V SA/Wa 547/09
WyrokWSA w Warszawie2009-10-28
Skład orzekający: Joanna Zabłocka, Małgorzata Rysz, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatkowanie środków z Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (ZFRON) na rachunek bieżący pracodawcy, a następnie refundacja tych środków z ZFRON, może być uznane za wydatek kwalifikujący się do pomocy de minimis?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie nakładają obowiązku dokonywania zapłat za wydatki bezpośrednio z rachunku bankowego ZFRON. Kluczowe jest przeznaczenie środków na cel rehabilitacji, a nie sposób ich bezpośredniego sfinansowania z rachunku ZFRON. W związku z tym, zaskarżone postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej, utrzymujące w mocy odmowę wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, zostało uchylone.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. w K. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Organ odmówił wydania zaświadczenia, uznając, że wydatkowanie środków z ZFRON na rachunek bieżący strony, a następnie refundacja tych środków, jest niezgodne z przepisami. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym błędną interpretację przepisów dotyczących ZFRON i pomocy de minimis.Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz M. w K. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. nakazuje zwrócić nadpłacony wpis sądowy w kwocie 114 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi M. w K. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz M. w K. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. nakazuje zwrócić nadpłacony wpis sądowy z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz M. w K. w kwocie 114 zł (sto czternaście złotych) wpisany do rejestru opłat sądowych pod pozycją [...] w dniu [...] r.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił wydania zaświadczenia o pomocy de minimis na wydatki poniesione w dniu [...] stycznia 2007 r. w kwocie [...] zł, w dniu [...] kwietnia 2007 r. w kwocie [...] zł, w dniu [...] września 2006 r. w kwocie [...] zł, w dniu [...] października 2006 r. w kwocie [...] zł, w dniu [...] grudnia 2006 r. w kwocie [...] zł.
Przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji był wniosek M. o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis. W ocenie Funduszu wydatkowanie środków z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych; dalej "ZFRON" na rachunek bieżący strony jest niezgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 1999 r. Nr 3, poz. 22, z późn. zm.)
Na powyższe postanowienie pracodawca złożył zażalenie, wnosząc o
1. uchylenie postanowienia Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2008 r. znak: [...] o odmowie wydania zaświadczeń o pomocy de minimis,
2. przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Strona zarzuca wydanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów materialnych, tj.: ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej (Dz. U. Nr 76, poz. 496) poprzez przyjęcie, iż strona nie dokonała wydatku ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych albowiem nie został poniesiony bezpośrednio z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych; naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.); dalej: "k.p.a.", a także naruszenie zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 12 k.p.a. w związku z art. 217 § 3 k.p.a.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] Minister Pracy i polityki Społecznej utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2008 r.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ podkreślił, że zaświadczenie potwierdzające charakter de minimis pomocy uzyskanej przez pracodawcę (w wyniku wydatkowania poakcesyjnych środków publicznych z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych) może być wystawione wyłącznie, gdy poniesie on wydatki zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych i rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej, a od 1 stycznia 2008 r. rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810).
Organ podkreślił, że w doktrynie uznaje się, że odmowa wydania zaświadczenia jest możliwa w trzech zasadniczych sytuacjach, tj. gdy:
• wnioskujący nie ma interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia;
• organ nie jest właściwy albo nie dysponuje informacjami lub danymi, które mają zostać potwierdzone w drodze zaświadczenia;
• brak obowiązujących przepisów nakazujących wydanie zaświadczenia.
