VI SA/Wa 1129/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi P. P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2011 r. bez numeru w przedmiocie nieprzydatności aplikanta adwokackiego do wykonywania zawodu adwokata i skreślenie z listy aplikantów adwokackich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącego P. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] sierpnia 2007 r. P. P. (skarżący) został wpisany na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w [...], ślubowanie złożył [...] listopada 2007 r. Pierwsza uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] w przedmiocie stwierdzenia nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata i skreślenia skarżącego z listy aplikantów adwokackich została podjęta [...] maja 2008 r. Uchwała powyższa została uchylona przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w dniu [...] września 2008 r. a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolejne uchwały: Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz utrzymująca ją w mocy uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] kwietnia 2009 r. o stwierdzeniu nieprzydatności oraz skreśleniu P. P. z listy aplikantów adwokackich zostały uchylone wyrokiem z dnia 5 października 2009 r. wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1057/09. Powyższy wyrok uprawomocnił się bez wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W przytoczonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że uchwała podjęta na podstawie art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze (Poa) ma charakter uznaniowy. Stwierdził, że ustalenia faktyczne stanowiące podstawę do wydania spornej uchwały zostały dokonane z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 1 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, iż "organy jako przyczynę stwierdzenia nieprzydatności skarżącego do zawodu adwokata podają brak wymaganej Regulaminem aplikacji adwokackiej zgody dziekana na podjęcie dodatkowego zatrudnienia, co przekłada się na brak zainteresowania kontynuowaniem aplikacji. W tej mierze organy oparły ustalenia jedynie na negatywnej opinii adwokata A. G. z dnia [...] listopada 2008 r., którą uznały za kluczową. Z opinii tej wynikało między innymi, że czas jaki poświęca aplikant na pracę w kancelarii wyklucza wykonywanie przez niego obowiązków aplikanta w sposób właściwy. Z drugiej strony skarżący w czasie odbywania praktyk w sądach, prokuraturze czy też innych instytucjach, jak np. SKO w [...] uzyskiwał oceny bardzo dobre, mówiące o posiadaniu przez aplikanta należytej wiedzy merytorycznej, zdyscyplinowaniu i sumienności i w świadczące o przydatności do zawodu adwokata. Zatem ocena nieprzydatności skarżącego do zawodu ze względów merytorycznych dokonana przez organy samorządowe była - zdaniem Sądu - całkowicie dowolna i nie znajdowała potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, zważywszy, iż aplikant zaliczył kolokwium po pierwszym roku aplikacji. Ponadto organy samorządu adwokackiego nie wyjaśniły w sposób właściwy dlaczego w rozpoznawanej sprawie uznały za priorytetową opinię patrona, zaś pozytywne opinie otrzymane przez aplikanta z obowiązkowych praktyk potraktowały jako mające marginalne znaczenie w kwestii przydatności skarżącego do zawodu adwokata. Nie przekonuje Sądu stanowisko Prezydium NRA zajęte w rozpoznawanej sprawie, że takie bardzo dobre opinie nie są wystarczającą przesłanką dla uzyskania ogólnej pozytywnej oceny jako aplikanta, zaś warunkiem sine qua non jest dobra opinia patrona, której aplikant nie uzyskał. Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że stosownie do przepisu § 14 Regulaminu aplikacji adwokackiej podjęcie przez aplikanta dodatkowego zatrudnienia bez zgody dziekana może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, nie zaś postępowania najbardziej rygorystycznego czyli skreślenia z listy aplikantów adwokackich. Dlatego też wątpliwości Sądu budzi wszczęcie przeciwko skarżącemu postępowania o skreślenie z listy aplikantów, zamiast uprzedniego zainicjowania postępowania dyscyplinarnego w sprawie wykonywania dodatkowego zatrudnienia bez zgody dziekana. W przypadku dodatkowego zatrudnienia bez stosownej zgody logiczną konsekwencją działań organów samorządu adwokackiego jest właśnie wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec aplikanta. Organy dostatecznie nie wyjaśniły powodów, dla których pominięcie tego trybu postępowania było w stosunku do skarżącego uzasadnione i celowe. Organy samorządu adwokackiego obu instancji wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 k.p.a. nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, uwzględniając interes społeczny i słuszny interes strony. Skarżący w swoim odwołaniu od uchwały ORA o skreśleniu z listy aplikantów adwokackich zgłosił cały szereg zarzutów, szczegółowo wyjaśnił cały przebieg dotychczasowej aplikacji, ale w uzasadnieniu uchwały Prezydium NRA zabrakło należytego ustosunkowania się do tych zarzutów wbrew zasadom płynącym z przepisów art. 77 § 1 art. 80 i 107 § 3 k.p.a. Nie wiadomo, na jakiej podstawie organy samorządu ostatecznie przyjęły, że skarżący nie wykazuje zainteresowania kontynuowaniem aplikacji adwokackiej skoro w toku