VI SA/Wa 1538/13
WyrokWSA w Warszawie2013-09-18
Skład orzekający: Zbigniew Rudnicki, Piotr Borowiecki, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Sprawiedliwości, powołując komornika sądowego, prawidłowo ocenił kwalifikacje kandydatów, w szczególności w kontekście wykształcenia (prawnicze vs. administracyjne) i doświadczenia zawodowego (staż asesora, pełnienie funkcji zastępcy komornika)?Ratio decidendi
Minister Sprawiedliwości, działając w ramach uznania administracyjnego, prawidłowo ocenił kwalifikacje kandydatów na stanowisko komornika sądowego. Sąd uznał, że wykształcenie prawnicze i administracyjne mogą być traktowane jako równoważne w świetle przepisów przejściowych, a doświadczenie kandydata M. B. jako zastępcy odwołanego komornika, jego zdolność do naprawy nieprawidłowości w kancelarii oraz rekomendacje, były wystarczającymi przesłankami do jego powołania, pomimo posiadania przez kandydata M. W. wykształcenia prawniczego.Stan faktyczny
Skarżący M. W. zaskarżył decyzję Ministra Sprawiedliwości, która utrzymała w mocy decyzję o powołaniu M. B. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. i odmowie powołania samego skarżącego. Skarżący argumentował, że jego wykształcenie prawnicze i dłuższy staż jako asesora powinny przemawiać na jego korzyść. Minister Sprawiedliwości uznał, że M. B., mimo wykształcenia administracyjnego, wykazał się większym doświadczeniem praktycznym, w tym jako zastępca odwołanego komornika, i skutecznie naprawił nieprawidłowości w kancelarii, a także posiadał rekomendacje, co czyniło go lepszym kandydatem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2013 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej: "k.p.a." oraz art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 ze zm.) - utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], którą:
1) powołał M. B. (dalej także: "uczestnik postępowania") na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., pod odwołanym komorniku sądowym A. P.,
2) odmówił powołania M. W. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") na stanowisko komornika sądowego przy Sadzie Rejonowym w K..
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Z akt sprawy wynika, że w Monitorze Polskim z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...], poz. [...], ukazało się obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2009 r. o wolnym stanowisku komornika sądowego w rewirze przy Sądzie Rejonowym w K., po odwołanym komorniku A. P..
Wnioski o powołanie na ww. stanowisko złożyli - za pośrednictwem Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. – M. B. i skarżący M. W..
W piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżący wskazał, że posiada wykształcenie prawnicze, podczas gdy M. B. administracyjne. Skarżący podkreślił, że jego staż na stanowisku asesora komorniczego jest o około 20 miesięcy dłuższy, niż staż M. B.. Nadmienił, że pochodzi z K., mieszka w tym mieście i wiąże z nim swoje plany życiowe. Skarżący podkreślił ponadto fakt ciągłego swojego dokształcania się, co - jego zdaniem - daje gwarancję, że w przyszłości będzie w stanie odpowiedzieć na pojawiające się wyzwania.
W wyniku rozpatrzenia sprawy Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie art. 62 i art. 104 k.p.a. oraz art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] - powołał M. B. (dalej także: "uczestnik postępowania") na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., pod odwołanym komorniku sądowym A. P. (pkt 1 decyzji) oraz odmówił powołania skarżącego M. W. na stanowisko komornika sądowego przy Sadzie Rejonowym w K. (pkt 2 decyzji).
W uzasadnieniu Minister Sprawiedliwości wskazał, że M. B. w 2005 r. ukończył w Wyższej Szkole Zarządzania i Bankowości w P. studia administracyjne z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł licencjata. Nadto wskazał, że uczestnik postępowania jest również magistrem zarządzania i marketingu. Organ zauważył, że M. B. w lipcu 1998 r. podjął pracę w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...]. Organ wskazał także, że od [...] listopada 2010 r. M. B. pełni on obowiązki zastępcy odwołanego komornika przy Sądzie Rejonowym w K., A. P.. Minister Sprawiedliwości podkreślił, że M. B. po odbyciu aplikacji komorniczej w dniach [...] października i [...] listopada 2007 r. zdał egzamin komorniczy na ocenę dostateczną i decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z [...] grudnia 2007 r. został on powołany na stanowisko asesora komorniczego.
