VI SA/Wa 108/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. i Z. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Z. i Z. Z. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wprowadzenia do obrotu partii produktu p o s t a n a w i a: odmówić M. Z. i Z. Z. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 1 lutego 2011 r. skarżący M. Z. i Z. Z. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że nie posiadają środków na uiszczenie wpisu sądowego. Podnieśli też, iż "wszystko co posiadają znajduje się pod zastawem kredytowym". Skarżący Z. Z. wskazał, że od czerwca 2010 r. nie osiąga "rzeczywistych dochodów". Natomiast M. Z. oszacował swój dochód miesięczny brutto z tytułu hodowli [...] na kwotę 1.400 zł. Dodał, iż "oszczędności wydał na pracowników i dojazdy do sądów". Ponadto z informacji zawartych we wniosku wynika, że każdy ze skarżących prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Skarżący nie posiadają żadnego majątku, w tym nieruchomości, oszczędności czy przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Pismami Sądu z dnia 23 marca 2011 r. każdy ze skarżących został wezwany do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez : a) przedłożenie odpisu deklaracji podatkowej za ubiegły rok, b) przedłożenie odpisu ostatniej deklaracji o wysokości dochodu (straty) osiągniętego od początku bieżącego roku podatkowego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej, c) określenie posiadanych składników majątku o wartości powyżej 3.000 euro (w tym składników E.), d) wskazanie obciążeń z tytułu udzielonego kredytu (np. odpis umowy kredytowej lub harmonogram spłaty kredytu), e) przedstawienie wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, f) złożenie oświadczenia, czy skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów z funduszy Unii Europejskiej, jeśli tak, to kiedy i w jakiej wysokości, g) określenie wysokości miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania z załączeniem dokumentów potwierdzających te dane. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia 29 marca 2011 r., skarżący wyjaśnili, że posiadają ok. 5 hektarów nieużytków, których wartość nie przekracza 3.000 euro. Powyższa nieruchomość stanowi przedmiot poręczenia kredytowego udzielonego innemu podmiotowi. Na części tej nieruchomości znajdują się koryta z [...]. Skarżący oświadczyli również, iż nie korzystają z dopłat unijnych. Dodali, że koszty dojazdów do sądów administracyjnych sięgają kwoty 12.000 zł. Do pisma skarżący załączyli decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] stycznia 2010 r. ustalające każdemu ze skarżących na 2010 r. dochód z upraw, chowu i hodowli na kwotę 20.715 zł, łączną kwotę zaliczek na podatek dochodowy od dochodów z upraw, chowu i hodowli w wysokości 3.173 zł, kwotę pierwszej zaliczki na 269 zł oraz miesięczną kwotę następnych zaliczek na 264 zł (karty 40 - 45 akt), oraz wyciągi z rachunków bankowych za okres od 1 grudnia 2010 r. do 1 marca 2011 r. (karty 46-51 akt). Przy piśmie z dnia 26 kwietnia 2011 r. skarżący nadesłali decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] lutego 2011 r. ustalające każdemu ze skarżących na 2011 r. dochód z upraw, chowu i hodowli na kwotę 20.217 zł, łączną kwotę zaliczek na podatek dochodowy od dochodów z upraw, chowu i hodowli w wysokości 3.083 zł, kwotę pierwszej zaliczki na 267 zł oraz miesięczną kwotę następnych zaliczek na 256 zł (karty 57 - 60 akt). Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2011 r. odmówiono skarżącym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia powołując się na przepisy art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazano, iż ze względu na fakt, że skarżący nie wykazali rzeczywistego, aktualnego stanu majątkowego, brak było możliwości ustalenia, czy skarżący wypełniają ustawowe przesłanki przyznania pomocy państwa zawarte w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W dniu 20 czerwca 2011 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw skarżących od powyższego postanowienia. Do sprzeciwu skarżący dołączyli deklaracje podatkowe za rok 2010, z których wynika, że każdy ze skarżących osiągnął w roku podatkowym 2010 dochód w wysokości 20715 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) -zwanej dalej p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpatrując przedmiotowy sprzeciw Sąd miał na względzie przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak podnosi w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy (II CZ 104/84, Lex nr 8623) ubiegający się o pomoc w postępowaniu przed sądem winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Biorąc pod uwagę powyższe, należy zauważyć, że w formularzach wniosku o przyznanie prawa pomocy obaj skarżący oświadczyli, iż nie mają żadnego majątku. Natomiast w piśmie z dnia 29 marca 2011 r. podali, że posiadają "ok. 5 hektarów nieużytków na wsi (...), a na części wskazanego terenu znajdują się koryta z [...] (...)". Nadto, jak podali skarżący w ww. piśmie, przedmiotowa nieruchomość znalazła "zastosowanie jako poręczenie kredytowe udzielone innemu podmiotowi". Skarżący przesłali wyciąg z rachunku bankowego (na którym saldo końcowe na dzień 1 marca 2011 r. zamykało się w kwocie 236,60 zł), podnosząc, iż "nie mają innych kont". Tymczasem z zestawienia operacji dokonywanych na tym rachunku wynika, że skarżący Z. Z. dysponuje także innym rachunkiem bankowym, z którego dokonywano przelewów na rachunek skarżących na kwoty od kilkuset złotych do kilku tysięcy złotych. Nie przedstawiono przy tym wyciągów z rachunku bankowego należącego do Z. Z.. Nie jest więc wiadome na etapie rozpoznawania niniejszego wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy, jakie operacje były wykonywane na tym rachunku oraz jaka była wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przedłożony przez skarżących wyciąg z rachunku bankowego wskazuje, iż skarżący zatrudniają pracowników (którym wypłacają wynagrodzenie korzystając z tego rachunku), jak również pokrywają koszty sądowe. W tym miejscu zaakcentować należy, że skarżący w następujących sprawach zarejestrowanych w tut. Sądzie o sygn. akt: VI SA/Wa 328/11, VI SA/Wa 329/11, VISA/Wa 330/11, VI SA/Wa 830/11 i VI SA/Wa 831/11 uiścili wpisy sądowe od skarg (w trzech pierwszych z ww. spraw - po 200 zł, a w dwóch ostatnich - po 100 zł), cofając jednocześnie uprzednio złożone wnioski o przyznanie prawa pomocy. Z powyższego wynika, iż skarżący posiadają środki na pokrycie kosztów sądowych. Jednakże wobec nienadesłania dokumentów wskazujących jakimi środkami skarżący faktycznie dysponują oraz na jakim poziomie kształtują się koszty ich utrzymania w skali miesiąca, nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, czy poniesienie przez nich kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 12 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 967/06). Należy przy tym podnieść, iż strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. Skarżący, występując na drogę sądową winni liczyć się ze związanymi z tym wydatkami i zgromadzić na ten cel stosowne środki. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.