V SAB/Wa 113/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Bożena Zwolenik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.C. na bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie rozpoznania wniosku o naruszenie praw pacjenta postanawia: odrzucić skargę. W dniu 6 października 2025 r. do Biura Rzecznika Praw Pacjenta wpłynęła skarga J.C., dalej "Skarżąca" lub "Strona" na bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta, dalej: "Rzecznik", "RzPP" lub "organ" polegającą na nierozpoznaniu jej wniosku, który złożyła do Rzecznika "W maju br.". Skarżąca wniosła o zobowiązanie RzPP do rozpoznania wniosku i podjęcia czynności wyjaśniających zgodnie z art. 50 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej, polegającej na braku rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie i niezajęciu stanowiska co do dalszego trybu działania oraz zasądzenie kosztów postępowania od organu. W uzasadnieniu skargi wskazała, że w maju 2025 r. złożyła do RzPP zawiadomienie o możliwym naruszeniu praw pacjenta, w szczególności w zakresie naruszenia prawa do informacji o stanie zdrowia i dokumentacji medycznej (art. 9 i 23 ustawy), bezprawnego posługiwania się przez lekarza (dr F.) dokumentem powstałym w ramach działań innego państwa (notatka dr S.), arbitralnego pozbawienia możliwości uczestnictwa w diagnostyce i orzekaniu przy wykorzystaniu niezweryfikowanej dokumentacji. Następnie wskazała, że organ, mimo wielokrotnych interwencji (pisma z 24 lipca, 14 sierpnia, 12 września 2025 r. i inne) nie wszczął postępowania wyjaśniającego, nie poinformował Strony o wszczęciu, zawieszeniu lub zakończeniu sprawy i nie wydał żadnego aktu kończącego postępowanie, w tym postanowienia czy decyzji. Wniosła również o uwzględnienie działania wymienionych w skardze lekarzy w zakresie możliwego naruszenie jej praw jako pacjenta. Pismem z dnia 12 września 2025 r. Skarżąca ponowiła wezwanie do podjęcia czynności w trybie art. 37 § 1 K.p.a., które pozostało bez odpowiedzi. Ostatnia wiadomość ze strony organu z dnia 11 września 2025 r. miała charakter ogólny, nie zawierała pouczenia o dalszych krokach ani wyjaśnienia, czy postępowanie zostało zakończone. W odpowiedzi na skargę Rzecznik wniósł o jej odrzucenie w całości. Z ostrożności procesowej, gdyby Sąd nie podzielił argumentów organu, wniósł o oddalenie skargi jako bezprzedmiotowej. Organ wyjaśnił, że Skarżąca w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta ma dwie sprawy, w których podnosi tożsame zarzuty, w żadnej z tych spraw nie toczy się postępowanie wyjaśniające (administracyjne), a Rzecznik podjął się ich analizy i nie dostrzegł możliwości wszczęcia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że RzPP przekazał do tut. Sądu zarówno skargę z 8 sierpnia 2025 r., jak i skargę z 15 września 2025 r. Postanowieniem z 4 listopada 2025 r. sygn. akt V SAB/Wa 90/25, tut. Sąd odrzucił skargę z 8 sierpnia 2025 r., postanowieniem z 17 grudnia 2025 r. sygn. akt V SAB/Wa 99/25 Sąd odrzucił skargę z 15 września 2025 r. Postanowienia zostały wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W każdej sprawie wszczynanej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, przed przystąpieniem do jej merytorycznego rozpoznania, Sąd w pierwszej kolejności jest zobowiązany do zbadania, czy skarga jest dopuszczalna. Właściwość rzeczowa sądów administracyjnych określona została w art. 3 i 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie, bo obejmującym orzekanie jedynie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do § 2a p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a stosownie do § 3 p.p.s.a. orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Podkreślić należy, na którą to okoliczność Sąd zwrócił uwagę w uzasadnieniach do spraw V SAB/Wa 90/25 i V SAB/Wa 99/25, że nie każdy przejaw braku działalności organów administracji podlega jurysdykcji sądu administracyjnego. Bezczynność organu dotyczy sytuacji, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Skarga