Minister wyjaśnił, że przesłanki pierwsza i trzecia nie występują w przypadku spraw związanych z wydawaniem zaświadczeń na podstawie art. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2008 Nr 59, poz. 404, z późn. zm.) w związku z wydatkowaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Natomiast przesłanka druga może w przypadku wystąpienia do organu niewłaściwego w zakresie udzielania pomocy z określonego źródła finansowania wydatków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie, z dokumentów przedstawionych przez stronę wynika, że wskazane przez stronę wydatki zostały dokonane z rachunku bieżącego. Następnie zaś dokonano przelewu środków z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych na rachunek bieżący odwołującej się strony. W przedstawionej sytuacji wprawdzie doszło do przeznaczenia środków na wydatek zawarty w katalogu wymienionym w § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, ale nie były to środki ZFRON, tylko środki własne pracodawcy, którymi i tak może on dowolnie rozporządzać. Zdaniem Ministra wspomniane przepisy nie mogą tu w ogóle mieć zastosowania (ponieważ dotyczą wyłącznie środków ZFRON). Z kolei środki ZFRON zostały wykorzystane niezgodnie ze wspomnianymi przepisami, bo na "zrefundowanie" pracodawcy poniesionego wydatku.
Organ podkreślił również, że katalog wydatków ZFRON, poza tym, że nie wymienia jako wydatku-przelewu środków z konta ZFRON na konto obrotowe, dotyczy finansowania wydatków, a nie ich "refundacji" z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Gdyby nawet uznać przelew środków jako wydatek (będący przysporzeniem na rzecz przedsiębiorcy - w kontekście udzielanej pomocy publicznej), trudno byłoby ustalić dzień udzielenia takiej pomocy - czy byłby to dzień wydatku z konta obrotowego, czy też dzień przelania środków z konta ZFRON. Wydatek z konta obrotowego nie spełnia bowiem warunków udzielenia pomocy publicznej (poza tym nie jest to wydatek ze środków ZFRON), natomiast wątpliwe jest traktowanie dnia refundacji wydanych środków z konta ZFRON na konto firmowe - jako dnia dokonania wydatku (w rozumieniu regulacji dotyczących pomocy publicznej). W tym przypadku również pojawiłyby się wątpliwości związane z wpisaniem prawidłowej daty w zaświadczeniu o udzielonej pomocy de minimis, wydawanym przez organ udzielający pomocy, a ma to ogromne znaczenie przy obliczaniu dopuszczalnej wysokości udzielanej pomocy.
W ocenie Ministra organ udzielający pomocy nie mógł w tej sytuacji wydać zaświadczenia o pomocy de minimis. Pomoc publiczna w przypadku ZFRON istnieje bowiem wyłącznie w razie wydatkowania poakcesyjnych środków publicznych zgromadzonych na ZFRON na cele, które nie przysparzają korzyści wyłącznie osobie niepełnosprawnej. Tymczasem na wspomniane cele pracodawca wydatkował środki własne (tj. środki niepubliczne), a nie środki publiczne, o których mowa w art. 87 TWE.
Organ podkreślił, że środki ZFRON są środkami "znaczonymi", których pracodawca jest dysponentem zgodnie z art. 33 ust. 9 ustawy o rehabilitacji (...). Pracodawca dysponuje tymi środkami na zasadach ściśle określonych w art. 33 ustawy i we wspomnianym rozporządzeniu. Ich status nie jest tożsamy ze środkami własnymi pracodawcy. "Refundacja" polegałaby na "przekwalifikowaniu" środków ZFRON na środki własne. Taka operacja nie jest przewidziana w katalogu sposobów przeznaczania tych środków, a więc skutkuje powstaniem obowiązku zwrotu i wpłaty, o których mowa w art. 33 ust. 4a pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji (...). Minister zauważył, że podstawą zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis jest źródło sfinansowania wydatku, a nie cel, na jaki zostały wydatkowane środki. Środki z konta obrotowego pracodawcy są jego własnymi środkami, natomiast zgromadzone na rachunku ZFRON są środkami publicznymi, dlatego wydatki finansowane ze środków pracodawcy nie stanowią pomocy publicznej nawet wtedy, gdy wszystkie rachunki pozostają w posiadaniu jednego przedsiębiorcy i gdy cel wydatkowania własnych środków przedsiębiorcy jest zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
