V SA/Wa 915/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2011 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia ... marca 2011 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o odmowie cofnięcia indywidualnej ilości referencyjnej i odmowie przyznania rekompensaty; 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz I. D. kwotę ... zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi z ... marca 2011 r. wniesionej przez I. D. jest decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego z ... marca 2011 r. Nr ... umarzająca postępowanie przed organem II instancji w sprawie o odmowie cofnięcia indywidualnej ilości referencyjnej i odmowie przyznania rekompensaty. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu ... września 2006 r. I. D. wystąpił z wnioskiem o przyznanie indywidualnej ilości referencyjnej z krajowej rezerwy krajowej ilości referencyjnej. Na mocy decyzji nr ... z dnia ... listopada 2006 r. Dyrektor Oddziału Terenowego ARR w B. przyznał I. D. indywidualną ilość referencyjną z krajowej rezerwy krajowej ilości referencyjnej dla dostawcy hurtowego w wysokości .. kg o referencyjnej zawartości tłuszczu ... g/kg. W dniu ... września 2008 r. Strona wystąpiła do Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w B. z wnioskiem o przyznanie rekompensaty. Po przeprowadzeniu weryfikacji przedmiotowego wniosku decyzją z ... października 2008 r. nr ... Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji w B. odmówił cofnięcia indywidualnej ilości referencyjnej i odmówił przyznania rekompensaty. Powodem odmowy przyznania rekompensaty była okoliczność, iż producent w roku kwotowym 2006/2007 otrzymał IIR z KRKIR i przed złożeniem wniosku o przyznanie rekompensaty nie złożył pisemnego oświadczenia o zrzeczeniu się praw wynikających z decyzji w przedmiocie przyznania IIR z KRKIR. Organ wyjaśnił, iż stosownie do treści przepisu art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku mleka przetworów mlecznych (Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz.2081 ze zm.) producent, który otrzymał kwotę indywidualną przyznaną z krajowej rezerwy przeznaczonej dla dostawców hurtowych lub dostawców bezpośrednich, w okresie 2 lat od dnia wydania decyzji, nie może dokonać zbycia oraz oddać w używanie części lub całości kwoty indywidualnej przeznaczonej dla dostawców hurtowych lub bezpośrednich, oraz ubiegać się o przyznanie rekompensaty, chyba że zrzeknie się pisemnie praw wynikających z decyzji w sprawie przyznania kwoty indywidualnej z krajowej rezerwy przeznaczonej dla dostawców hurtowych lub dostawców bezpośrednich. Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z ... listopada 2008 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z treścią art. 23 a ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2081 ze zm.) dostawcy hurtowemu lub dostawcy bezpośredniemu, który zobowiąże się do zaprzestania produkcji i wprowadzania do obrotu mleka lub przetworów mlecznych oraz zrzeknie się prawa do indywidualnej ilości referencyjnej stanowiącej jego własność, przyznaje się z budżetu państwa, na jego wniosek, rekompensatę. Jednakże, stosownie do treści art. 15 ust. 5 ww. ustawy producent, w okresie 2 lat od dnia wydania decyzji o przyznaniu indywidualnej ilość referencyjnej z krajowej rezerwy przeznaczonej dla dostawców hurtowych lub dostawców bezpośrednich nie może ubiegać się o przyznanie rekompensaty chyba, że zrzeknie się pisemnie praw wynikających z decyzji o przyznaniu indywidualnej ilości referencyjnej z krajowej rezerwy. Od powyższej decyzji Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W wyniku rozpoznania sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 maja 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 3132/08 oddalił skargę. WSA wskazał m.in., iż stosownie do treści art. 15 ust. 5 ustawy o organizacji rynku mleka w brzmieniu obowiązującym od dnia 14 lipca 2007 r. producent, który otrzymał indywidualną ilość referencyjną przyznaną z krajowej rezerwy przeznaczonej dla dostawców hurtowych lub dostawców bezpośrednich, w okresie 2 lat od dnia wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, nie może dokonać zbycia oraz oddać w używanie części lub całości indywidualnej ilości referencyjnej przeznaczonej dla dostawców hurtowych lub dostawców bezpośrednich, oraz ubiegać się o przyznanie rekompensaty, o której mowa w art. 23a ust. 1, chyba że zrzeknie się pisemnie praw wynikających z decyzji, o której mowa w ust. 1. Wymogi wynikające z tego przepisu są określone bardzo jasno i precyzyjnie - ww. termin 2 lat w przypadku skarżącego upłynął ... listopada 2008 r. Producent ubiegający się o rekompensatę powinien zrzec się indywidualnej ilości referencyjnej z krajowej rezerwy najpóźniej w chwili złożenia wniosku o przyznanie rekompensaty. Zrzeczenie się późniejsze nie może wywołać pożądanego skutku. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez skarżącego skargą kasacyjną. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Skarżący złożył wniosek o rekompensatę w dniu ... września 2008 r. na formularzach Agencji Rynku Rolnego wraz z załącznikiem o przyznanie rekompensaty, w którym znajduje się zwrot w brzmieniu: "zrzekam się prawa do całości IIR, począwszy od dnia 1 kwietnia roku kwotowego następującego po roku kwotowym, w którym złożono wniosek". Według skarżącego oświadczenie to - złożone na formularzu Agencji Rynku Rolnego, pobranym ze strony internetowej Agencji - odpowiada treści oświadczenia, jakie przewiduje ustawa o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych. Zdaniem kasatora - nawet przy założeniu, że oświadczenie to nie było wystarczające - organ winien wezwać stronę do uzupełnienia wniosku przez złożenie bardziej szczegółowego oświadczenia. Ponadto stosowne oświadczenie zostało złożone wraz z odwołaniem, a z przepisów powoływanej ustawy nie wynika, że sporne oświadczenie o zrzeczeniu musi zostać złożone najpóźniej wraz z wnioskiem o przyznanie rekompensaty. Wyrokiem z 12 sierpnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1076/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia NSA wskazał, m.in., iż z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, z jakich regulacji Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiódł, iż zrzeczenie się indywidualnej ilości referencyjnej z rezerwy krajowej nie może być skutecznie złożone po dniu złożenia wniosku o przyznanie rekompensaty. Odnosząc się do twierdzeń strony o złożeniu stosownego oświadczenia na etapie postępowania odwoławczego Sąd I instancji poprzestał na wyrażeniu poglądu, że "zrzeczenie się późniejsze nie może wywołać pożądanego skutku". Zdaniem NSA, pogląd ów nie poddaje się kontroli a wadliwość uzasadnienia w tym zakresie dotyczy kwestii mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Dalej NSA wskazał, iż ponowne rozpoznanie sprawy wymaga uwzględnienia, że w postępowaniu prowadzonym na gruncie ustawy o organizacji rynku mleka co do zasady nie została wyłączona dwuinstancyjność postępowania, wobec czego organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji. Wzięcia pod uwagę przy tym wymagały będą też szczególne regulacje zawarte w ww. ustawie - w szczególności dotyczące terminów składania wniosków o przyznanie rekompensaty (art. 23 c ust. 5), zgłaszania zapotrzebowań środków finansowanych przeznaczonych na przyznanie rekompensat (art. 23 d ust. 1) jak i zasad rozpatrywania wniosków (art. 23 d ust. 5). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy wyrokiem sygn. akt V SA/Wa 2459/10 z dnia 17 grudnia 2010 r. uchylił decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia ... listopada 2008 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny indywidualna ilość referencyjna, stanowiąca własność dostawcy, której - zgodnie z art. 23 a ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych - dostawca musi się zrzec celem uzyskania rekompensaty, jest kategorią odrębną od indywidualnej ilości referencyjnej z krajowej rezerwy, przyznawanej odrębną decyzją na zasadach określonych art. 15 ust. 1- 4 ustawy. W konsekwencji powyższego, w przypadku, gdy producentowi - decyzją przewidzianą art. 15 ust. 1 ww. ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych - przyznano indywidualną ilość referencyjną z krajowej rezerwy, do przyznania rekompensaty nie jest wystarczające spełnienie warunków nałożonych art. 23 a ustawy. W takiej sytuacji art. 15 ust. 5 wprowadza wymóg dodatkowy. Warunkiem koniecznym ubiegania się o rekompensatę - w okresie 2 lat od wydania powyższej decyzji - jest zrzeczenie się praw nabytych tą decyzją. Zrzeczenie, o którym mowa w art. 15 ust. 5 ustawy, dotyczyć musi całości praw z decyzji przyznającej indywidualną ilość referencyjną z krajowej rezerwy, zaś oświadczenie wymagane art. 23 a ust. 1 i 2 pkt 1 wskazuje na maksymalną wielkość indywidualnej ilości referencyjnej, jakiej można się zrzec a nadto – odmiennie od pierwszego z powołanych unormowań - określa moment, od którego zrzeczenie to obowiązuje. Ponowne rozpoznanie sprawy wymaga uwzględnienia, że w postępowaniu prowadzonym na gruncie ustawy o organizacji rynku mleka, co do