na bezczynność ma w tej sytuacji na celu zobligowanie organu administracji publicznej do rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Taka skarga jest w rzeczywistości pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1324/12; z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1620/12 oraz z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 737/10). Analizując przedmiotową sprawę Sąd stwierdza, że wniesiona skarga nie dotyczy sprawy poddanej kontroli sądu administracyjnego na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani na podstawie przepisów szczególnych. Ze skargi wynika, że jej przedmiotem jest bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta w zakresie niepodjęcia postępowania wyjaśniającego w związku z wnioskiem z maja 2025 r. W odpowiedzi udzielonej 24 lipca 2025 r. Rzecznik wskazał Stronie, że udzielenie informacji dotyczących przedstawionych okoliczności związanych z ustalaniem świadczeń z ubezpieczenia społecznego, ustalaniem niepełnosprawności i innej działalności orzeczniczej nie leży w kompetencjach Rzecznika. Wiadomościami skierowanymi do Skarżącej 28 lipca, 29 lipca, 20 sierpnia 2025 r. organ przedstawił informację o kompetencjach Rzecznika Praw Pacjenta i zwrócił się o przedstawienie podmiotu leczniczego, wobec którego Rzecznik mógłby wszcząć postępowanie wyjaśniające. Strona została poinformowana, że Rzecznik działa tylko na terenie kraju i nie ma możliwości weryfikacji kwestii podniesionych we wniosku. Obszar orzekania o niezdolności do pracy w Polsce jest pod nadzorem właściwych instytucji ubezpieczenia społecznego (ZUS, KRUS, organy rentowe resortowe) natomiast ocena prawidłowości postępowania medycznego należy do właściwych organów samorządów medycznych (Okręgowe Izby Lekarskie, Okręgowe Izby Pielęgniarek i Położnych, Krajowa Izba Diagnostów Laboratoryjnych). W dniu 5 sierpnia 2025 r. Strona złożyła do RzPP skargę na lekarza, a w dniu 28 sierpnia 2025 r. wpłynęło do organu wezwanie do podjęcia czynności w sprawie RzPP-DPW-WPII.431.2376.2025. W dniu 12 września 2025 r. Rzecznik poinformował Stronę, że na podstawie przedstawionych informacji, na obecnym etapie brak jest możliwości wszczęcia postępowania wyjaśniającego w trybie art. 50 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, przesłanką do podjęcia takiego postępowania jest istnienie konkretnego podmiotu leczniczego udzielającego świadczeń zdrowotnych, którego działania lub zaniechania mogłyby naruszać prawa pacjenta. Z przedstawionych informacji wynika, że opisywana przez stronę procedura jest procedurą wewnętrzną Komisji Europejskiej i Rzecznik Praw Pacjenta nie posiada uprawnień do podjęcia w tym zakresie jakichkolwiek czynności. Rzecznik Praw Pacjenta działa na podstawie przepisów odrębnej ustawy, tj. ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Rzecznik funkcjonuje w trybie szczególnym, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie wyłącznie w odpowiednim zakresie i tylko w przypadku prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W piśmie z 12 września 2025 r. organ wyjaśnił, że w sprawie nie doszło do wszczęcia takiego postępowania. W związku z tym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie znajdują zastosowania, a tym samym nie została wydana żadna decyzja administracyjna. Rzecznika Praw Pacjenta powtórzył, że jego uprawnienia w zakresie postępowań o naruszenie praw pacjenta zostały ograniczone do podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych wobec których Rzecznik, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, może skierować wystąpienia, w których stwierdzi lub dokona niestwierdzenia naruszenia praw pacjenta. W przepisach dotyczących Rzecznika Praw Pacjenta brak jest uprawnień do prowadzenia postępowań wobec konkretnych osób wykonujących zawód medyczny. Po przeanalizowaniu zarzutów Rzecznik miał wątpliwości, czy pracodawca jest podmiotem leczniczym wobec którego Strona wnosiła skargę oraz, czy działo się to w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych. W