Minister podkreślił ponadto, że nie wszystkie wydatki poniesione przez pracodawcę z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych zostały wydatkowane w sposób prawidłowy. Organ odwoławczy zauważył, iż wydatek poniesiony w dniu [...] grudnia 2006 r.(dowód - faktura VAT z dnia [...] grudnia 2006 r.) na szkolenie z zakresu BHP nie mieści się w katalogu wydatków określonych w przepisie paragrafu 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2004 r., w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej (Dz. U. Nr 98, poz. 989). Zdaniem organu, nie można uznać, iż szkolenie z zakresu BHP - będące obowiązkiem pracodawcy wynikającym z przepisu art. 94 pkt 4 ustawy - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.) może być finansowane ze środków ZFRON w ramach wydatku poniesionego na szkolenie i przekwalifikowanie w celu nabycia lub podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Organ dodał, iż na kserokopiach niektórych faktur (faktury z dnia [...] kwietnia 2007 r. bądź z [...] października 2007 r.) widnieją informacje, z których wynika, iż wydatki poniesione zostały z konta obrotowego strony co również uniemożliwia wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis, gdyż jest ono możliwe tylko wówczas gdy wydatek został poniesiony bezpośrednio z konta ZFRON. W odniesieniu do wydatków poniesionych z konta obrotowego Fundusz nie jest właściwy do wydania takiego zaświadczenia.
W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie zostało przeprowadzone w sposób rzetelny i z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego a wynik rozstrzygnięcia odpowiada ustaleniom w dokonanym przez organ postępowaniu.
Na powyższe postanowienie pismem z dnia [...] marca 2009 r. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj:
art. 26c ust. 1 pkt 1, art. 66 oraz art. 33 ust. 3 pkt. 2 i 3 i ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych;
§ 1 rozporządzenia Ministra pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych;
§ 1 oraz § 2 w zw. z § 3 i § 5, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej;
poprzez przyjęcie, iż strona nie dokonała wydatku ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych albowiem wydatek ów nie został poniesiony bezpośrednio z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
W uzasadnieniu wskazano, iż przyjęta przez organ administracyjny interpretacja przepisów jest sprzeczna z ratio legis art. 33 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Ustawodawca wymaga bowiem utworzenia odrębnego rachunku przeznaczonego na środki pochodzące z funduszu, celem wprowadzenia przejrzystości rozliczeń. Dokonana przez skarżącą płatność z rachunku podstawowego Spółdzielni, a następnie zwrot wydatkowanych środków z rachunku funduszu w żadnej mierze nie sprzeciwiają się celowi wyżej wskazanych przepisów. Skarżąca podkreśliła, iż żaden z będących podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia przepisów nie wprowadza obowiązku zapłaty za wydatki bezpośrednio z rachunku bankowego ZFRON. Zatem, w aktualnym stanie prawnym nie istnieje regulacja zakazująca pokrywania z funduszu ZFRON wydatków uprzednio poczynionych na wskazany w przepisach cel z bieżącego rachunku bankowego lub innych funduszów.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.").
Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż z dniem 1 maja 2004 r. warunki dopuszczalności pomocy publicznej i zasady jej nadzorowania określają właściwe w tym zakresie przepisy prawa wspólnotowego. Od dnia akcesji organem nadzorującym udzielanie pomocy publicznej w Polsce jest Komisja Europejska. Zagadnienia proceduralne związane z udzielaniem pomocy publicznej, w szczególności tryb przygotowania do notyfikacji programów pomocowych i pomocy indywidualnej oraz postępowanie przed Komisją Europejską w zakresie notyfikacji pomocy, jak również tryb zwrotu pomocy, reguluje ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. Nr 123, poz. 1291), która zastąpiła ustawę z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr 141, poz. 1177, z późn. zm.).