Natomiast dokonując oceny wniosku strony skarżącej o powołanie na stanowisko komornika, organ stwierdził, że M. W. w 2005 r. ukończył na Uniwersytecie W. wyższe studia prawnicze z wynikiem plus dostatecznym, uzyskując tytuł magistra. Organ wskazał, że skarżący ukończył także studia podyplomowe w zakresie egzekucji administracyjnej oraz zarządzania bezpieczeństwem. Minister zauważył także, iż od października 2002 r. do [...] listopada 2010 r. skarżący pracował w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K.. Organ podniósł, że od [...] grudnia 2010 r. skarżący jest zatrudniony w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z.. Po odbyciu aplikacji komorniczej w dniach [...] lutego i [...] marca 2006 r. M. W. zdał egzamin komorniczy na ocenę dostateczną. Minister Sprawiedliwości wskazał, że decyzjami Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] kwietnia 2006 r., z dnia [...] lutego 2008 r. oraz z dnia [...] września 2012 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego.
Organ podkreślił, że Rada Izby Komorniczej w W. uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2012 r. zarekomendowała na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. M. B., gdyż prowadząc kancelarię borykającą się z poważnymi problemami natury organizacyjnej, jak i prawnej, daje on rękojmię należytego wykonywania obowiązków komornika sądowego. Ponadto, jak zauważył Minister, Rada Izby Komorniczej w W. stwierdziła, że dotychczasowa samodzielna praca M. B. została pozytywnie oceniona przez organy kontrolujące. Rada Izby Komorniczej jednocześnie negatywnie zaopiniowała kandydaturę skarżącego M. W..
Minister Sprawiedliwości, uzasadniając dokonany wybór, podkreślił ponadto, że M. B. pełni od ponad dwóch lat obowiązki zastępcy odwołanego komornika przy Sądzie Rejonowym w K., A. P., który został odwołany przez Ministra Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. z powodu rażącego i uporczywego naruszania przepisów prawa. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że M. B., jeszcze jako delegowany do pracy w ww. kancelarii przez komornika W. O., został przez niego bardzo dobrze oceniony za usprawnianie działania kancelarii, usuwanie dostrzeżonych błędów i nieprawidłowości oraz wniesienie znacznego wkładu w naprawienie funkcjonowania kancelarii. W ocenie organu, uczestnik postępowania zdobył wiedzę i doświadczenie przydatne do funkcjonowania jako samodzielny komornik sądowy. Minister Sprawiedliwości wskazał, że uczestnik postępowania zyskał również uznanie Prezesa Sądu Rejonowego w K., który rekomendując M. B. na stanowisko komornika stwierdził, że M. B. dbał o prowadzenie spraw kancelarii w sposób należyty, zajmując się całokształtem spraw związanych z prowadzeniem tej kancelarii, w której naprawiono wiele błędów w sztuce komorniczej, dotyczących księgowania, prowadzenia akt, przewlekłości postępowania i wielu innych aspektów działalności komorniczej. Prezes Sadu Rejonowego w K. uznał ponadto, że M. B. gwarantuje zlikwidowanie wszelkiego rodzaju uchybień.
Minister Sprawiedliwości, dokonując analizy wykształcenia kandydatów wskazał, że skarżący M. W. ukończył studia prawnicze, natomiast, mimo, że M. B. - studia administracyjne, to spełnia on przesłankę wykształcenia, o której mowa w przepisie art. 12 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 112, poz. 769). Organ wyjaśnił, że powołany przepis pozwolił na ubieganie się o stanowisko komornika sądowego osobom z wyższym wykształceniem administracyjnym, które w dniu wejścia w życie nowelizowanych przepisów, tj. w dniu [...] grudnia 2007 r. posiadały status aplikanta bądź asesora komorniczego.
Minister Sprawiedliwości, uzasadniając swoją decyzję stwierdził, że za powołaniem M. B. przemawia fakt, że bardzo dobrze poradził sobie z wieloma nieprawidłowościami w kancelarii odwołanego komornika, o którego stanowisko się ubiegał. Minister Sprawiedliwości uznał, że M. B. - będąc w tej kancelarii przez ponad dwa lata zastępcą komornika, któremu - zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji - przysługują prawa i obowiązki komornika - dowiódł, że jest w pełni przygotowany do objęcia funkcji komornika.
W dniu [...] lutego 2013 r. do Ministra Sprawiedliwości wpłynął wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Skarżący wniósł o uchylenie spornej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2013 r. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez: powołanie M. W. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., po odwołanym komorniku sądowym A. P. oraz odmowę powołania na to stanowisko M. B..
