V SO/Wa 11/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie z wniosku S. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na wstępie należy wskazać, że niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata został załączony do wniesionej w dniu 6 czerwca 2016 r. (data stempla pocztowego) do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) skargi S. z siedzibą w W. (dalej: wnioskodawca, stowarzyszenie) o wznowienie postępowania (zarejestrowanej pod sygn. akt II SK 2885/16) w sprawie ze skargi stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji udzielonej z budżetu państwa. Sprawa, której dotyczy skarga o wznowienie postępowania, została prawomocnie zakończona wyrokiem NSA z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 2730/14. W ww. orzeczeniu NSA oddalił skargę kasacyjną stowarzyszenia wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie) z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1294/13, oddalającego skargę s. na powołaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji udzielonej z budżetu państwa. W powyższej sprawie sądowoadministracyjnej, na etapie postępowania przed WSA w Warszawie (sygn. akt V SA/Wa 1294/13), stowarzyszenie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1294/13, WSA w Warszawie w punkcie 1 przyznał stowarzyszeniu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, a w punkcie 2 odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W wyniku zaskarżenia (przez s.) zażaleniem powyższego orzeczenia w zakresie pkt 2, postanowieniem z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II GZ 563/13, NSA uchylił pkt 2 postanowienia WSA w Warszawie z dnia 4 września 2013 r. i przyznał s. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r., przesłanym do wiadomości WSA w Warszawie, Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła adwokat D. R. pełnomocnikiem z urzędu dla stowarzyszenia. Natomiast pismem z dnia [...] września 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] poinformowała o zmianie pełnomocnika z urzędu dla stowarzyszenia poprzez wyznaczenie adwokata K. W. (w miejsce adwokat D. R.). Zatem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obu instancji stowarzyszenie było zwolnione od kosztów sądowych i reprezentowane przez adwokata z urzędu. Stosownie do treści przepisu art. 243 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie z art. 244 § 1- § 3 p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę. Natomiast w myśl art. 245 § 1- § 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Z kolei art. 249a p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W uchwale siedmiu sędziów z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPS 2/10 (publ. M.Prawn. 2011/1/2, LEX nr 668584) NSA stwierdził, że prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) przyznane stronie w sprawie ze skargi, na podstawie art. 244 i art. 245 p.p.s.a., obejmuje postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie. W uzasadnieniu powyższej uchwały NSA wskazał, iż w przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie budzi wątpliwości, że tak ustanowiony pełnomocnik jest pełnomocnikiem, którego umocowanie (zakres pełnomocnictwa) wyznacza przepis art. 39 p.p.s.a., a więc pełnomocnictwo to obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Sposób sformułowania tego przepisu wskazuje wyraźnie, iż chodzi o umocowanie do wszystkich czynności w sprawie, a nie o czynności w określonym postępowaniu w sprawie. Brak jest jakichkolwiek racji, które mogłyby przemawiać za zróżnicowaniem zakresu umocowania pełnomocnika określonego w art. 39 p.p.s.a. w zależności od tego czy jest to pełnomocnik ustanowiony przez sąd w ramach prawa pomocy czy pełnomocnik z wyboru strony. Przyznając prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika sąd nie określa i nie może określać zakresu pełnomocnictwa, gdyż na etapie wydawania postanowienia w tej kwestii nie należy do sądu wypowiadanie się co do tego, jakie działania procesowe powinna podejmować strona lub jej pełnomocnik. Ocena w tym zakresie należy już do ustanowionego pełnomocnika i strony, gdyż w następstwie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika dochodzi do udzielenia pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy (por. też postanowienie NSA z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt I OZ 708/08, LEX nr 493784). Mając na uwadze ugruntowane w orzecznictwie NSA stanowisko, że prawo pomocy w przyznanym zakresie strona zachowuje w danej sprawie, a więc rozciąga się ono również na postępowanie w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania, stwierdzić należy, iż rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata jest bezprzedmiotowy. Skoro bowiem w sprawie objętej skargą o wznowienie postępowania, stowarzyszenie zostało zwolnione od kosztów sądowych oraz ustanowiono dla niego adwokata z urzędu, to rozpoznanie kolejnego wniosku stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie (załączonego do skargi o wznowienie postępowania) stało się zbędne i stosownie do treści art. 249a p.p.s.a. podlega umorzeniu. Na marginesie zauważyć wypada, iż – jak wynika z akt niniejszej sprawy - wnioskodawca jest organizacją pożytku publicznego, a w dniu 15 sierpnia 2015 r. wszedł w życie przepis art. 239 § 2 p.p.s.a. (dodany ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2015 r., poz. 658), według którego nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r. poz. 239 i 395) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W świetle wyż. cyt. przepisu wnioskodawca jest ustawowo zwolniony od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 249a p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.