postępowania zwracał się do patrona A. G. 4 razy z wnioskiem o określenie warunków współpracy w formie pisemnej, proponując kolejno swą obecność w kancelarii w wymiarze 2, 3, 4 i wreszcie 5 dni w tygodniu, na co nie otrzymał odpowiedzi. Zdaniem Sądu rację ma skarżący twierdząc, że pracując dodatkowo w rozmiarze nie przekraczającym 20 godzin w tygodniu nie naruszył reguł długoletniej praktyki Izby [...], zaś pisma procesowe w ramach praktyki u patrona przygotowywał także w soboty i niedziele. Natomiast krytyczna ocena postępów w odbywaniu aplikacji przez skarżącego zawarta w opinii adw. A. G. pozostaje w sprzeczności z opiniami z praktyk odbywanych w ramach aplikacji w sądzie i prokuraturze czy też w Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Wbrew stanowisku organów adwokatury incydent dotyczący odbywania przez skarżącego praktyki w kancelarii notariusz D. W. nie powinien również przesądzać o pozbawieniu skarżącego prawa do odbywania aplikacji adwokackiej". Sąd zaakcentował także, że "organy samorządu adwokackiego, podejmując tak radykalną decyzję o skreśleniu aplikanta z listy aplikantów, zobowiązane były do zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i do jego rozpatrzenia oraz wszechstronnej oceny, czy ustalone dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Nic nie stało na przeszkodzie, aby w razie wątpliwości co do jednoznacznej oceny materiału dowodowego przesłuchać również skarżącego, a to w celu ustosunkowania się do postawionych mu zarzutów i umożliwienie jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, w tym negatywnej opinii patrona (art. 81, art. 86 k.p.a.). W świetle załączonych do odwołania i skargi dowodów, kwestia zakresu wykonywania przez skarżącego praktyki u patrona wymagać będzie dalszych bardziej wnikliwych ustaleń faktycznych". Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, przeprowadzonym z zachowaniem reguł postępowania zawartych w art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa Sąd wskazał organowi, że ma ustalić czy zostały spełnione przesłanki z art. 79 ust. 2 P.o.a. czy też wystarczające okaże się wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Okręgowa Rada Adwokacka w [...] podjęła w dniu [...] listopada 2010 r. uchwałę stwierdzającą nieprzydatność P. P. do zawodu adwokata i skreśliła go z listy aplikantów adwokackich. Okręgowa Rada Adwokacka dokonała następujących ustaleń: P. P. nigdy nie uzyskał zgody dziekana na wykonywanie dodatkowego zatrudnienia (ostateczna decyzja odmowna z dnia [...] grudnia 2008 r.), a swoją pracę na rzecz H. kontynuował aż do [...] grudnia 2008 r. Aplikant podjął starania o przeniesienie aplikacji do Izby [...], jednak ORA w [...] uchwałą z dnia [...] kwietnia 2009 r. odmówiła mu na to zgody. W dniu [...] kwietnia 2009 r. aplikant poinformował swojego patrona, adw. A. G., że przestał być członkiem Izby [...]. Od tego dnia P. P. zaprzestał uczestniczenia w szkoleniu praktycznym u patrona, natomiast w poprzednim okresie uczestniczył w nim w styczniu 2009 r. przez 2, 3 lub 4 dni w tygodniu, a od lutego do kwietnia 2009 r. - przez 5 dni w tygodniu. W dniu [...] maja 2010 r. P. P. wniósł o umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia jego nieprzydatności do wykonywania zawodu i wskazał, że z dniem ogłoszenia wyroku WSA z dnia 5 października 2009 r. odzyskał status aplikanta. Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. aplikant zwrócił się o wyrażenie zgody na uczestnictwo w zajęciach organizowanych przez Izbę [...] na co ORA w [...] nie wyraziła zgody, informując go, że zachował status aplikanta Izby [...]. Przy czym organ stwierdził, że dla określenia aktualnego statusu aplikanta niezbędne będzie przedstawienie zaświadczenie o przebiegu szkolenia od patrona i kierownika szkolenia. W dniu [...] czerwca 2010 r. P. P. złożył pismo, w którym wyraził pogląd, że jego dotychczasowa umowa patronacka wygasła, oraz wniósł o zaliczenie mu do ustawowego okresu aplikacji, okresu od [...] kwietnia 2009 r. do [...] lipca 2009 r. W dniu [...] listopada 2010 r. aplikant ponownie zwrócił się o wyjaśnienie swego statusu. ORA w dniu [...] listopada 2010 r. poinformowała pisemnie aplikanta, że pozostaje on na II roku aplikacji, że nie spełnił warunków dla przystąpienia do kolokwium rocznego po II roku oraz nie istnieją przesłanki do zaliczeniu mu do aplikacji wskazanego w piśmie z [...] czerwca 2010 r. okresu niewykonywania obowiązków. Następnie, [...] listopada 2010 r. aplikant zwrócił się do patrona o określenie szczegółów umowy patronackiej i zgłosił gotowość do podjęcia czynności aplikanta. W odpowiedzi na to pismo adw. G. w dniu [...] listopada 2010 r. poinformował aplikanta, że zasady odbywania u niego aplikacji już zostały ustalone i zaproponował ewentualne omówienie zmian, które miałyby nastąpić w tym zakresie. Podejmując w dniu [...] listopada 2010 r. uchwałę, będącą przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, ORA uznała, że stwierdzenie nieprzydatności do zawodu uzasadnione jest zarówno okolicznościami dotyczącymi wykonywania przez aplikanta dodatkowego zajęcia, jak też przebiegiem aplikacji. Zdaniem ORA, tłumaczenie aplikanta, że nie wiedział o wymogu zgody dziekana na podjęcie zatrudnienia, wskazuje