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że Minister Sprawiedliwości, dokonując wyboru M. B. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy. W związku z powyższym zdaniem skarżącego decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2013 r. narusza prawo. Skarżący podtrzymał też swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. W ocenie skarżącego, przedstawione w powołanym piśmie fakty oraz dołączone dowody dotyczące jego wykształcenia, doświadczenia zawodowego, cech charakteru, a także znajomości rewiru - świadczą o tym, iż spośród kandydatów ubiegających się o powyższe stanowisko, skarżący daje najlepsze perspektywy prawidłowego prowadzenia kancelarii komorniczej we wnioskowanym rewirze.
W dniu [...]lutego 2012 r. do Ministra Sprawiedliwości wpłynęło pismo M. B. (k. 82 akt osobowych), w którym uczestnik postępowania zgodził się z decyzją Ministra Sprawiedliwości. Uczestnik postępowania stwierdził ponadto, że jego kandydatura została poparta przez [...] Izbę Komorniczą oraz Prezesa Sądu Rejonowego w K., a nadto wskazał na fakt, iż 2,5 roku pełni już funkcję zastępcy odwołanego komornika sądowego A. P.. Uczestnik postępowania podkreślił, że przez ten czas w pełni przystosował kancelarię komorniczą do ustawowych zadań oraz uporządkował wszystkie prowadzone sprawy. Tym samym, w jego ocenie, daje on rękojmię najlepszego wykonywania obowiązków komornika.
W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r.
W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości, odnosząc się do zarzutów skarżącego zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zgodził się ze stwierdzeniem skarżącego, że powołując M. B. na stanowisko komornika sądowego, nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy. Zdaniem organu, wydając sporną decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r., Minister rozpatrzył sprawę w sposób wyczerpujący, wszechstronnie oceniając cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Organ stwierdził, że w uzasadnieniu decyzji wziął pod uwagę także informacje o spełnianiu przez kandydatów wymogów niezbędnych do wykonywania zawodu komornika sądowego. Zdaniem organu, w decyzji zostały wskazane posiadane przez nich wykształcenie, ukończone uczelnie i wynik uzyskany ze studiów, odbycie aplikacji komorniczej. Organ wyjaśnił, że decyzja z dnia [...] stycznia 2013 r. została wydana na podstawie dokumentów potwierdzających uzyskane wyniki z egzaminu komorniczego i powołanie na stanowisko asesora komorniczego. Nadto Minister Sprawiedliwości wskazał, że wydając decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r., szczegółowej analizie poddał doświadczenie zawodowe kandydatów oraz przedłożone przez nich opinie o ich pracy. Organ podkreślił, że na tej podstawie stwierdził, że kandydaci spełniają wszystkie niezbędne wymogi przewidziane w art. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Minister wyjaśnił, że w dalszej kolejności zestawione zostały okoliczności faktyczne istotne dla dokonanego wyboru. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ - został zebrany wyczerpujący materiał dowodowy, na podstawie którego, opierając się na przejrzystych kryteriach - organ dokonał wyboru, uzasadniając go w sposób wnikliwy i dokładny.
Minister Sprawiedliwości, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu spornej decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. - stwierdził, że za wyborem powołanego kandydata przemawiał fakt, iż jako zastępca odwołanego komornika, o którego stanowisko się ubiega, bardzo dobrze poradził sobie z konsekwencjami dla postępowań egzekucyjnych licznych rażących naruszeń przepisów prawa, które były przyczyną odwołania przez Ministra Sprawiedliwości A. P. z zajmowanego stanowiska. W ocenie organu, M. B. dowiódł tym, że jest w pełni przygotowany do objęcia funkcji komornika. Organ podtrzymał także stanowisko, że za wyborem M. B. przemawiała również rekomendacja udzielona mu zarówno przez Prezesa Sądu Rejonowego w K., jak i przez samorząd komorniczy.