Przesłanki, przy zaistnieniu których wsparcie finansowe stanowi pomoc publiczną, podlegającą notyfikacji do Komisji Europejskiej, określone są w art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Przepis ten stanowi, iż wsparcie dla przedsiębiorcy podlega przepisom dotyczącym pomocy publicznej, o ile jednocześnie spełnione są następujące warunki: udzielane jest ono przez Państwo lub ze środków państwowych, przedsiębiorca uzyskuje przysporzenie na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku, ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określonego lub określonych przedsiębiorców albo produkcję określonych towarów), grozi zakłóceniem lub zakłóca konkurencję oraz wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi UE.
Po 1 maja 2004 r. możliwe jest także udzielenie pomocy publicznej podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą, bez konieczności uzyskania zgody Komisji Europejskiej, jeżeli reguły tej pomocy zgodne są z przepisami dotyczącymi tzw. ,,wyłączenia blokowego". Przepisy te dotyczą m.in. zatrudnienia, szkolenia. Pomoc, bez konieczności uzyskania zgody Komisji Europejskiej, może być również udzielana w ramach zasady de minimis.
Odnosząc się do szczegółowych warunków udzielania pomocy publicznej przedsiębiorcom (bez konieczności indywidualnej notyfikacji) tzw. pomocy de minimis ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. Nr 123, poz. 1291) odsyła do rozporządzenia Komisji (WE) nr 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis (Dz. Urz. WE L 10 z 13.01.2001). Przepis art. 2 pkt 10 powołanej ustawy stanowi bowiem, ze ilekroć mowa w niej o pomocy de minimis - należy przez to rozumieć pomoc spełniającą przesłanki, o których mowa w art. 2 rozporządzenia Komisji o pomocy de minimis.
Pierwszą, ogólną regulację w ramach zasady de minimis dotyczącą zwolnień zakładów pracy chronionej z podatku od nieruchomości, podatku rolnego i leśnego wprowadzono rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy w zakresie niektórych ulg i zwolnień podatkowych w ramach pomocy de minimis (Dz. U. Nr 94, poz. 900). Została ona uszczegółowiona i zmodyfikowana w później wydanym przez Radę Ministrów rozporządzeniu z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej (Dz. U. Nr 98, poz. 989).
Rozporządzenie z dnia 27 kwietnia 2004 r. zostało zastąpione przez rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej (Dz. U. Nr 76, poz. 496).
Powyższe reguły, wynikające z rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej, mają związek z regulacjami ustawowymi, jak również z treścią art. 87 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Art. 87 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską stanowi, że zgodna ze wspólnym rynkiem jest z mocy prawa pomoc o charakterze socjalnym przyznawana indywidualnym konsumentom, pod warunkiem, że jest przyznawana bez dyskryminacji związanej z pochodzeniem produktów.
Z pomocą de minimis wiąże się obowiązek wydania beneficjentowi pomocy zaświadczenia stwierdzającego, ze udzielona pomoc publiczna jest pomocą de minimis (art. 5 ust. 2 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej). Zasada ta znalazła odzwierciedlenie także odpowiednio w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2004 r. oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej. Przepisy te stanowią, że podstawą zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis jest zaświadczenie wydane przez podmioty upoważnione na podstawie odrębnych przepisów.
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż przepis art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.), w szczególności ust. 3 wyznacza obowiązki pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej w zakresie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Do obowiązków tych należą między innymi wyrażone w pkt 1 - 3 obowiązki prowadzenia ewidencji środków funduszu rehabilitacji, prowadzenia rachunku bankowego środków tego funduszu oraz przekazywania środków funduszu rehabilitacji na ten rachunek do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym te środki uzyskano (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2007 r.). Jak więc można zauważyć obowiązek przekazywania środków na rachunek bankowy powstaje w przypadku faktycznego uzyskania środków funduszu, przy czym przekazanie ma nastąpić maksymalnie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym te środki uzyskano. Począwszy od tego dnia stają się należnością zakładowego funduszu rehabilitacji.