na lekceważące podejście zainteresowanego do obowiązków aplikanta i nieznajomości regulaminu aplikacji. Organ wpisowy wskazał, że zachowanie noszące znamiona deliktu dyscyplinarnego, niezależnie od kwestii wszczęcia ewentualnego postępowania, może przesądzić o negatywnej prognozie, co do danej osoby i rozstrzygnąć o jej nieprzydatności do zawodu. Brak rzetelności i sumienności w wykonywaniu obowiązków oraz nieprzestrzeganie zasad etyki w kontaktach z organami samorządu, zwłaszcza w sposób stały, pozwala na poczynienie oceny aplikanta w aspekcie art. 79 ust. 2 p.o.a. Przebieg aplikacji skarżącego ORA w [...] podzieliła na dwa okresy: przed i po wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 października 2009 r. Wskazała, że według opinii adw. G. z dnia [...] listopada 2008 r., z chwilą podjęcia praktyki w kancelarii w dniu [...] października 2008 r. P. P. był w niej obecny 2 dni w tygodniu, przy czym tylko w dwóch przypadkach wykonywane przez niego zadania miały charakter merytoryczny. Na tej podstawie patron wyraził pogląd, że wymiar czasu pracy oferowany przez aplikanta, uniemożliwia właściwe przygotowanie P. P. do zawodu. ORA podkreśliła, że P. P. nie wykazał starań o uzgodnienie z patronem zasad współpracy, pozwalających na realizację celów szkolenia. Organ podkreślił, że już po podjęciu (drugiej z kolei) uchwały ORA o skreśleniu z listy aplikantów, P. P. zaczął kierować do patrona pisma wskazujące na chęć podjęcia czynności w kancelarii, nie towarzyszyły temu jednak żadne działania faktyczne. Zdaniem organu aplikant sam chciał kreować szczegóły odbywania aplikacji, w szczególności ograniczać wymiar czasowy praktyk u patrona. Zaakcentował też organ, że pomimo braku zgody patrona i dziekana, P. P. nie tylko kontynuował swoje dodatkowe zatrudnienie, uniemożliwiające mu odbywanie praktyk w pożądanym zakresie czasowym, ale również wprowadzał w błąd ORA co do terminów ustania umowy zlecenia (kolejno podawał daty [...] września 2007 r., [...] października 2007 r. i [...] grudnia 2007 r.). ORA podkreśliła, że po dniu [...] października 2009 r. i odzyskaniu statusu aplikanta skarżący winien był stawić się u swojego patrona i uczestniczyć w zajęciach szkoleniowych. Tymczasem aplikant nie zgłosił swej gotowości do podjęcia praktyk ani też nie stawił się w kancelarii u patrona. Ze względu na to, że od [...] kwietnia 2009 r. P. P. nie wykonywał żadnych czynności aplikanta, mimo że np. w swoim piśmie do ORA z dnia [...] maja 2010 r. sam wskazywał na przywrócenie mu statusu aplikanta. Nie zastosował się również do wskazań wynikających z pisma ORA z dnia [...] czerwca 2010 r., że powinien odbywać praktyki i uczestniczyć w szkoleniach. Zdaniem ORA, aplikant w kolejnych pismach starał się wywołać wrażenie, że w wypełnianiu jego obowiązków przeszkadzały mu niezależne od niego okoliczności (np. twierdził, że jego umowa patronacka wygasła). W ocenie ORA postępowanie skarżącego wskazuje na to, że nie chce on uczestniczyć w szkoleniu, a swoje obowiązki traktuje jako konieczność, której próbuje unikać. Zachowanie to nosi cechę długotrwałości i powtarzalności, co uzasadnia prognozę, że aplikant ten nie będzie również rzetelnie wykonywał zawodu adwokata. W odwołaniu od powyższej uchwały P. P. zarzucił zakwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego, postępowania administracyjnego oraz przepisów korporacyjnych. Wniósł o uchylenie uchwały i umorzenie postępowania, względnie - rozstrzygnięcie sprawy co do istoty lub przekazanie jej do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Złożył wnioski dowodowe o przesłuchanie m.in. swojego patrona adw. G., kierownika sekretariatu ORA p. W., wicedziekana adw. S. oraz wnioski o przeprowadzenie dowodów z korespondencji elektronicznej, treści smsów oraz wskazanych dokumentów i własnych wyjaśnień. Wniósł też o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Wśród zarzutów naruszenia prawa materialnego Skarżący podniósł, że zostały naruszone m.in. następujące przepisy: - art. 79 ust. 2 p.o.a. poprzez: - skreślenie aplikanta po upływnie 2 lat aplikacji, - oparcie uchwały na tylko jednej przesłance w postaci negatywnej opinii patrona, bez rozpoznania materiału dowodowego, w szczególności pozytywnych opinii z okresu praktyk przed organami wymiaru sprawiedliwości. - art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej zawartej w wyroku WSA z 5 października 2009 r., - art. 80 p.o.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie skreślenia z listy aplikantów mimo niepoprzedzenia go postępowaniem dyscyplinarnym, W ramach zarzutów dotyczących obrazy przepisów postępowania Skarżący wskazał na naruszenie: - art. 7 kpa poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia sprawy i zaniechanie przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez Skarżącego, - art. 8 i 9 kpa poprzez niewszczęcie postępowania po wyroku WSA z 5 października 2009 r., nieuwzględnienia wskazań WSA co do dalszego postępowania, zdawkowe, błędne i spóźnione informowanie Skarżącego o jego statusie aplikanta oraz toku postępowania, - art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie wypowiedzenie się przed ORA, odmowę zapoznania się z protokołem z dn. [...] listopada 2010 r. i