kolejnych wiadomościach kierowanych do Biura Rzecznika Praw Pacjenta Strona podniosła zarzuty wobec konkretnych osób wykonujących zawód medyczny - lekarzy, nie zaś do podmiotów leczniczych, podkreślając, że wszystkie zastrzeżenia dotyczą procedury inwalidzkiej. Reasumując, postępowanie wyjaśniające w przedstawionej sprawie nie zostało wszczęte, gdyż z przedstawionych informacji nie wynikało, że opisywane przez stronę zdarzenia dotyczyły świadczeń zdrowotnych ani podmiotu leczniczego, a bez tego Rzecznik Praw Pacjenta nie mógł wszcząć postępowania wyjaśniającego. Zatem brak było możliwości stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W dniu 23 września 2025 r. Strona złożyła kolejną prośbę o podjęcie czynności w sprawie RzPP-DPW-WPII.431.2376.2025. W odpowiedź do wnioskodawcy z 29 września 2025 r. Rzecznik ponownie wyjaśnił, że brak jest możliwości wszczęcia postępowania wyjaśniającego wobec podmiotu, który Skarżąca wskazuje we wniosku, tj. Komisji Europejskiej, ze względu na fakt, że Komisja Europejska nie jest podmiotem leczniczym, a przedstawiona przez Skarżącą procedura jest wewnętrzną regulacją pracodawcy. W konsekwencji powyższego, Rzecznik nie posiada podstaw prawnych do podjęcia postępowania wyjaśniającego w przedstawionej sprawie. Oznacza to, że podjęcie przez Rzecznika działań wobec podmiotu niebędącego podmiotem leczniczym stanowiłoby przekroczenie ustawowo określonych kompetencji, a tym samym naruszenie obowiązujących przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe ustalenia wskazać przede wszystkim należy, że Strona została pouczona o zakresie działania Rzecznika oraz o przyczynach, dlaczego organ administracji nie może zająć się jej sprawą. W sprawie nie zostało wszczęte postępowanie wyjaśniające i podkreślić należy, że organ administracji nie jest zobowiązany do wszczęcia postępowania wyjaśniającego w każdym sygnalizowanym przypadku. Zwrócić uwagę należy, że stosownie do art. 51 u.p.p., Rzecznik po zapoznaniu się ze skierowanym do niego wnioskiem może: 1) podjąć sprawę, 2) poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu lub pacjentowi środków prawnych, 3) przekazać sprawę według właściwości, 4) nie podjąć sprawy - zawiadamiając o tym wnioskodawcę i pacjenta, którego sprawa dotyczy. Zgodnie z powołanym przepisem ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, RzPP ma uprawnienie do "nie podjęcia sprawy". Zostało ono literalnie wskazane w przepisach ustawy i nie wymaga uzasadnienia ze strony Rzecznika. Organ ten obowiązany jest jedynie poinformować wnioskodawcę i pacjenta o swoim stanowisku. Zaznaczyć należy, że w przepisach ustawy brak jest przewidzianego środka odwoławczego od takiego stanowiska Rzecznika. W informacji z 12 września 2025 r. stanowiącej odpowiedź na wniosek Strony, Rzecznik wskazał podstawę prawną swojego działania, zakres kompetencji i wyjaśnił, dlaczego nie podejmie sprawy Skarżącej. W świetle przywołanych regulacji u.p.p. (art. 50 u.p.p., art. 51 u.p.p.) nie budzi wątpliwości, że wniosek skierowany przez Stronę do RzPP nie doprowadził do wszczęcia postępowania przed tym organem, które zakończyło się jednym z aktów lub czynności określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a., które mogą podlegać zaskarżeniu, a przez to kontroli sądu administracyjnego. Rzecznik udzielił Skarżącej odpowiedzi, której Skarżąca nie zaakceptowała - ponawiając wnioski celem wyjaśnienia sprawy. Nie stanowi to jednak podstawy do uznania, że czynności podjęte przez Rzecznika mogą stanowić przedmiot skargi do Sądu. Organ administracji nie był również zobowiązany do wydania w sprawie decyzji, ponieważ Rzecznik nie prowadził postępowania administracyjnego. Reasumując, przedmiot skargi nie spełnia kryteriów bezczynności podlegającej zaskarżeniu w trybie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Stwierdzić zatem należy brak kognicji Sądu administracyjnego do rozpoznania niniejszej sprawy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.