VI SA/Wa 1470/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 30 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. P. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu postanawia: odmówić przyznania T. P. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. T. P. (dalej też jako skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika, adwokata [...] , złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. We wniosku podniósł, iż jedynym źródłem jego dochodu jest prowadzona działalność gospodarcza, która w minionym roku przyniosła łączny dochód w kwocie 8 816 zł. (przy czym skarżący zaznaczył, że dochód netto w 2010 r. wyniósł 2650 zł, co oznacza, iż średni miesięczny dochód wyniósł 220 zł.). Podkreślił, iż od początku 2011 r. sytuacja jego firmy pogorszyła się, i obecnie przynosi stratę. Skarżący podał, że posiada mieszkanie o pow. 52 m 2, zaznaczając, iż na zakup tej nieruchomości zaciągnął kredyt. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie poprzez przedłożenie dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. Z dokumentów powyższych wynika, iż przychód z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w ubiegłym roku sięgnął kwoty 1 510 900 zł, co przy kosztach uzyskania na poziomie 1 502 084 zł. pozwoliło skarżącemu osiągnąć dochód w wysokości 8 816 zł. Z kolei od początku bieżącego roku do końca czerwca przychód skarżącego wyniósł 818 193 zł, przy kosztach uzyskania na poziomie 826 424 zł., przy czym w każdym miesiącu przekroczył on kwotę stu tysięcy złotych. Z wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego w [...] Bank [...] wynika, iż rachunek ten przeznaczony jest na spłatę kredytu, przy czym najwyższa kwota raty kredytu wynosi 1 844 zł, a najniższa 1 542 zł. Skarżący przedłożył nadto 8 wydruków potwierdzających wykonanie transakcji spłaty rat kredytu z rachunku bankowego prowadzonego w [...] Banku [...] o nr [...], przy czym najwyższa kwota raty kredytu wynosi 3 394 zł, a najniższa 2 990 zł. Natomiast na rachunku [...] Banku [...] nr [...], obsługiwana jest bieżąca działalność gospodarcza skarżącego, przy czym skarżący zanonimizował dane podmiotów oraz tytuły wpłat i wypłat, powołując się w piśmie przewodnim na konieczność ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa i danych osobowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie natomiast do treści art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w odpowiedzi przedstawił między innymi wydruk obejmujący zestawienie operacji dokonywanych w miesiącach maj, czerwiec i lipiec 2011 r. w ramach rachunku [...] Banku [...]. Istotnym jest przy tym, że na przedłożonych wydrukach zamazano informacje dotyczące podmiotów, na rzecz których następowały wypłaty, bądź które dokonywały wpłat na rachunek, skutkiem czego w odniesieniu do większości transakcji czytelne są wyłącznie dane dotyczące wysokości przelewów i daty ich dokonania. Jednakże, pomimo zamazania ww. danych, możliwe jest ich odczytanie w niektórych przypadkach. I tak przykładowo z tego rachunku wykonane zostały przelewy na drugi posiadany przez skarżącego rachunek nr [...] w dniu [...] czerwca 2011 r. w wysokości 3 000 zł. zatytułowany "wynagrodzenie", w dniu [...] czerwca 2011 r. w wysokości 6 000 zł. zatytułowany "wynagrodzenie", czy też w dniu [...] maja 2011 r. w wysokości 8 000 zł. zatytułowany "zasilenie konta". Zarazem z tego rachunku, na który dokonywane zostały powyższe wpłaty, skarżący nie przedstawił wydruków obejmujących wszystkie dokonane na nim transakcje a jedynie 8 wydruków potwierdzających wykonanie transakcji spłaty kredytu. Nie jest więc wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, jakie operacje były wykonywane na tym rachunku oraz jaka była wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym, skoro skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii wszystkich posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia natomiast oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Co więcej, z samego wydruku z rachunku [...] nr [...] wynika co prawda, że występował na nim debet, jednakże kilkukrotnie debet ten był właśnie skutkiem dokonywania przez samego skarżącego przelewów na posiadany przez niego drugi rachunek, przy czym były to najbardziej znaczące pod względem skali uszczuplenia rachunku. Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że skarżący wielokrotnie dysponował więc kwotami sięgającymi kilku tysięcy złotych a w świetle przedstawionej przez niego argumentacji nie można dopatrzeć się przeciwwskazań do pokrycia z tych środków kosztów sądowych. W szczególności nie może o tym świadczyć przywoływany przez skarżącego niski dochód, bądź też odnotowywana strata z prowadzonej działalności gospodarczej, w sytuacji w której przychód skarżącego przekroczył w ubiegłym roku jeden milion pięćset tysięcy złotych, a do połowy bieżącego roku sięgnął kwoty 818 tysięcy złotych. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniu z dnia 25 lutego 2010 r. (sygn. akt I FZ 10/10), w przypadku przedsiębiorców, a do takich należy skarżący, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na bardzo wysokim poziomie. Bilans przychodów i kosztów tworzony jest tymczasem na potrzeby rozliczeń podatkowych, na podstawie których trudno oceniać realne korzyści z prowadzenia działalności gospodarczej w sensie ekonomicznym. Gdyby bowiem brać pod uwagę jedynie dochody skarżącego, należałoby stwierdzić, że jego działanie w obrocie profesjonalnym jest nielogiczne i nieopłacalne, skoro prowadzi nierentowną działalność. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Trudno uznać, iż w tej kategorii mieści się przypadek skarżącego, uzyskującego przychód przekraczający w ubiegłym roku jeden milion pięćset tysięcy złotych, a do połowy bieżącego roku 818 tysięcy złotych oraz wypłacającego ze swojego firmowego rachunku kwoty rzędu sześciu lub ośmiu tysięcy złotych. Na przyznanie prawa pomocy nie ma również wpływu konieczność spłacania przez niego rat z tytułu zaciągniętych kredytów. Wskazać należy, iż aby uzyskać, a następnie spłacać kredyt, skarżący winien był uprzednio wykazać odpowiednio wysoką zdolność kredytową, czyli zdolność do terminowej spłaty zadłużenia wraz z towarzyszącymi mu kosztami dodatkowymi. Do tego konieczne jest zaś wykazanie m.in. że rentowność prowadzonej działalności gospodarczej zabezpiecza zobowiązania kredytowe w określonej wysokości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 212/11, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie sposób też pominąć faktu, że zobowiązania te są na bieżąco regulowane a więc nie sposób uznać, iż sam fakt spłaty kredytów implikowałby konieczność przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy nie można uznać, że skarżący wykazał, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a zatem że obiektywnie brak jest możliwości uzyskania środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.