aktami sprawy, - art. 75 § 1 kpa poprzez dopuszczenie nieprawidłowo przeprowadzonych dowodów, - art. 77 § 1 kpa poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, - art. 78 § 1 i 79 § 1 kpa poprzez uchybienia w zakresie postępowania dowodowego, - art. 86 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, - art. 107 § 3 kpa poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia uchwały. Wśród zarzutów naruszenia regulacji samorządowych, Skarżący podniósł, że doszło do obrazy m.in.: - § 1 ust. 2 Regulaminu aplikacji adwokackiej (dalsze zarzuty dotyczą tego samego regulaminu) poprzez nieudzielenie aplikantowi informacji o jego statusie, - § 8 ust. 1 poprzez skreślenie aplikanta po upływie 2 lat aplikacji, - § 8 ust. 3 poprzez podjęcie uchwały bez zapoznania się z nową opinią patrona oraz poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się przez aplikanta przed ORA. W obszernym uzasadnieniu odwołania przedstawił chronologię zdarzeń a także wyprowadził wnioski, w jego ocenie, uzasadniające podniesione zarzuty. Wskazał m.in., że od daty wpisu na listę aplikantów - oraz wziąwszy pod uwagę skutki prawne uchwał o skreśleniu go z listy, status aplikanta przysługiwał mu – do daty powzięcia przez ORA uchwały z dnia [...] listopada 2010 r. – przez ponad 35 miesięcy. Zdaniem strony, upływ czasu, przekraczający 2 lata, wyklucza możliwość zastosowania art. 79 ust. 2 p.o.a. Skarżący zakwestionował wiarygodność i aktualność negatywnej opinii adw. G. z dnia [...] listopada 2008 r. wskazując, że ORA nie poczyniła w tym zakresie żadnych nowych ustaleń, wbrew zaleceniom WSA. Ponadto, w ocenie skarżącego, opinia patrona pozostaje w sprzeczności z innymi pozytywnymi opiniami o nim. P. P. stwierdził, że wykonywał na rzecz adw. G. szereg zleconych mu, merytorycznych czynności, przywołując sporządzone przez siebie pisma (w okresie styczeń-kwiecień 2009 r.) Skarżący zarzucił organowi I instancji niezastosowanie się do wytycznych zawartych w wyroku WSA, w szczególności niewyjaśnienie, z jakich przyczyn nie zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne, ale okoliczność wykonywania dodatkowego zajęcia bez zgody dziekana wywołała konsekwencje w postaci postępowania w trybie art. 79 ust. 2 p.o.a. Według Skarżącego, nie może być mowy o delikcie dyscyplinarnym, zarzucanym mu przez ORA, wobec niestwierdzenia jego popełnienia przez sąd dyscyplinarny, zaś zwłaszcza wobec faktu, iż w każdym razie doszło do jego przedawnienia. Omawiając zarzut naruszenia art. 7 i 9 kpa. Skarżący wskazał na nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez niego dowodów, w szczególności kwestionujących rzetelność opinii adw. G. i zakres czynności wykonywanych dla patrona czy też zarzut bierności, co do ponownego podjęcia się zadań aplikanta. Podniósł pod adresem ORA szereg zarzutów, dotyczących udzielenia mu niepełnych, błędnych lub spóźnionych informacji oraz podkreślił swoje starania o możliwość kontynuowania aplikacji, jednak pod kierunkiem innego patrona, z uwagi na wygaśnięcie pierwszej umowy oraz ze względu na oczywisty konflikt. Skarżący po skreśleniu go w trakcie roku szkoleniowego, i w dodatku po zmianie przepisów, skracających okres aplikacji do 3 lat, znajdował się w skomplikowanej sytuacji prawnej i miał prawo oczekiwać od ORA wyczerpujących wyjaśnień. W ocenie odwołującego się, ORA nie zapewniła Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, nie informując go w jego toku o stawianych mu zarzutach, które zostały sformułowane dopiero w uzasadnieniu uchwały z dniu [...] listopada 2010 r. Skarżący zakwestionował prawidłowość procedowania przez ORA z uwagi na przewlekłość postępowania, nieudostępnienie mu akt w dniu [...] grudnia 2010 r. oraz zapoznanie się z aktami przez adw. G. Podniósł zarzuty formalne dotyczące przesłuchania go w dniu [...] maja 2008 r. Odnosząc się ponownie do opinii patrona z [...] listopada 2008 r., Skarżący określił ją mianem odosobnionej i niezgodnej ze stanem faktycznym, jak również sprzecznej z pozytywnymi, wcześniejszymi opiniami samego adw. G., Ponadto opinia ta utraciła swą aktualność z uwagi na ponowne podjęcie praktyki przez aplikanta. Według Skarżącego ORA wybiórczo potraktowała materiał dowodowy, pomijając np. niektóre dowody z uwagi na to, że pochodzą z okresu przed wydaniem wyroku WSA, a inne - mimo powstania ich w tej samej dacie - biorąc pod uwagę. ORA pominęła zgłoszony przez Skarżącego dowód z jego zeznań, mimo że w toku przesłuchania mógłby się wyczerpująco odnieść do kwestii zamiaru kontynuowania aplikacji. Skarżący podniósł, że nie doczekał się ponownej umowy patronackiej oraz że warunki proponowane przez adw. G. (5 dni w tygodniu bez wynagrodzenia) uwłaczają godności aplikanta. Skarżący uzasadnił swój wniosek o przeprowadzenie w II instancji rozprawy administracyjnej w celu przesłuchania wskazanych przez niego osób. Do odwołania P. P. załączył niektóre z przywołanych przez siebie pism. Już po powzięciu uchwały przez ORA do akt wpłynęły kolejne dokumenty: 1. z dnia [...] grudnia 2010 r. - notatka adw. G. ze spotkania z aplikantem; 2. z dnia [...] grudnia 2010 r. - wniosek P. P. o sporządzenie pisemnej umowy patronackiej; 3. z dnia [...] stycznia 2011 r. - sformułowane przez adw. G. warunki odbywania aplikacji, zaopatrzone w pisemny komentarz P. P.; 4. z dnia [...] stycznia 2011 r. - opracowanie pisemne P. P. zadania zleconego przez adw. G.; 5. z dnia [...] stycznia 2011 r. substytucje udzielone P. P. przez adw. G.; 6. z dnia [...] stycznia 2011 r. - promesa innego patrona; 7. z dnia [...] stycznia 2011 r. - pismo adw. G., przedstawiające przebieg aplikacji P. P.; 8. z dnia [...] stycznia 2011 r. - wniosek P. P. o wyznaczenie wskazanego przezeń patrona. 