Zdaniem Sądu art. 33 ust. 3 ustawy o rehabilitacji nie jest źródłem normy nakazującej dokonywanie zapłat za nabyte towary i usługi wyłącznie za pośrednictwem rachunku bankowego ZFRON, lecz stanowi jedynie o obowiązku nałożonym na pracodawcę przekazywania środków pieniężnych będących równowartością ulg podatkowych na wyodrębniony rachunek bankowy. Gdyby taki obowiązek istniał, musiałby znaleźć wyraźne odzwierciedlenie w konkretnej normie lub choćby w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 33 ust. 11.
Ten kierunek wykładni znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2009 r. (sygn. akt II GSK 73/09), w którym Sąd wskazał, iż nie budzi wątpliwości okoliczność, że gdyby ustawodawca usankcjonował w ustawie o rehabilitacji zawodowej lub przepisach wykonawczych konieczność zapłaty za wydatki bezpośrednio i jedynie z rachunku bankowego zakładowego funduszu rehabilitacji, to niewątpliwie sprecyzowałby taką przesłankę jako automatycznie skutkującą odmową wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Brak takiej regulacji nie daje żadnych podstaw do rozszerzającej wykładni przepisów dotyczących udzielania pomocy de minimis. Przeciwnie, jest potwierdzeniem stanowiska, iż to przeznaczenie przez przedsiębiorcę środków na cel rehabilitacji decyduje o zakwalifikowaniu pomocy jako pomocy de minimis, nie zaś fakt sfinansowania wydatku z rachunku bankowego środków funduszu.
Stanowisko to znalazło również wyraz w prawomocnych orzeczeniach Sądów administracyjnych (v. wyrok WSA z 2 września 2008 r., I SA/Kr 553/08, LEX nr 465835; wyrok WSA z 15 lipca 2008 r., I SA/Wr 170/08, LEX nr 488309).
Podkreślić należy, że rozporządzenie z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie pomocy de minimis dla zakładów pracy chronionej nie określało źródła finansowania wydatków (tak jak wprost uczyniono w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 kwietnia 2007r.). Jedynie z wykładni systemowej przepisów regulujących system ulg dla zpchr można wywieść, że chodzi o środki ZFRON pochodzące ze zwolnień podatkowych. Wprowadzenie zapisu w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 kwietnia 2007 r., że przedsiębiorca winien przedstawić informację o dokonaniu wydatku ze środków ZFRON pozostaje bez wpływu na ocenę stanowiska organów orzekających w sprawie, bowiem prawodawca nie wymaga od przedsiębiorcy, aby wydatek był dokonany z rachunku ZFRON lecz ze środków ZFRON. Rozporządzenia w sprawie pomocy de minimis dla zpchr nie wprowadzają jakiegoś specjalnego, innego niż przewidziane w przepisach o rehabilitacji sposobu finansowania wydatków na rehabilitację zawodową i społeczną osób niepełnosprawnych.
W przedmiotowej sprawie Minister Pracy i Polityki Społecznej obowiązany jest zatem do merytorycznej oceny wniosku złożonego przez skarżącą. Co oznacza, że organ odwoławczy winien ustalić, czy wydatki poniesione przez zakład pracy chronionej mieszczą się w katalogu wskazanym w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2004 r. i stosownie do poczynionych ustaleń, przy zastosowaniu wskazanej wykładni w zakresie sposobu finansowania tych wydatków, ocenić czy przekazanie środków pieniężnych było pomocą de minimis udzieloną w dacie wydatkowania tych środków.
Wobec stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., przy czym z uwagi na nadpłacenie przez skarżącą należnego wpisu o kwotę 114 zł, zarządzono zwrot tej kwoty z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie art. 225 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. O wykonalności nie orzeczono z uwagi na charakter zaskarżonego aktu administracyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło