V SAB/Wa 112/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Bożena Zwolenik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.C. na bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie rozpoznania wniosku o naruszenie praw pacjenta postanawia: odrzucić skargę. W dniu 10 października 2025 r. do Biura Rzecznika Praw Pacjenta wpłynęła skarga J.C., dalej "Skarżąca" lub "Strona" na bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta, dalej: "Rzecznik", "RzPP" lub "organ" polegającą na nierozpoznaniu jej wniosku z 8 września 2025 r. w przedmiocie naruszenia praw pacjenta przez dr D. P. oraz innych lekarzy oraz odmowie przekazania sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pomimo wniesienia środka zaskarżenia na stanowisko organu. Skarżąca wniosła o zobowiązanie RzPP do rozpoznania wniosku i podjęcia czynności wyjaśniających na podstawie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie kosztów postępowania od organu. W uzasadnieniu skargi wskazała, że 8 września 2025 r. złożyła do RzPP ponowny wniosek dotyczący naruszenia praw pacjenta, w związku z ujawnieniem danych medycznych przez świadczeniodawców medycznych na żądanie Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) bez zgody Strony i bez podstawy prawnej. Pomimo zgłoszonych zarzutów RzPP nie wszczął postępowania wyjaśniającego i odmówił uznania pisma z 29 sierpnia 2025 r. za decyzje podlegającą zaskarżeniu. Organ przekazał skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy do tut. Sądu. W odpowiedzi na skargę Rzecznik wniósł o jej odrzucenie w całości. Wskazał, że w dniu 8 sierpnia 2025 r. wpłynęła skarga na bezczynność w sprawie: RzPP-DPWWPII. 431.2376.2025, której motywem był brak wydania przez Rzecznika decyzji, od której Skarżąca mogłaby się odwołać. Rzecznik przekazał odpowiedź na przedmiotową skargę wraz z aktami sprawy i oczekuje na rozstrzygnięcie sądu. Natomiast w dniu 10 października 2025 r. ponownie wpłynęła skarga na bezczynność, prawdopodobnie w sprawie: RzPP-DPW-WPII.431.2376.2025. Druga ze spraw prowadzonych w Biurze oznaczona jest jako RzPP-DPW-WPI.431.1439.2025 r. i również była przedmiotem skargi na bezczynność. Wyjaśnił, iż Skarżąca w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta ma dwie sprawy, w których podnosi tożsame zarzuty, w żadnej z tych spraw nie toczy się postępowanie wyjaśniające (administracyjne), a Rzecznik podjął się ich analizy i nie dostrzegł możliwości wszczęcia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że RzPP przekazał do tut. Sądu zarówno skargę z 8 sierpnia 2025 r., jak i skargę z 15 września 2025 r. Postanowieniem z 4 listopada 2025 r. sygn. akt V SAB/Wa 90/25, tut. Sąd odrzucił skargę z 8 sierpnia 2025 r., postanowieniem z 17 grudnia 2025 r. sygn. akt V SAB/Wa 99/25 Sąd odrzucił skargę z 15 września 2025 r. Postanowienia zostały wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W każdej sprawie wszczynanej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, przed przystąpieniem do jej merytorycznego rozpoznania, Sąd w pierwszej kolejności jest zobowiązany do zbadania, czy skarga jest dopuszczalna. Właściwość rzeczowa sądów administracyjnych określona została w art. 3 i 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie, bo obejmującym orzekanie jedynie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do § 2a p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a stosownie do § 3 p.p.s.a. orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Podkreślić należy, na którą to okoliczność Sąd zwrócił uwagę w uzasadnieniach do spraw V SAB/Wa 90/25 i V SAB/Wa 99/25, że nie każdy przejaw braku działalności organów administracji podlega jurysdykcji sądu administracyjnego. Bezczynność organu dotyczy sytuacji, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Skarga na bezczynność ma w tej sytuacji na celu zobligowanie organu administracji publicznej do rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Taka skarga jest w rzeczywistości pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1324/12; z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1620/12 oraz z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 737/10). Analizując przedmiotową sprawę Sąd stwierdza, że wniesiona skarga nie dotyczy sprawy poddanej kontroli sądu administracyjnego na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani na podstawie przepisów szczególnych. Ze skargi wynika, że jej przedmiotem jest bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta w zakresie niepodjęcia postępowania wyjaśniającego w związku z wnioskiem z 8 września 2025 r., który jest