Minister Sprawiedliwości nie zgodził się z twierdzeniami skarżącego, że jako posiadający wykształcenie prawnicze daje on lepsze gwarancje i lepsze prognozy wykonywania obowiązków komornika w przyszłości. Minister Sprawiedliwości wyjaśnił jednoczenie, że wolą ustawodawcy, wyrażoną w art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, było to, aby do osób z wyższym wykształceniem administracyjnym, które stały się asesorami w rozumieniu obecnie obowiązujących przepisów, stosować art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, w brzmieniu sprzed w/w nowelizacji. Zatem, w ocenie organu, wykształcenie prawnicze i administracyjne powinny być w tym przypadku traktowane jako równoważne. Organ powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1998 r., sygn. akt III RN 177/98, w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że pozbawianie tych osób prawa do ubiegania się o stanowisko komornika z tym uzasadnieniem, że posiadają one wykształcenie wyższe administracyjne, godziłoby w zasadę praw słusznie nabytych. Minister Sprawiedliwości jednocześnie przyznał, że wprawdzie wykształcenie prawnicze jest wykształceniem bardziej przydatnym do wykonywania zawodu komornika, niemniej wyraził jednak opinię, że w konkretnych przypadkach może się jednak okazać, że właściwszym kandydatem do zawodu komornika będzie osoba z wykształceniem administracyjnym. Ponadto organ podkreślił, że ocena z egzaminu komorniczego obu kandydatów pokazała, że opanowali oni materiał wykładany w toku aplikacji komorniczej na jednakowym poziomie. W ocenie organu, nie można więc czynić założeń, iż M. B. z powodu braku wykształcenia prawniczego daje mniejsze gwarancje dobrego wykonywania zawodu komornika sądowego. Stawiając powyższą tezę, Minister powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 940/05).
Ustosunkowując się z kolei do twierdzeń skarżącego Mariusza Wesołowskiego, który wskazał, iż pełnił on funkcję asesora komorniczego o około 20 miesięcy dłużej, niż wynosi staż M. B. - organ zauważył, że skarżący, choć posiada status asesora komorniczego od [...] kwietnia 2006 r., to jednak w okresie od stycznia 2011 r. do września 2012 r. faktycznie nie wykonywał zadań asesora komorniczego. Organ wskazał ponadto, że powyższe zostało potwierdzone przez skarżącego w piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, rzeczywiste okresy pracy na stanowisku asesora komorniczego obu kandydatów są więc zbliżone. Organ przypomniał, że M. B. został powołany na stanowisko asesora komorniczego decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] grudnia 2007 r.
Minister Sprawiedliwości stwierdził, że postępowanie administracyjne, poprzedzające wydanie decyzji dnia [...] stycznia 2013 r., zostało przeprowadzone wnikliwie. Organ wskazał, że dokonał analizy nie tylko faktycznych okresów zatrudnienia na stanowisku asesora, ale również okresów faktycznej praktyki w kancelarii komorniczej. Organ, mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1168/10 - stwierdził, że okresu od stycznia 2011 r. do września 2012 r. nie można uznać za pracę M. W. na stanowisku asesora. Jednocześnie wyjaśnił, że za taką interpretacją przemawia przysługujący asesorowi komorniczemu ustawowy katalog uprawnień. Organ podkreślił, że asesor komorniczy może być zastępcą komornika i w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, asesorowi komorniczemu pełniącemu funkcję zastępcy komornika przysługują prawa i obowiązki komornika (art. 26 ust. 2 i 3 cyt. ustawy). Minister Sprawiedliwości nadmienił, że komornik może nadto zlecić asesorowi komorniczemu przeprowadzenie egzekucji w sprawach o świadczenie pieniężne oraz w sprawach o zabezpieczenie roszczenia pieniężnego, z wyłączeniem egzekucji z nieruchomości (art. 33 ust. 1 ustawy). Organ wskazał, że komornik może także zlecić asesorowi komorniczemu dokonanie określonych czynności w innych sprawach (z wyłączeniami, o których mowa w art. 33 ust. 2 ustawy). W ocenie Ministra Sprawiedliwości, skarżący M. W. nie mógł w tym okresie tych czynności faktycznie wykonywać, natomiast M. B. nie tylko nieprzerwanie pracował jako asesor sądowy od momentu powołania w dniu [...] grudnia 2007 r., ale również pełnił funkcję zastępcy komornika przez ponad 2 lata.
Minister Sprawiedliwości zauważył, że w świetle przepisów art. 27 i nast. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, zastępca komornika, wyznaczony w przypadku odwołania komornika, prowadzi postępowanie w sprawach dotychczas niezakończonych przez odwołanego do czasu powołania komornika w tym rewirze i czyni to na własny rachunek.
Organ wyjaśnił z uzasadnieniu decyzji, że stażu pracy, w tym doświadczenia zawodowego, w szczególności na w istocie samodzielnym stanowisku zastępcy komornika, organ nie może pominąć przy ocenie kwalifikacji kandydatów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1114/10). W ocenie Ministra Sprawiedliwości, uczestnik postępowania M. B., działając jako zastępca odwołanego komornika, zmierzył się z bardzo trudnymi warunkami, na które składały się liczne nieprawidłowości w systemie księgowym, brak wielu akt postępowań egzekucyjnych, nienależyte prowadzenie urządzeń ewidencyjnych kancelarii oraz braki kasowe. Organ zauważył, że z dołączonej do akt sprawy opinii Prezesa Sądu Rejonowego w K. wynika, że M. B. w niespełna rok naprawił naruszenia przepisów prawa i błędy w sztuce komorniczej, które doprowadziły do wydalenia A. P. ze służby komorniczej.
Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, w realiach mniejszej sprawy, a więc w sytuacji, gdy o powołanie na stanowisko komornika ubiegają się kandydaci o porównywalnym poziomie wiedzy teoretycznej (o czym świadczą oceny uzyskane z egzaminu komorniczego), legitymowanie się przez M. B. ponad dwuletnim stażem na stanowisku zastępcy komornika działało na jego korzyść. W ocenie organu, pełnienie przez uczestnika postępowania obowiązków zastępcy komornika dawało gwarancje zdobycia doświadczenia i praktyki w wykonywaniu zawodu.
Organ podkreślił również, że spośród kandydatów ubiegających się o stanowisko będące przedmiotem niniejszego postępowania, to właśnie uczestnik postępowania M. B. uzyskał rekomendację Rady Izby Komorniczej w W., która doceniła jego doświadczenie zawodowe, stwierdzając, że daje on najlepszą spośród kandydatów rękojmię należytego wykonywania obowiązków komornika sądowego. Organ wyjaśnił, że opinie samorządu komorniczego nie mają wprawdzie dla Ministra Sprawiedliwości charakteru wiążącego, niemniej jednak podlegają ocenie tak, jak pozostałe dowody w sprawie. Zdaniem organu, w przypadku zbliżonego poziomu wiedzy teoretycznej kandydatów, ale zdecydowanie dłuższego stażu pracy M.B. w kancelarii komorniczej na samodzielnym stanowisku zastępcy komornika, uzyskane poparcie samorządu komorniczego w sposób oczywisty musiało przemawiać na jego korzyść.
Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, że podejmując decyzję o charakterze uznaniowym, zbadał wszystkie elementy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem organu, ponowna analiza okoliczności sprawy potwierdza spełnienie przesłanek ustawowych obu z wnioskodawców do wykonywania zawodu komornika sądowego i jednocześnie dowodzi słuszności powołania na to stanowisko M.B.. Według Ministra, z ponownej analizy materiału dowodowego nie wynika bowiem, aby M. W. posiadał lepsze od powołanego przygotowanie do objęcia stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K..
Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. M.W., reprezentowany przez radcę prawnego - działając za pośrednictwem organu - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2013 r.
Zaskarżonej decyzji Ministra skarżący zarzucił:
1) naruszenie przepisu art. 10 ust. 1 i art. 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - poprzez uznanie, że M. W. nie daje lepszych gwarancji i prognoz wykonywania obowiązków komornika w przyszłości, z uwagi na posiadanie wykształcenia prawniczego, podczas gdy M. B. posiada jedynie wykształcenie administracyjne;
2) naruszenie przepisu art. 10 ust. 1 i art. 11 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji - poprzez uznanie, że okolicznością rozstrzygającą za wyborem M.B. na stanowisko komornika jest ocena, iż jako zastępca odwołanego komornika, o którego stanowisko się ubiega, poradził sobie z konsekwencjami dla postępowań egzekucyjnych licznych rażących naruszeń przepisów prawa, które były przyczyną odwołania przez Ministra Sprawiedliwości A. P. z zajmowanego stanowiska, a więc fakt, iż jest w pełni przygotowany do objęcia funkcji komornika;
3) naruszenie przepisu art. 10 ust. 1 i art. 11 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji - poprzez uznanie, że za wyborem powołanego na stanowisko komornika M. B. przemawiał fakt, iż posiada on staż pracy jako asesor nieprzerwanie od [...] grudnia 2007 r., podczas gdy M. W. od stycznia 2011 r. do września 2012 r. posiadał jedynie status asesora komorniczego i nie można uznać, że w tym okresie pracował na stanowisku asesora komorniczego;
4) naruszenie przepisu art. 10 ust. 1 i art. 11 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji - poprzez uznanie, że za wyborem M. B. na stanowisko komornika przemawiała rekomendacja Prezesa Sądu Rejonowego w K. oraz rekomendacja samorządu komorniczego;
5) naruszenie przepisu art. 80 i art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez nierozpoznanie całego materiału dowodowego i dowolne oparcie decyzji jedynie o rekomendację Prezesa Sądu Rejonowego w K. oraz rekomendację samorządu komorniczego.
