VI SA/Wa 124/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym p o s t a n a w i a: odmówić stronie skarżącej M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych We wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca – M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. - wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że w chwili obecnej spółka odnotowuje znaczne problemy z płynnością finansową. Na dzień [...] marca 2015 r. skarżąca posiadała na rachunkach bankowych kwotę 112.953,50 zł. Zobowiązania wobec podwykonawców na tę datę, tj. [...] marca 2015 r. wynosiły 1.771.401,03 zł, a należności od klientów – 865.773,81 zł. Podkreśliła też, że jej zobowiązania rosną z każdym z dniem, m.in. w związku z realizacją projektów, jednakże spółka spłaca zobowiązania podatkowe, gromadzi na subkoncie środki w celu wypłaty poborów za dany miesiąc dla pracowników, jak również przygotowuje się do spłaty kredytu obrotowego. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych to 879.775,93 zł, a strata za okres styczeń - grudzień 2014 r. według bilansu wyniosła 259 tysięcy zł. Ponadto skarżąca wskazała stany 11 posiadanych przez nią kont bankowych, na których były zgromadzone środki pieniężne łącznie w kwocie 69.871,22 zł. Z dokumentów nadesłanych przez skarżącą wynika, że w roku 2012 przy przychodzie w wysokości 24.356.718,17 zł spółka uzyskała dochód w kwocie 386.895,97 zł, natomiast w roku 2013 przy przychodzie w wysokości 15.409.486,26 zł jej dochód sięgnął kwoty 388.524,43 zł (załączono sprawozdanie finansowe za rok 2013 wraz z rachunkiem zysków i strat). Z kolei nadesłany przez skarżącą wstępny rachunek zysków i strat za rok 2014 (wariant kalkulacyjny) wskazuje dochód w kwocie 18.192,21 zł przy przychodach w wysokości 17.554.864,42 zł. Jednocześnie wskazać należy, że spółka w 2014 roku poniosła bardzo wysokie – sięgające kwoty 2.078.802,90 zł - koszty ogólnego zarządu. Koszty te są związane z organizacyjnym utrzymaniem przedsiębiorstwa oraz ogólną organizacją produkcji jako całości. Składają się na nie koszty administracyjno-gospodarcze (obejmujące koszty utrzymania zarządu przedsiębiorstwa jak np. wynagrodzenia członków zarządu, podróże służbowe, koszty biurowe) oraz koszty ogólnoprodukcyjne dotyczące tej części produkcji, która nie jest przypisana poszczególnym wydziałom (np. koszty utrzymania obiektów pozwalających na funkcjonowanie całego przedsiębiorstwa, ochrony mienia). Natomiast z przedłożonego rachunku zysków i strat za okres od [...] stycznia 2015 r. do [...] lutego 2015 r. wynika, iż spółka poniosła stratę w wysokości 78.341,09 zł przy przychodach netto ze sprzedaży w kwocie 1.699.114,51 zł. Odnosząc się do wezwania Sądu o nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, skarżąca wyjaśniła, że ze względu na specyfikę działalności spółki w miesiącu realizowanych jest kilka tysięcy transakcji, wydruk ww. wyciągów opiewałby na setki stron, co byłoby dla strony skarżącej zbyt kosztowne. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Oceniając stan majątkowy skarżącej należy mieć na uwadze, że skarżąca spółka w latach 2012-2013, przy bardzo dużych przychodach netto ze sprzedaży (odpowiednio 24.356.718,17 zł i 15.409.486,26 zł), uzyskała znaczny dochód (odpowiednio 386.895,97 zł oraz zł 388.524,43 zł). Wprawdzie w roku 2014 dochód skarżącej wyniósł 18.192,21 zł, jednakże nastąpił znaczny wzrost przychodów netto ze sprzedaży w roku 2014 w stosunku do roku 2013. Otóż o ile 2013 rok zamknął się przychodem netto na poziomie 15.409.486,26 zł, to w roku 2014 przychód z tego tytułu sięgnął kwoty 17.554.864,42 zł. Ponadto po stronie kosztów spółki poniesionych w 2014 roku – obok kosztów wytworzenia sprzedanych produktów w wysokości 15.454.802,40 zł – drugą co do wielkości wartość stanowiły koszty ogólnego zarządu przekraczające 2 miliony zł. Z przedstawionych powyżej okoliczności wynika bezspornie, że w roku 2014 skarżąca pomimo niskiego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej (rzędu 18 tysięcy zł), ewidentnie zwiększyła jej skalę w stosunku do roku 2013. Zaznaczyć przy tym należy, iż obniżenie dochodu czy poniesienie straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide: postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, lecz musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (vide: postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem nie mamy do czynienia z takim przypadkiem na gruncie przedmiotowej sprawy. Spółka w oczywisty sposób nie utraciła płynności finansowej, skoro w latach 2013 – 2014 zwiększyła przychód netto ze sprzedaży o ponad 2 miliony zł. Odnosząc się do argumentacji strony skarżącej, iż odnotowuje problemy z płynnością finansową, albowiem znacznie wzrosła wartość jej zobowiązań wobec podwykonawców jak i wartość należności od klientów, wskazać należy, że w przypadku trudności z odzyskaniem wierzytelności strona skarżąca może wystąpić na drogę postępowania egzekucyjnego. W ocenie rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej ciąży na skarżącej spółce, a jego konsekwencje nie stanowią w analizowanym przypadku okoliczności uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt II FZ 1265/14). Ponadto z informacji podanej w rubryce 5 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, wynika, że strona skarżąca posiada na kontach bankowych środki pieniężne w kwocie 112.953,50 zł (wg stanu na dzień [...] marca 2015 r.) zł, z których pokrywa koszty zobowiązań podatkowych i kredytowych oraz koszty wynagrodzeń pracowników. Podkreślenia wymaga, że koszty sądowe również są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się bowiem z możliwością powstania konieczności prowadzenia postępowań sądowych. Inne zobowiązania związane z bieżącą działalnością spółki nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (vide: postanowienie NSA z 18 lipca 2012 r., sygn. akt I GZ 155/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji uznać należy, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co skutkuje odmową przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.