V SA/Wa 632/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, , po rozpoznaniu w dniu 27 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia; oddala skargę. Przedmiotem skargi M. K.(dalej jako: "Skarżący") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia (...) marca 2019 r. nr (...) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia (...) stycznia 2019 r. nr (...)w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym Postanowieniem z dnia (...) stycznia 2019 r. Dyrektor (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. odmówił Skarżącemu umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości w zakresie nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres 04/2006-09/2006 w łącznej kwocie należności głównej 21.913,20 zł. Powołane powyżej postanowienie wraz z pouczeniem o przysługującym zażaleniu zostało doręczone dorosłemu domownikowi Skarżącego w dniu 14 stycznia 2019 r., tj. w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1660 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej jako: "k.p.a.". W dniu (...) stycznia 2019 r. Skarżący nadał zażalenie na powyższe postanowienie. W związku z przekroczeniem ustawowego terminu do jego wniesienia organ, wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia (...) marca 2019 r., na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Organ wyjaśnił przy tym, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu. Organ wskazał także, że Skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie ww. terminu stosownie do przepisu art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Skarżący nie zgodził się powyższym rozstrzygnięciem i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc zarzuty naruszenia art. 7, art. 7b, art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zażalenia. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że postanowienie z dnia (...) stycznia 2019 r. zostało odebrane przez jego osiemdziesięcioletnią matkę, która podała mu błędną datę odbioru tej przesyłki. Podkreślił, iż nie otrzymał od organu wyczerpującego pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie uzasadnienia terminu do wniesienia zażalenia. Wskazał też, że złożenie zażalenie "po terminie" było jednoznaczne z oczekiwaniem jego merytorycznego rozpatrzenia. W piśmie z dnia (...) czerwca 2019 r. (data nadania) Skarżący wskazał na nowe – jego zdaniem – okoliczności, które mogły mieć zasadniczy wpływ na rozpoznanie jego sprawy. Chodziło o błędne doręczenie na jego adres przesyłki z dnia 30 kwietnia 2019 r., faktycznie adresowanej do osoby o tym samym imieniu i nazwisku co Skarżący, jednak mającej inny adres zamieszkania. Zdaniem Skarżącego powyższe zdarzenie rodzi pytanie o prawidłowość innych doręczeń – nie wiadomo czy i jaka korespondencja była zamiast Skarżącemu doręczana innej osobie o tym samym imieniu i nazwisku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 t.j.) powoływanej dalej jako p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonym postanowieniu dokonał kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia należy też wskazać, że przedmiotem złożonej do Sądu skargi była wyłącznie zgodność z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W niniejszej sprawie Sąd nie mógł natomiast badać przyczyn z jakich doszło do uchybienia tego terminu. Jedyną okolicznością, która podlegała badaniu w niniejszej sprawie, było więc ustalenie czy organ prawidłowo stwierdził, że doszło do złożenia zażalenia na postanowienie organu I instancji z dnia (...) stycznia 2019 r. po terminie, tj. po dniu (...) stycznia 2019 r. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przepis art. 144 k.p.a. stanowi, że w sprawach nieuregulowanych do zażaleń mają odpowiednio zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" (art. 134 k.p.a.) oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy zażalenie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z dnia 29 stycznia 1997 r. sygn. akt: I SA/Gd 1482/96, Nr LEX 29004). Skoro zatem postanowienie z dnia (...) stycznia 2019 r. doręczono Skarżącemu w dniu 14 stycznia 2019 r. i brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości tego doręczenia, to zażalenie na to postanowienie należało wnieść najpóźniej w dniu 21 stycznia 2019 r. Skarżący wniósł to zażalenie