zasady nie została wyłączona dwuinstancyjność postępowania, wobec czego organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji. Wzięcia pod uwagę przy tym wymagały będą też szczególne regulacje zawarte w ww. ustawie - w szczególności dotyczące terminów składania wniosków o przyznanie rekompensaty (art. 23 c ust. 5), zgłaszania zapotrzebowań środków finansowanych przeznaczonych na przyznanie rekompensat (art. 23 d ust. 1) jak i zasad rozpatrywania wniosków (art. 23 d ust. 5). Organ winien uzasadnić swoje stanowisko w sprawie. Uzasadnienie decyzji powinno odpowiadać wymogom art. 107 § 3 k.p.a., w tym zawierać pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję. Następnie Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją nr ... z dnia ... marca 2011 r. umorzył postępowanie przed organem II instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 28 sierpnia 2010 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy uchylono art. 23a-23f w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych. Z uwagi na zmianę stanu prawnego, brak przepisów prawnych stanowiących podstawę żądania Strony, organ stwierdził brak podstaw prawnych do rozpatrzenia sprawy pod względem merytorycznym i konieczność umorzenia postępowania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z ... marca 2011 r. I. D. wniósł o zasądzenie cofnięcia kwoty mlecznej w całości i wypłacenie rekompensaty w wysokości ... zł. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, iż Prezes ARR podejmując decyzję o umorzeniu postępowania wskutek braku środków finansowych oraz zmiany przepisów o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych uczynił to niezgodnie z ustalonym w sprawie stanem faktycznym, bowiem prawo do rekompensaty jest nabytym prawem Skarżącego. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Rynku Rolnego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ustawy p.p.s.a., koncentrują się na kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd wskazuje, że w momencie wyrokowania w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny i następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie obowiązywały przepisy art. 23a-23f ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. z 2005 Nr 244, poz. 2081 ze zm.). Wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego powtórzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, dotyczyły zatem wskazań opartych na tej regulacji prawnej. W myśl art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. Nr 148 poz. 990) uchylone zostały przepisy art. 23a-23f ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, nastąpiła zatem istotna zmiana stanu prawnego. W myśl art. 153 ustawy p.p.s.a. – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna o której mowa jest wiążąca tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych, a więc traci moc wiążącą jedynie w przypadku: 1. zmiany ustawy, 2. zmiany (już po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy lub 3. po wzruszeniu orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. W zaistniałej sytuacji orzecznictwo sądowe jest zgodne, że istotna zmiana stanu prawnego znosi związanie Sądu i organu wytycznymi (por wyrok NSA z 5.11.2010 r. sygn. akt II GSK 861/09 LEX nr 746284, wyrok NSA z 15.10.2010 r. sygn. akt I FSK 1713/09 LEX nr 744371, wyrok z 20.10.2010 r. sygn. akt II FSK 1015/09 LEX nr 745427). Prezes Agencji Rynku Rolnego wydając decyzję w dniu ... marca 2011 r., kiedy nie obowiązywały już przepisy art. 23a-23f ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych winien rozważyć, które przepisy zastosować, nie był już bowiem dłużej związany oceną Sądu, iż ma rozpoznać sprawę w oparciu o stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji. W ocenie Sądu w sytuacji gdy zakończenie toku postępowania ma miejsce w całkowicie zmienionej sytuacji prawnej zastosowanie winny mieć przepisy z daty zdarzenia (tj. w tym przypadku złożenia wniosku o przyznanie rekompensaty). Z powyżej wyłożonych względów wydanie decyzji umarzającej postępowanie przed organem II instancji w sprawie o odmowie cofnięcia indywidualnej ilości referencyjnej i odmowie przyznania rekompensaty należało uznać za wadliwe. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien jednak uwzględnić nadal aktualne oceny prawne i wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku z 17 grudnia 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 2459/10 dotyczące stosowania wskazanych przepisów prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c - orzekł jak w sentencji.