9. z dnia [...] stycznia 2011 r. - rezygnacja adw. G. z patronatu nad P. P. wraz z informacją o zachowaniu aplikanta, podjętym wbrew wiedzy i woli patrona. Rozpoznając przedmiotowe odwołanie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej stwierdziło, że nie zasługuje ono na uwzględnienie a ustalenia poczynione przez ORA oraz uzasadnienie podstaw faktycznych i prawnych uznano za trafne. W ocenie Prezydium, ORA zastosowała się do wytycznych, wynikających z wyroku WSA z dnia 5 października 2009 r. W obszernym uzasadnieniu ORA w szczególności wyjaśniła: - priorytetowe znaczenie opinii patrona, której konkluzje przesadziły o ocenie przydatności apl. adw. P. P. do zawodu adwokata, mimo sporządzenia o aplikancie opinii odmiennej treści przez inne osoby; - kwestię niewszczęcia postępowania dyscyplinarnego; - wpływ ograniczonego (wolą samego aplikanta) czasu szkolenia u patrona na możliwość prawidłowego przygotowania do zawodu adwokata, jako istotnego czynnika przesądzającego o nieprzydatności do zawodu. Ustalenia okoliczności faktycznych w tym zakresie oraz ich ocenę prawną dokonaną przez ORA, Prezydium NRA podzieliła w całości, przyjmując jako własną. Za nietrafny uznała zarzut Skarżącego, co do naruszenia art. 79 ust. 2 p.o.a. poprzez przekroczenie przez ORA 2 - letniego okresu, umożliwiającego podjęcie uchwały o skreśleniu z listy aplikantów. Uchwała ORA będąca przedmiotem zaskarżenia została podjęta w toku kontynuowanego od blisko 3 lat postępowania, prowadzonego w trybie art. 79 ust. 2 p.o.a., wszczętego i zakończonego pierwszym merytorycznym rozstrzygnięciem jeszcze w toku I roku aplikacji. Obecnie, mimo upływu czasu, P. P. nadal nie ukończył II roku aplikacji, a przesłanka ta umożliwia rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów. Powołując się na pismo ORA z [...] września 2010 r. Prezydium NRA podkreśliło, że skarżący był informowany przez ORA o toczącym się postępowaniu oraz o możliwości zapoznania się z aktami i składania wniosków dowodowych. Jednocześnie Prezydium NRA uznało, że wobec zebrania wyczerpującego materiału dowodowego w postaci pism i dokumentów nie ma potrzeby przeprowadzenia dodatkowych dowodów osobowych (zeznania świadków lub strony) na okoliczności dostatecznie wyjaśnione. W ocenie organu odwoławczego potrzeba taka nie zaistniała również na etapie postępowania I instancyjnego a zatem nie było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Za trafną uznano poczynioną przez ORA ocenę zachowania skarżącego po zapadnięciu wyroku WSA w Warszawie w aspekcie zamiaru kontynuowania przez P. P. aplikacji adwokackiej. W tym zakresie stwierdzono, że skarżący istotnie zwracał się do ORA o "wyjaśnienie statusu aplikanta" jednak poza kierowaniem kolejnych pism nie podejmował żadnych czynności, z których faktycznie wynikałaby chęć ponownego podjęcia się zadań aplikanta. Znaczna część jego aktywności była ukierunkowana na przeniesienie się do Izby [...]. Po udzieleniu przez ORA wyczerpujących informacji co do jego statusu pismem z dnia [...] czerwca 2010 r., skarżący nadal ograniczał się do prowadzenia dalszej, obfitej korespondencji, pozorując - w ocenie Prezydium NRA - zainteresowanie dalszym szkoleniem w rzeczywistości zaś nie zaczął uczestniczyć w zajęciach, nie podjął przez kolejne miesiące nawet próby kontaktu z patronem itp. Skarżący miał przy tym pełną świadomość, manifestowaną w kolejnych pismach (i potwierdzoną przez ORA), że status aplikanta został mu przywrócony. Organ zwrócił uwagę, że skarżący do swego patrona po raz pierwszy od wydania przez WSA wyroku zwrócił się ponad rok po tej dacie, tj. wystosował pismo z dnia [...] listopada 2010 r., w którym zażądał określenia warunków odbywania aplikacji, mimo dalszego obowiązywania dotychczasowej umowy patronackiej. W ocenie organu odwoławczego, już po podjęciu przez ORA zaskarżonej uchwały aplikant po raz kolejny zamanifestował już wcześniej objawianą chęć narzucenia własnych warunków odbywania aplikacji. Na przekazanym mu przez patrona dokumencie z dnia [...] stycznia 2011 r., precyzującym warunki i zasady odbywania aplikacji, P. P. poczynił adnotację, że nie jest w stanie tych warunków zaakceptować, gdyż są one sprzeczne z kodeksem pracy i uwłaczają godności aplikanta adwokackiego oraz zaproponował 2 - krotnie niższy wymiar czasowy szkolenia praktycznego u patrona. Następnie, gdy w ramach zadań zleconych mu przez patrona aplikant otrzymał pisemne upoważnienie do zapoznania się z aktami dwóch spraw, sporządził ich kserokopie poza kancelarią bez wiedzy i zgody patrona, z zamiarem przedstawienia ich ORA na dowód wykonywania obowiązków aplikanta. P. P. oświadczył swemu patronowi, iż w ten sposób zabezpieczył się na wypadek, gdyby adw. G. zaniechał informowania ORA o podjęciu przez aplikanta zleconych mu zadań. Incydent ten spowodował wystąpienie przez adw. G. z oświadczeniem z dnia [...] stycznia 2010 r. o rezygnacji z obowiązków patrona skarżącego. Zdarzenia powyższe, aczkolwiek miały miejsce już po podjęciu przez ORA uchwały z dnia [...] listopada 2010 r., mają zdaniem organu odwoławczego niebagatelny wpływ na ocenę przydatności P. P. do wykonywania zawodu adwokata, jak również rzetelności jego zapewnień o chęci kontynuowania aplikacji. Prezydium NRA stwierdziło, że z zachowania skarżącego wynika, iż w toku trwającego od prawie 3 lat postępowania w jego sprawie aplikant nadal nie podjął w sposób prawidłowy celów i charakteru aplikacji, specyfiki stosunku korporacyjnego, zasad etyki i godności zawodu. Zachowanie, które u progu aplikacji stało się powodem skreślenia P. P. z listy aplikantów, przejawiło się w różnych formach, zawsze jednak polegało na okazywanej przez aplikanta chęci narzucenia organom samorządu własnej wizji aplikacji i warunków jej odbywania, które miały być dostosowane do oczekiwań aplikanta. Z przedstawionych względów za słuszną uznano konstatację ORA, że "skoro apl. adw. P. P. nie chce wykonywać obowiązków aplikanta, nie istnieje jakikolwiek prognostyk, że zechce rzetelnie wykonywać zawód adwokata". Zdaniem organu odwoławczego, taka ocena postępowania aplikanta płynie z dowiedzionych, powtarzalnych jego zachowań i może abstrahować od kwalifikowania ich w świetle procedury dyscyplinarnej. Prezydium NRA stwierdziło, że w niniejszej sprawie możliwe, a nawet celowe było dokonanie oceny postawy aplikanta przede wszystkim w świetle przesłanek z art. 79 ust. 2 p.o.a., bez potrzeby rozstrzygnięcia przez sąd dyscyplinarny o ewentualnym delikcie. Przesądza o tym zarówno skala nieprawidłowości w postępowaniu aplikanta, jak i wzgląd na potrzebę ochrony interesu społecznego i niedopuszczenie do wykonywania zawodu adwokata osób nie gwarantujących właściwego poziomu świadczenia pomocy prawnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2011 r. P. P. podniósł szereg zarzutów naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego uzasadniających zdaniem strony, uwzględnienie skargi. Wnosząc o uchylenie zakwestionowanego rozstrzygnięcia oraz utrzymanego nim w mocy rozstrzygnięcie ORA w [...] a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania skarżącego podniósł m.in. że podejmując uchwałę Prezydium NRA naruszyło przepisy prawa materialnego w szczególności art. 79 ust. 2 poa poprzez skreślenie aplikanta po upływie 2 lat aplikacji, oparcie uchwały na tylko jednej przesłance w postaci negatywnej opinii patrona bez rozpoznania materiału dowodowego, art. 80 poa poprzez prowadzenia postępowania w sprawie skreślenia z listy aplikantów mimo niepoprzedzenia go postępowaniem dyscyplinarnym oraz art. 88 poa poprzez zarzucenie aplikantowi popełnienia deliktu dyscyplinarnego w sytuacji, gdy jego przewinienie uległo przedawnieniu. W ramach zarzutów dotyczących obrazy przepisów postępowania, Skarżący wskazał m.in. na naruszenie art. 153 ppsa poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej zawartej w wyroku WSA z dnia 5 października 2009 roku oraz szereg naruszeń przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w tym: - art. 7 kpa poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia sprawy i zaniechanie przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez Skarżącego, - art. 8 kpa poprzez spóźnione, zdawkowe wprowadzające w błąd informowanie Skarżącego co do jego statusu a w szczególności osoby patrona i zakresu szkolenia, - art. 10 kpa poprzez uniemożliwienie aplikantowi ustosunkowania się do stawianych mu zarzutów, - art. 75 § 1 kpa poprzez niedopuszczenie przez organ dowodów z przesłuchań świadków, o które wnioskował Skarżący, - art. 77 § 1 kpa poprzez niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, - art. 78 § 1 i 79 § 1 kpa poprzez uchybienia w zakresie postępowania dowodowego, - art. 80 kpa poprzez niedokonanie oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego przydatności aplikanta do zawodu adwokata, - art. 86 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, - art. 107 § 3 kpa poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia uchwały oraz - art. 136 kpa poprzez nieuwzględnienie przez organ II instancji wniosków dowodowych zgłoszonych w trakcie postępowania odwoławczego. Skarżący zarzucił także Prezydium NRA szereg naruszeń regulacji samorządowych w tym m.in. § 8 ust, 1 Regulaminu aplikacji adwokackiej poprzez skreślenie aplikanta adwokackiego po upływie 2 lat od dnia rozpoczęcia aplikacji, § 8 ust. 3 poprzez podjęcie uchwały w sprawie skreślenia bez uprzedniego zapoznania się przez organ z nową opinią patrona oraz poprzez uniemożliwienie aplikantowi wypowiedzenia się przed ORA. W obszernym uzasadnieniu skargi podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w toku postępowania administracyjnego a także przedstawił argumenty przemawiające, jego zdaniem, za uchyleniem uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. Ponadto wniósł o stwierdzenie przez Sąd na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 kpa niezgodności § 19 ust. 1 Regulaminu aplikacji adwokackiej z art. 58 pkt 12 lit. b) P.o.a. w zakresie rozszerzenia – wbrew zamierzeniom ustawy P.o.a. przesłanek cennych stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata o negatywną opinię patrona oraz negatywną opinię kierownika szkolenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. Sprawa niniejsza była już rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który sformułował wskazówki dla organu rozpoznającego ponownie sprawę. Zarówno Okręgowa Rada Adwokacka w [...] jak i Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej a także obecnie Sąd związane są oceną prawną zawartą w wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 października 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1057/09 (v. art. 153 ppsa). Stanowisko WSA w Warszawie w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1057/09 zostało przedstawione w części historycznej niniejszego uzasadnienia, co czyni zbędnym jego powielanie w tym miejscu. Podstawę prawną podejmowanej w drodze uchwały organu kolegialnego samorządu adwokackiego decyzji w indywidualnej sprawie w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów stanowi art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze. Zgodnie z tym przepisem "Okręgowa rada adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata". Używając słowa "może" ustawodawca wyraźnie wskazał, że decyzja (uchwała) we wskazanym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Decyzje uznaniowe (swobodne) oparte są o uznanie administracyjne, a więc w określonym stanie faktycznym organ ma prawo wyboru jednego z dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięcia (szerzej na temat decyzji uznaniowych i związanych: G. L., C. M., A. M., Komentarz do art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II, LEX, 2007 r., wyd. II). Uznanie administracyjne nie oznacza dowolności. Organ działający w ramach uznania administracyjnego obowiązany jest posługiwać się zgodnymi z prawem kryteriami, a celem ich zastosowania wnikliwie i wszechstronnie wyjaśnić stan faktyczny. Decyzje uznaniowe wymagają wnikliwego i logicznego uzasadnienia, które odzwierciedla proces dokonywanych ustaleń faktycznych i zastosowanych kryteriów uznania administracyjnego (por. m. in. wyrok NSA z dnia 19 lipca 1982 r., sygn. akt II SA 883/82 z glosą A. W., PiP 1983/6/141). Konstrukcja jaką zastosował ustawodawca w art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze jest tego rodzaju, że przepis ten daje podstawę do rozważania możliwości skreślenia aplikanta z listy w sytuacji, gdy ziści się stan faktyczny odpowiadający nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata. Tak więc ustawowym kryterium uznania administracyjnego w tym przypadku jest przydatność aplikanta do zawodu. Ustawodawca nie wskazał jakie konkretnie elementy składają się na stan faktyczny mogący stanowić przyczynę skreślenia aplikanta z listy. Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 20 lipca 2010 r. sygn. akt II GSK 590/10 zauważył przy tym, że brak ustawowej podstawy prawnej do wydawania decyzji "w przedmiocie stwierdzenia nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata". Nieprzydatność do zawodu jest stanem faktycznym, którego stwierdzenie nie wymaga wydawania odrębnej decyzji. Jego występowanie może jedynie stanowić przesłankę wydania decyzji w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich. Pogląd powyższy Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela, jednakże zamieszczenie w zaskarżonej uchwale ORA w [...] z dnia [...] listopada 2010 r. obok rozstrzygnięcia o skreśleniu aplikanta z listy aplikantów także rozstrzygnięcia o stwierdzeniu nieprzydatności P. P. do wykonywania zawodu adwokata nie czyni przedmiotowej uchwały za wadliwą w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Sąd w niniejszym postępowaniu bada prawidłowość podjęcia uchwały w przedmiocie skreślenia P. P. z listy aplikantów adwokackich na podstawie art. 79 ust. 2 P.o.a. zgodnie z którym, jak już wyżej wspomniano Okręgowa Rada Adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata. Za nietrafny należy uznać zarzut skarżącego, co do naruszenia art. 79 ust. 2 P.o.a. poprzez skreślenie aplikanta adwokackiego po upływie 2 lat od rozpoczęcia aplikacji. W rozpatrywanej sprawie ustalono bowiem, że P. P. został wpisany na listę aplikantów [...] sierpnia 2007 r., ślubowanie złożył [...] listopada 2007 r. natomiast pierwsza uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] o skreśleniu skarżącego z listy aplikantów została podjęta [...] maja 2008 r. a więc jeszcze w toku I roku aplikacji. Powyższa uchwała mieści się zatem w ramach czasowych zakreślonych art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze a prowadzone postępowanie administracyjne (odwoławcze) nie niweczy wzmiankowanego okresu dwóch lat. Odnosząc się z kolei do zarzutu niekonstytucyjności § 19 Regulaminu aplikacji adwokackiej należy wskazać, że Regulamin aplikacji adwokackiej został uchwalony przez Naczelną Radę Adwokacką w ramach ustawowego upoważnienia zawartego w przepisie art. 58 pkt 12 lit. b) ustawy - Prawo o adwokaturze i jest obowiązującym dla aplikantów aktem prawnym o charakterze wewnętrznym, w żadnym zaś razie nie narusza porządku konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej. Aplikanci adwokaccy - jako członkowie adwokatury (vide: art. 2 ustawy - Prawo adwokaturze) - podlegają wewnętrznym regulacjom, które podjęte zostały przez organy do tego uprawnione, są zatem zobowiązani do przestrzegania przepisów Regulaminu aplikacji adwokackiej. Regulamin aplikacji adwokackiej nie reguluje kwestii związanych ze skreśleniem z listy aplikantów, określa jedynie przesłanki stwierdzenia nieprzydatności aplikantów do wykonywania zawodu adwokata, nie wykracza więc poza ramy ustawy. Powyższy pogląd znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym w sprawach przedmiotowo tożsamych z niniejszą np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2011 r. sygn. akt II GSK 939/10. Zachowanie uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, wymaga przyjęcia, że występowanie przesłanki lub przesłanek wymienionych w § 19 regulaminu odbywania aplikacji może stanowić przyczynę skreślenia z listy aplikantów adwokackich pod warunkiem dokonania oceny przydatności aplikanta do zawodu adwokata w oparciu o wszelkie okoliczności dotyczące przebiegu aplikacji. Organy samorządu adwokackiego, podejmując decyzję o skreśleniu aplikanta z listy aplikantów, zobowiązane były do zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i do starannego jego rozpatrzenia oraz wszechstronnej oceny, czy ustalone dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Nie przesądzając treści ostatecznego rozstrzygnięcia organu w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy aplikantów adwokackich Sąd akcentuje doniosłe skutki jakie wywiera dla zainteresowanego decyzja o skreśleniu. Należy podkreślić, że organ nie powinien rozstrzygać na niekorzyść sprawy wszelkich niejasności czy też wątpliwości dotyczących oceny stanu faktycznego. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podejmując zaskarżoną uchwałę uznało, że nie ma potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego albowiem wszystkie fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały wyjaśnione. Z tą argumentacją nie sposób się zgodzić. W toku niniejszego postępowania administracyjnego P. P. składał wnioski dowodowe m.in. wnosił o przesłuchanie go w celu ustosunkowania się do postawionych mu zarzutów i wyjaśnienia jego sytuacji materialnej, wnosił też o przesłuchanie świadków – w tym patrona adw. A. G. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej pomimo powołania się w uchwale również na zdarzenia, które nastąpiły już po podjęciu przez ORA uchwały z dnia [...] listopada 2010 r., ale mające, zdaniem organu, niebagatelny wpływ na ocenę przydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata jak również rzetelności i zapewnień P. P. o chęci do kontynuowania aplikacji nie uznało za zasadne wysłuchanie skarżącego na okoliczności postawionych mu zarzutów. W myśl art. 81 kpa, okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzanych dowodów, chyba, że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 kpa. W niniejszej sprawie nie zachodzi wyjątek o jakim mowa w art. 10 § 2 kpa, natomiast skarżącemu nie została stworzona możliwość – przed wydaniem uchwały organu odwoławczego – wypowiedzenia się co do wszelkich przeprowadzonych dowodów (v. art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 140 kpa). W ocenie Sądu, odmowa dopuszczenia dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczności wyżej wskazane nie została przez organ dostatecznie uzasadniona. Tym bardziej, że na możliwość skorzystania z tego dowodu wskazywał w swoim wyroku z dnia 5 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając poprzednie rozstrzygnięcia organów korporacyjnych. Organ ponownie rozpoznając sprawę poprzestał na ocenie materiału dowodowego zebranego w toku sprawy, pominął jednak, że skarżący miał prawo wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów, na podstawie których sformułowano zarzuty. Skarżącemu natomiast nie zaoferowano takiej możliwości. Na gruncie niniejszej sprawy trudno uznać, że zgłoszony przez skarżącego dowód z jego przesłuchania czy też z przesłuchania innych wskazanych przezeń świadków dotyczy okoliczności niemających znaczenia dla sprawy lub niespornych. Uwzględniając powyższe, za przedwczesne należy uznać stanowisko organu odwoławczego, że w rozpatrywanej sprawie zebrano wyczerpujący materiał dowodowy. Zachowanie uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 79 ust. 2 p.o.a. wymaga przyjęcia, że występowanie przesłanki lub przesłanek wymienionych w § 19 regulaminu odbywania aplikacji może stanowić przyczynę skreślenia z listy aplikantów adwokackich pod warunkiem dokonania oceny przydatności aplikanta do zawodu adwokata w oparciu o wszelkie okoliczności dotyczące przebiegu aplikacji. W tym stanie rzeczy należy uznać, że ustalenia faktyczne dotyczące stwierdzenia nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata zostały dokonane z naruszeniem art. 7, 77 § 1, art. 80, 81 i art. 107 § 3 kpa, w stopniu które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe uzasadniało uchylenie zaskarżonej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa. O niewykonywaniu uchylonej uchwały orzeczono na podstawie art. 152 ppsa. Natomiast o kosztach postępowania na podstawie art. 200 ppsa.