w dniu 23 stycznia 2019 r., a więc po upływie zakreślonego terminu. W tej sytuacji organ zobligowany był na podstawie ww. przepisów k.p.a. do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Nawiązując do argumentacji skargi, wskazać należy, że żądanie przywrócenia terminu musi być wyraźne; sam fakt dokonania czynności procesowej po terminie nie stwarza domniemania, że strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu, a "pogląd jakoby można było złożyć wniosek o przywrócenie terminu w sposób dorozumiany nie znajduje oparcia w przepisach administracyjnej procedury"; "wnoszący podanie musi w sposób niebudzący wątpliwości domagać się przywrócenia uchybionego terminu" (A. Wróbel, w: A Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2018, s. 437 oraz powołane tam orzecznictwo, w szczególności wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2010 r., II GSK 596/09, LEX nr 603140; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2012 r., II OSK 2287/10, LEX nr 1121217). Wniosek o przywrócenie terminu powinien wynikać wprost z pisma (podania, zażalenia lub odwołania), a "nie być ustalany przez organ w procesie interpretacji celu wynikającego z oświadczenia zawartego we wniosku. Obowiązek wyjaśnienia, czy skarżący wnioskują o przywrócenie terminu, wywiedziony z art. 7 k.p.a. stoi w sprzeczności ze szczegółową regulacją w art. 58 k.p.a." (A. Golęba, w: H. Knysiak-Molczyk (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2015, s. 389 oraz powołane tam orzecznictwo, w szczególności wyrok NSA z dnia 17 lutego 2012 r., II OSK 2287/10, LEX nr 1121217). W orzecznictwie wskazuje się również, że z art. 58 k.p.a. wynika jednoznacznie, iż przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę strony. W tym zakresie wyłączona została możliwość wszczęcia postępowania przez organ administracji z urzędu. Dlatego też organ ten nie tylko nie ma obowiązku, ale nawet prawa wyjaśniać, dlaczego doszło do uchybienia terminu, czy nastąpiło to bez winy strony, i czy ma ona świadomość uchybienia terminu, a jeżeli tak, to czy chce wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2008 r., I OSK 1285/07, CBOSA). Dodać należy, że Skarżący został pouczony zarówno o terminie jak i trybie wniesienia zażalenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi zaś wątpliwości to, że żaden przepis prawa nie nakłada na organy rozpatrujące sprawy w trybie administracyjnym obowiązku udzielania stronom pouczenia o możliwości złożenia prośby o przywrócenie terminu (zob. np. wyrok NSA z 11 lutego 2014 r., II OSK 2188/12, LEX nr 1450897, wyrok NSA z 6 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 284/07). Jednocześnie należy zauważyć, że Skarżący wiedzę o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu powinien posiąść z chwilą doręczenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano bowiem, że Skarżący nie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w trybie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Dodać trzeba, że jeżeli intencją złożonego przez Skarżącego z uchybieniem terminu zażalenia było również żądanie przywrócenia terminu do jego wniesienia, to taka informacja – wobec braku wyraźnego sformułowania takiego żądania w zażaleniu – powinna zostać wprost wyartykułowana przez Skarżącego i przekazana do organu. Należy też wskazać, że przedstawione w skardze okoliczności podania błędnej daty odebrania przesyłki przez matkę Skarżącego pozostawały, bez wpływu na wynik sprawy. Przyczyny uchybienia terminu podlegają bowiem ocenie wyłącznie w przypadku złożenia wniosku przywrócenie terminu. Takiego zaś wniosku – jak zasadnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu – Skarżący nie złożył. Analogicznie należało zakwalifikować okoliczności powołane w piśmie z dnia (...) czerwca 2019 r., chociaż w tym przypadku wskazać trzeba, iż błędne zaadresowanie do Skarżącego nie pochodzącej od organu przesyłki z dnia 30 kwietnia 2019 r. nie podważa prawidłowości doręczenia Skarżącemu postanowienia organu I instancji z dnia (...) stycznia 2019 r. Przedmiotowe postanowienie – jak jednoznacznie wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru – zostało odebrane przez pełnoletniego domownika Skarżącego w dniu 14 stycznia 2019 r. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.