kolejnym wnioskiem w tej samej sprawie. Skarżąca wskazuje, że dr P. oraz inni lekarze naruszyli jej prawa jako pacjenta. Zasadnicze znaczenie ma okoliczność, że RzPP wielokrotnie informował Skarżącą o braku możliwości wszczęcia postępowania wyjaśniającego w trybie art. 50 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Pisma w tej sprawie były kierowane do Strony po przeanalizowaniu zgłoszonego przez Skarżącą wniosku. Informacje w sprawie organ skierował do Strony pismem z 29 sierpnia 2025 r. Wyjaśnił, że po przeprowadzeniu analizy wniosku nie stwierdził uprawdopodobnienia naruszenia prawa wnioskującej jako pacjenta. Uprawdopodobnienie naruszenia praw pacjenta jest natomiast przesłanką obligatoryjną, warunkującą wszczęcie postępowania przed Rzecznikiem Praw Pacjenta. Tym samym w ocenie Rzecznika brak było podstaw do dalszego procedowania. Ewentualne udostępnienie danych dotyczących stanu zdrowia i leczenia wnioskującej mogło bowiem nastąpić w ramach postępowania prowadzonego przez OLAF, a nie w związku z udzielaniem wnioskującej świadczeń zdrowotnych. Rzecznik zaznaczył, że właściwość jego działania ogranicza się do świadczeń zdrowotnych udzielanych na terytorium polskim. Rzecznik Praw Pacjenta nie jest natomiast organem właściwym do oceny zgodności działań podmiotów leczniczych z regulacjami prawa europejskiego ani do rozpatrywania spraw związanych z działalnością instytucji unijnych, takich jak OLAF. Rzecznik Praw Pacjenta nie jest również właściwy w sprawach podejrzenia uchybienia przepisom regulującym ochronę danych osobowych. Postanowieniem z 2 października 2025 r. Rzecznik sprostował oczywistą omyłkę pisarską powstałą w piśmie z 29 sierpnia 2025 r., w którym stwierdził brak uprawdopodobnienia naruszenia prawa Strony jako pacjenta Pismem z 12 września 2025 r. RzPP poinformował Stronę, że na obecnym etapie brak jest możliwości wszczęcia postępowania wyjaśniającego w trybie art. 50 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Przesłanką do podjęcia takiego postępowania jest istnienie konkretnego podmiotu leczniczego udzielającego świadczeń zdrowotnych, którego działania lub zaniechania mogłyby naruszać prawa pacjenta. Z przedstawionych okoliczności wynika, że przedstawiona procedura jest procedurą wewnętrzną Komisji Europejskiej i nie Rzecznik Praw Pacjenta nie posiada uprawnień do podjęcia działań. Mając na uwadze powyższe ustalenia wskazać przede wszystkim należy, że Skarżąca została pouczona o zakresie działania Rzecznika oraz o przyczynach, dlaczego organ administracji nie może zająć się jej sprawą. W sprawie nie zostało wszczęte postępowanie wyjaśniające i podkreślić należy, że organ administracji nie jest zobowiązany do wszczęcia postępowania wyjaśniającego w każdym sygnalizowanym przypadku. Zwrócić uwagę należy, że stosownie do art. 51 u.p.p., Rzecznik po zapoznaniu się ze skierowanym do niego wnioskiem może: 1) podjąć sprawę, 2) poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu lub pacjentowi środków prawnych, 3) przekazać sprawę według właściwości, 4) nie podjąć sprawy - zawiadamiając o tym wnioskodawcę i pacjenta, którego sprawa dotyczy. Zgodnie z powołanym przepisem ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, RzPP ma uprawnienie do "nie podjęcia sprawy". Zostało ono literalnie wskazane w przepisach ustawy i nie wymaga uzasadnienia ze strony Rzecznika. Organ ten obowiązany jest jedynie poinformować wnioskodawcę i pacjenta o swoim stanowisku. Zaznaczyć należy, że w przepisach ustawy brak jest przewidzianego środka odwoławczego od takiego stanowiska Rzecznika. W świetle przywołanych regulacji u.p.p. (art. 50 u.p.p., art. 51 u.p.p.) nie budzi wątpliwości, że wniosek skierowany przez Stronę do RzPP nie doprowadził do wszczęcia postępowania przed tym organem, które zakończyło się jednym z aktów lub czynności określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a., które mogą podlegać zaskarżeniu, a przez to kontroli sądu administracyjnego. Rzecznik udzielił Skarżącej odpowiedzi, która nie została przez nią zaakceptowana. Nie stanowi to jednak podstawy do uznania, że czynności podjęte przez Rzecznika mogą stanowić przedmiot skargi do Sądu. Organ administracji nie był również zobowiązany do wydania w sprawie decyzji, ponieważ Rzecznik nie prowadził postępowania administracyjnego. Reasumując, przedmiot skargi nie spełnia kryteriów bezczynności podlegającej zaskarżeniu w trybie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Stwierdzić zatem należy brak kognicji Sądu administracyjnego do rozpoznania niniejszej sprawy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.