V SA/Wa 941/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. B. K. zawarł w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na uzasadnione niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu podniesiono, iż nałożony decyzją obowiązek w postaci kary pieniężnej sięgającej kwoty 12.000 zł jest zobowiązaniem niemożliwym do zrealizowania z uwagi na jego znaczną kwotę oraz trudną sytuację finansową skarżącego, który nie posiada oszczędności ani też majątku, który mógłby w tym celu spieniężyć. W ocenie skarżącego, wyegzekwowanie nałożonej kary odbywać się będzie w drodze egzekucji, co spowoduje powstanie dodatkowych finansowych obciążeń, zaś odzyskanie przez wnioskodawcę wyegzekwowanej kwoty będzie działaniem trudnym, skomplikowanym i długotrwałym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ; zwanej dalej: "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, w myśl § 3 ww. przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy. Z reguły wiąże się z obawą wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a jej zastosowanie nie może być poprzedzone merytoryczną oceną zasadności skargi lub obawą wystąpienia jakiejkolwiek straty. Podstawową przesłanką wstrzymania jest wykazanie we wniosku niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym ostatnim wypadku chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), kiedy nie będzie możliwe przywrócenie stanu pierwotnego. Z kolei nie każda strata materialna stanowi "znaczną szkodę" w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2014 r. o sygn. akt I GZ 120/14; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W postanowieniu z dnia 29 maja 2009 r. o sygn. akt I FZ 148/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, lecz sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Zauważyć w pierwszej kolejności należało, że skarżący – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – uzasadniając swój wniosek powołał się wyłącznie na niebezpieczeństwo nieodwracalnych skutków w sferze finansowej, w tym możliwość prowadzenia egzekucji. Na poparcie swoich obaw nie przedstawił jednak dowodów i nie udokumentował w żaden sposób zarówno tego, jak przedstawia się jego aktualna sytuacja majątkowa, jak również ewentualnego wpływu na tą sytuację wykonania zaskarżonej decyzji, co dopiero umożliwiłoby Sądowi określenie prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzeń określonych w art. 63 § 1 p.p.s.a. Sąd podkreśla, iż – co do zasady – nawet trudna sytuacja finansowa strony nie powoduje sama przez się ziszczenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w omawianym przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy rzecz ujmując, strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. Natomiast za wstrzymaniem wykonania aktu nie mogą przemawiać same obiektywne, przedstawione przez stronę trudności, pojawiające się w prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem w postępowaniu o udzielenie ochrony tymczasowej badany jest wpływ wykonania zaskarżonego aktu na sytuację majątkową strony, a nie wpływ na tą sytuację jakichkolwiek innych czynników (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r. o sygn. akt I FZ 15/13). W konsekwencji oznacza to, iż badanie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej nie sprowadza się li tylko do oceny kondycji finansowej wnioskującej strony, a już z pewnością ocena ta nie jest tożsama z oceną dokonywaną przy badaniu wniosku o prawo pomocy. Podkreślenia przy tym wymaga, iż przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie należy mylić z przesłankami jakimi należy kierować się w ramach instytucji prawa pomocy. W postanowieniu z dnia 20 stycznia 2016 r. o sygn. akt II GZ 989/15 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż celem przyznania prawa pomocy jest przede wszystkim zapewnienie stronie, której nie stać na poniesienie kosztów postępowania, realizacji prawa dostępu do sądu. Uznanie, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) nie oznacza jednak, że – niejako automatycznie – spełnione zostają przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez sąd. Jeżeli zatem uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu sprowadza się do kwestii związanych ze stanem majątkowym strony, to nie wystarczy tylko wykazanie, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest zła czy też, że wykonanie decyzji może negatywnie wpłynąć na kondycję finansową strony, ale niezbędne jest jeszcze uprawdopodobnienie, że brak zastosowania ochrony tymczasowej w tym konkretnym przypadku spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sferze majątkowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r o sygn. akt II GZ 651/15). Zdaniem Sądu, nawet fakt ewentualnego wyegzekwowania nałożonej kary pieniężnej przed rozpoznaniem skargi i ewentualne jej uwzględnienie nie skutkuje nieodwracalnymi skutkami, bowiem w takim wypadku wskazana zaskarżoną decyzją należność zostanie stronie skarżącej zwrócona. Należy również wskazać, że uszczuplenie stanu finansowego nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z zaskarżonej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (zob. postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 737/14, LEX nr 1529107). Każda bowiem decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13, LEX nr 1432682). Odnosząc się z kolei do wskazanej obawy przed egzekucją z majątku skarżącego, zauważyć należy, iż wbrew stanowisku autora wniosku nie jest to sytuacja skutkująca nieodwracalnymi skutkami i już tylko z tej przyczyny nie może zostać uznana za przesłankę wynikającą z art. 61 § 3 p.p.s.a. Samo ryzyko wszczęcia egzekucji nie uzasadnia przyjęcia wyjątku od ogólnej zasady wykonywalności zaskarżonych aktów. Sąd zwraca także uwagę, że chociaż w art. 61 § 3 p.p.s.a. mowa jest jedynie o uprawdopodobnieniu okoliczności wymienionych w tym przepisie, nie oznacza to, że samo przekonanie strony skarżącej, że wykonanie decyzji wywoła szczególnie niekorzystne konsekwencje jest wystarczające do tego, aby wniosek został uwzględniony. Bez dokładnego przedstawienia sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy nie jest możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, bądź trudne do odwrócenia skutki. Skoro więc skarżący nie wykazał, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu przez zaskarżoną decyzję znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków – na mocy art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 61 § 5 p.p.s.a. – Sąd orzekł, jak w sentencji.