VI SA/Wa 1286/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2016 roku nr [...] w przedmiocie cofnięcia koncesji na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób i mienia p o s t a n a w i a: odmówić przyznania D. K. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. D. K. (dalej też jako wnioskodawca lub skarżący) wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z pełnoletnim synem. We wniosku wskazał nadto, że jest zobowiązany do uiszczania alimentów na rzecz dwóch córek w łącznej kwocie 2 500 złotych miesięcznie. Skarżący osiąga miesięczny dochód z tytułu emerytury w kwocie 2 974 złotych oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 5 068 złotych. Wyjaśnił, że na potrzeby działalności zaciągnął kredyt w wysokości 420 tysięcy złotych, a spłata miesięczna ww. kredytu sięga kwoty 4 423 złotych. Z tytułu otwartej linii kredytowej zobowiązany jest do uiszczania odsetek w kwocie 600 złotych miesięcznie. Z kolei 2 000 złotych miesięcznie opłaca na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w ramach układu ratalnego. W odpowiedzi na wezwanie, wnioskodawca przedstawił także między innymi wydruki z rachunków bankowych oraz bilans działalności za ubiegły rok i pierwsze półrocze bieżącego roku. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozpoznając przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej też jako p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, iż skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji życiowej, w której zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Skarżący otrzymuje stały miesięczny dochód zarówno z tytułu emerytury, jak i prowadzonej działalności gospodarczej. W bieżącym roku osiągnął z tego tytułu dochód w kwocie 106 954, 25 złotych, przy przychodzie na poziomie 377 807, 64 złotych. Przy takiej skali dochodów, uwzględniając nawet wykazane przez skarżącego miesięczne wydatki, w tym zobowiązania z tytułu kredytów, nie można uznać, że skarżący znajduje się w takiej sytuacji życiowej, w której nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest ograniczone do przypadków osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana wtedy, gdy strona posiada jakiekolwiek środki finansowe lub dochody. Strona winna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności, gdy jest to stały dochód miesięczny (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt I OZ 730/11). Zauważyć także należy, iż na rachunek skarżącego prowadzony w ramach działalności gospodarczej wielokrotnie wpływały znaczne kwoty od kontrahentów, przekraczające kilka tysięcy złotych (przykładowo 9 741 złotych, 5 888 złotych, czy 9 298 złotych) a dostępne saldo przekraczało 100 tysięcy złotych. Dysponował tym samym środkami pozwalającymi mu na opłacenie kosztów sądowych. Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a zatem, że obiektywnie brak jest możliwości uzyskania środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Na przyznanie prawa pomocy nie ma również wpływu konieczność spłacania przez niego rat z tytułu zaciągniętych kredytów. Wskazać należy, iż aby uzyskać, a następnie spłacać kredyt, skarżący winien był uprzednio wykazać odpowiednio wysoką zdolność kredytową, czyli zdolność do terminowej spłaty zadłużenia wraz z towarzyszącymi mu kosztami dodatkowymi. Do tego konieczne jest zaś wykazanie m.in. że rentowność prowadzonej działalności gospodarczej zabezpiecza zobowiązania kredytowe w określonej wysokości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 212/11, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie sposób też pominąć faktu, że zobowiązania te są na bieżąco regulowane a więc nie sposób uznać, iż sam fakt spłaty kredytów implikowałby konieczność przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.