdującego zastosowanie w przedmiotowej sprawie, podczas gdy argumentacja Trybunału Konstytucyjnego nie koreluje ze stanem faktycznym sprawy w konsekwencji powyższego naruszenie wskazań wyroku Trybunału Konstytucyjnego i zasady praworządności, pogłębienia zaufania do obywateli; art. 138 § 1 pkt 1 KPA poprzez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 KPA, art. 8 § 1 KPA,80 KPA, w zw. z art. 124 § 2 KPA w zw. z art. 18 u.p.e.a. Mając na uwadze powyższe Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu: Ocena Skutków Regulacji Projektu ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw z dnia 15 października 2018 r. na okoliczności powołane w skardze oraz o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS w W. oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i o zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zastosowanie znajduje też art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Realizując powyższe uprawnienia sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu jest prawidłowość ustalenia kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Wierzyciela będącego Skarżącym w sprawie. Kwestia kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym uregulowana jest w Rozdziale 6 Działu I ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6 u.p.e.a. opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach. W art. 64c § 1 u.p.e.a. została ustanowiona generalna zasada, że opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a u.p.e.a., wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny, stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Te koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszcza jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że koszty będzie ponosił wierzyciel lub organ egzekucyjny (art. 64c § 2 - 4 u.p.e.a.). Art 64c § 4 u.p.e.a. stanowi, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a u.p.e.a. W sprawie taki wyjątek nastąpił i organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w postaci opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przewidziana w art. 64 § 6 u.p.e.a. opłata manipulacyjna stanowi szczególny rodzaj opłaty pobieranej z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych i jak wskazuje powołany przepis wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednali niż 1 zł 40 gr. Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje, co do zasady, z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Natomiast zgodnie z art. 64 § 10 zdanie drugie u.p.e.a., jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. Ustawodawca nie uzależnił możliwości naliczenia opłaty manipulacyjnej od faktycznego wyegzekwowania wierzytelności. Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie i obciążając Wierzyciela opłatą za zajęcie rachunku bankowego i opłatą manipulacyjną uwzględnił w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 6 u.p.e.a. wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. SK 31/14 i skutek, jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów. W odniesieniu do art. 64 § 6 u.p.e.a., jak również art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 orzekł m. in., że: 1. art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji; 2. art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji; 3. art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji; 4. art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji. TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji." Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie należności przez zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym. W wyroku SK 31/14 nie była kwestionowana sama możliwość pobierania opłaty manipulacyjnej (czy też egzekucyjnej) w razie bezskuteczności egzekucji ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji, gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego, a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat. Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku TK o sygn. akt SK 31/14 i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów u.p.e.a, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2018r. sygn. II FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten - w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją - nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet - musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału". Organ egzekucyjny w rozpoznawanej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. Przepisy te, jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej za zajęcia innych, niż wymienione w pkt 2 i 3, wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o jakiej mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a. Podkreślić należy, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, w tym opłat. Uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości kwoty podlegającej egzekucji, toteż nie zawsze tak określona opłata będzie w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań. Niemniej jednak, jest to sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. Co więcej, z samej istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej powoduje, że w wypadku należności o znacznej wartości następuje zachwianie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością opłat ponoszonych z tego tytułu, które stają się niejako "sankcją" pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Trybunał wskazał na konieczność interwencji ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku TK, określić nie tylko maksymalną wysokość opłat będących przedmiotem skargi konstytucyjnej, ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych. Jednakże do czasu ewentualnej nowelizacji ustawy należy stosować ten przepis w taki sposób, by można było uznać go za konstytucyjny w świetle powołanego wyroku. W związku z powyższym, należało sprawdzić, czy koszty ustalone przez organy egzekucyjne w oparciu o nadal obowiązujące przepisy prawa nie pozostają w rażącej dysproporcji do rzeczywistych kosztów poniesionych w drodze egzekucji. Wobec braku górnej granicy opłat, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 oraz w § 6 u.p.e.a. organ odwoławczy dokonał analizy, w której porównał poszczególne wysokości opłat mających przewidziane górne granice, tj.: 5% za zajęcie wierzytelności pieniężnej i 8% za zajęcie nieruchomości. Organ podniósł, że różnice w wysokości opłat wiążą się ze stopniem skomplikowania i czasochłonnością zastosowania poszczególnych środków egzekucyjnych. Mając na uwadze różnice w wysokości opłat przyjętych przez ustawodawcę w przepisach u.p.e.a. pomiędzy 4% a 8% organ egzekucyjny przy zachowaniu ustawowych proporcji przyjął, że skoro opłata procentowa 8% została ograniczona do kwoty 34.200 zł, to uwzględnieniem argumentacji wyrażonej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego będzie przyjęcie proporcji od powyższej maksymalnej kwoty opłaty, z uwzględnieniem stawki procentowej określonej dla opłaty za czynność egzekucyjną stanowiącej 5% egzekwowanej należności. A zatem maksymalna opłata za czynność egzekucyjną nie może być wyższa niż 21.375 zł. Dyrektor IAS zasadnie argumentował, że skoro przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8%, nie więcej niż 34.200 zł, to przy czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego należało uwzględnić mniejszy nakład pracy przy zajęciu wierzytelności. W związku z brakiem ustawowych regulacji, organ II instancji prawidłowo przyjął, że opłata od zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego musi być mniejsza, niż przy zajęciu nieruchomości w stopniu odpowiadającym przyjętej przez ustawodawcę maksymalnej stawki w kwocie 34.200 zł dla 8% opłaty. Skoro ustawodawca uznał, że 8% opłata dla zajęcia nieruchomości może wynosić maksymalnie 34.200 zł, a Trybunał Konstytucyjny tego nie zakwestionował, to organ odwoławczy prawidłowo uznał, że istnieją podstawy do przyjęcia zachowując proporcje, że opłata za czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego może wynosić (...) zł. Prawidłowo też została wyliczona przez organ egzekucyjny opłata manipulacyjna. Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 64 § 6 u.p.e.a. Opłata manipulacyjna wynosi 1 % kwoty egzekwowanych należności objętych tytułem wykonawczym, nie mniej niż 1 zł 40 gr. Przy czym zgodnie z art. 64 § 10 u.p.e.a. obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały wszystkie wymagania wynikające z powołanych wyżej przepisów. Dla określenia wysokości opłaty manipulacyjnej organ egzekucyjny również zastosował metodę proporcji, tj. metodę obliczenia opłaty za czynność egzekucyjną. Górna granica natomiast opłaty manipulacyjnej z art. 64 § 6 u.p.e.a. wg 1% stopy daje kwotę 4.275 zł od tytułu wykonawczego. Wierzyciel został obciążony opłatą manipulacyjną w wysokości (...)zł, a zatem w kwocie nie przekraczającej maksymalnej opłaty obliczonej metodą proporcji, tj. kwoty (...) zł. W ocenie Sądu przyjęta przez organ egzekucyjny metoda wyliczenia kosztów egzekucyjnych spełnia wymogi w zakresie konieczności miarkowania opłat wymienionych w art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. Pomimo braku uregulowania ustawowo maksymalnych kwot opłaty egzekucyjnej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej w art. 64 § 6 u.p.e.a., organ odwoławczy prawidłowo ustalił koszty egzekucyjne, z uwzględnieniem wytycznych ujętych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1741/18. Ponadto, organ egzekucyjny wyczerpująco uzasadnił przyjęte zasady naliczania opłat oraz w wystarczającym stopniu wskazał przyczyny, dla których uznał, że ustalone koszty egzekucyjne są adekwatne do poziomu skomplikowania podjętych czynności i wymaganego nakładu i czasu pracy. Między naliczonymi opłatami a rzeczywistymi kosztami postępowania egzekucyjnego nie zachodzi rażąca dysproporcja, a zestawienie wysokości naliczonych opłat z wysokością egzekwowanej należności prowadzi do wniosku, że nie doszło do naruszenia równowagi między interesem państwa, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Sąd nie stwierdził aby postępowanie w sprawie zawierało naruszenie, przepisów procesowych w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Organ w pełni wyjaśnił okoliczności prawne i faktyczne będące podstawą rozstrzygnięcia, wskazał na ich interpretację oraz dokładnie opisał tok rozumowania przeprowadzony przy ustalaniu kosztów egzekucyjnych. W tym stanie rzeczy skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło