VI SA/Wa 1186/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi L. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia postanawia: odmówić przyznania L. F. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. L. F. (dalej też jako skarżący), złożył w niniejszej sprawie na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Skarżący we wniosku podniósł, że prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną i dwiema córkami ([...] i [...]). We wniosku skarżący wskazał, że miesięczny dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oscyluje wokół kwoty 1983 złotych miesięcznie. Natomiast żona skarżącego uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w kwocie 1227 złotych miesięcznie. Skarżący podkreślił, że obciążony jest koniecznością spłaty miesięcznie rat kredytów sięgających 6 400 złotych oraz rat leasingowych w kwocie 11 tysięcy złotych. Skarżący wskazał, że posiada mieszkanie o pow. 38m2 oraz samochód osobowy i ciągnik siodłowy. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie poprzez przedłożenie dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. Z dokumentów powyższych wynika, iż przychód z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w ubiegłym roku sięgnął kwoty 1 459 748 zł, co przy kosztach uzyskania na poziomie 1 435 944 złotych spowodowało odnotowanie dochodu na poziomie 28 803 złotych. Z kolei od początku bieżącego roku do końca maja przychód skarżącego wyniósł 533 187 złotych, przy kosztach uzyskania na poziomie 556 494 zł, co skutkuje stratą na poziomie 23 306 złotych. Dochód żony skarżącego z tytułu zatrudnienia w ubiegłym roku, jak wynika z zeznania podatkowego, wyniósł 14 732 złotych. Z zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę żony skarżącego wynika, że wysokość jej wynagrodzenia to 2 800 złotych brutto. Skarżący przedłożył nadto wyciągi z dwóch rachunków bankowych, własnego i żony. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012, poz. 270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie natomiast do treści art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w odpowiedzi przedstawił między innymi wydruk obejmujący zestawienie operacji dokonywanych w okresie od 1 maja do 15 lipca 2014 r. w ramach należącego do niego rachunku o numerze [...]. Istotnym jest przy tym, że na ten rachunek dokonywano wielokrotnie wpłat z innego rachunku, który niewątpliwie również należy do skarżącego, bowiem jako właściciel wskazany jest "...". Co więcej, na powyższy rachunek skarżący dokonywał również przelewów z rachunku, z którego przedstawił wydruk. Wysokość przelewów pomiędzy obydwoma należącymi do skarżącego rachunkami sięgała przy tym przykładowo kwoty między innymi 25 000 złotych, 3 010 złotych, czy też szeregu kwot kilkusetzłotowych. Zarazem z tego drugiego należącego do skarżącego rachunku, skarżący nie przedstawił w ogóle żadnych wydruków obejmujących dokonane na nim transakcje. Nie jest więc wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, jakie operacje były wykonywane na tym rachunku oraz jaka była wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym, skoro skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii wszystkich posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia natomiast oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Co więcej, z samego wydruku z rachunku o numerze [...] wynika, że skarżący dokonywał na niego wpłat gotówkowych w kwotach przykładowo 12 500 złotych, 8 000 złotych czy też 17 000 złotych. Łącznie obciążenia i uznania zbilansowały się kwotą około 52 tysięcy złotych. Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że skarżący wielokrotnie dysponował więc kwotami sięgającymi kilku tysięcy złotych a w świetle przedstawionej przez niego argumentacji nie można dopatrzeć się przeciwwskazań do pokrycia z tych środków kosztów postępowania sądowego. W szczególności nie może o tym świadczyć przywoływana przez skarżącego strata z prowadzonej działalności gospodarczej za rok 2014, w sytuacji w której przychód skarżącego przekroczył w ubiegłym roku jeden milion czterysta pięćdziesiąt dziewięć tysięcy złotych, a do połowy bieżącego roku sięgnął kwoty 533 tysięcy złotych. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniu z dnia 25 lutego 2010 r. (sygn. akt I FZ 10/10), w przypadku przedsiębiorców, a do takich należy skarżący, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na bardzo wysokim poziomie. Bilans przychodów i kosztów tworzony jest tymczasem na potrzeby rozliczeń podatkowych, na podstawie których trudno oceniać realne korzyści z prowadzenia działalności gospodarczej w sensie ekonomicznym. Gdyby bowiem brać pod uwagę jedynie dochody skarżącego, należałoby stwierdzić, że jego działanie w obrocie profesjonalnym jest nielogiczne i nieopłacalne, skoro prowadzi nierentowną działalność. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Trudno uznać, iż w tej kategorii mieści się przypadek skarżącego, uzyskującego przychód przekraczający w ubiegłym roku jeden milion czterysta pięćdziesiąt dziewięć tysięcy złotych, a do końca maja bieżącego roku 533 tysięcy złotych oraz dokonującego wpłat na rachunek w kwotach sięgających kilku tysięcy złotych. Na przyznanie prawa pomocy nie ma również wpływu konieczność spłacania przez niego rat z tytułu zaciągniętych kredytów. Wskazać należy, iż aby uzyskać, a następnie spłacać kredyt, skarżący winien był uprzednio wykazać odpowiednio wysoką zdolność kredytową, czyli zdolność do terminowej spłaty zadłużenia wraz z towarzyszącymi mu kosztami dodatkowymi. Do tego konieczne jest zaś wykazanie m.in. że rentowność prowadzonej działalności gospodarczej zabezpiecza zobowiązania kredytowe w określonej wysokości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 212/11, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie sposób też pominąć faktu, że zobowiązania te są na bieżąco regulowane a więc nie sposób uznać, iż sam fakt spłaty kredytów implikowałby konieczność przyznania prawa pomocy. Co więcej skarżący nie przedstawił dowodów na ponoszenie rat kredytowych jak i leasingowych. W tym stanie rzeczy nie można uznać, że skarżący wykazał, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a zatem że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.