Mając na uwadze poczynione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2013 r., a także o zasądzenie od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przypomniała, że w świetle art. 10 ust. 1 i art. 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, decyzja dotycząca powołania na stanowisko komornika sądowego należy do decyzji uznaniowych. Skarżący podkreślił przy tym, że uznanie administracyjne definiowane jest jako przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody (luzu decyzyjnego) przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór jednego spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć, który uważa on za najbardziej właściwy. Skarżący wyjaśnił, że decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądu nie tylko pod kątem ich zgodności z przepisami proceduralnymi i kompetencyjnymi, ale także w pewnym zakresie z przepisami prawa materialnego - w zakresie, jakim realizują faktyczne i odsyłające dyrektywy wyboru konsekwencji. Dyrektywy te stanowią wskazówki ustawodawcy, jak należy dokonywać wyboru konsekwencji prawnych (wskazują one kryteria wyboru działania). Zdaniem skarżącego, dyrektywy wyboru konsekwencji zawężają więc luz decyzyjny organu.
Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości przekroczył zakres przysługującego mu luzu decyzyjnego. W opinii strony skarżącej, organ oparł się jedynie o kryterium doświadczenia, które według skarżącego również błędnie ocenił. Zdaniem skarżącego, organ pominął zupełnie fakt, iż skarżący jako jedyny z dwójki kandydatów posiada wykształcenie prawnicze, niezbędne do wykonywania zawodu prawniczego, jakim zawód komornika sądowego stał się z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw. W ocenie skarżącego, preferencja ustawodawcy, by zawód komornika wykonywali prawnicy stanowiąca ratio legis powyższej ustawy stanowi dyrektywę wyboru, która ogranicza luz decyzyjny Ministra Sprawiedliwości. Nieprzestrzeganie tej dyrektywy stanowi w konsekwencji naruszenie przepisu art. 10 ust. 1 i art. 11 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.
Ponadto, w ocenie skarżącego, Minister Sprawiedliwości błędnie ocenił zebrany materiał dowodowy, opierając się jedynie na nieprawidłowo ocenionych dowodach w postaci rekomendacji samorządu komorniczego i Prezesa Sądu Rejonowego w K..
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...] września 2013 r. skarżący sprostował oczywistą omyłkę w zarzutach zawartych w pkt. 1-4 skargi. Skarżący zarzucił Ministrowi Sprawiedliwości naruszenie, w każdym z powołanych powyżej punktów, przepisów art. 10 ust. 1 oraz art. 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, które stanowią upoważnienie do działania przez organ w ramach uznania administracyjnego.
W uzasadnieniu przedmiotowego pisma procesowego skarżący zawarł rozważania dotyczące uznania administracyjnego. Stwierdził m.in., że doktryna wyróżnia granice uznania oraz dyrektywy wyboru rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącego, Minister Sprawiedliwości nie sprostał wymaganiom określonym w ww. dyrektywach, zwłaszcza w ocenie znaczenia różnic w wykształceniu kandydatów, przez co wydał decyzję sprzeczną z interesem publicznym. Skarżący zarzucił organowi, że ten pominął ograniczenia władzy wynikające z art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji i powołał M. B. na stanowisko komornika przez co naruszył art. 11 cyt. ustawy. Skarżący podkreślił, że przepis art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, który przewiduje, że komornikiem może zostać jedynie osoba w wyższym wykształceniem prawniczym i posiadająca tytuł magistra prawa, tworzy granicę uznania administracyjnego dla organu, a więc w sytuacji, gdy o jedno stanowisko komornika ubiegają się kandydaci z wykształceniem prawniczym i administracyjnym, organ winien zakończyć badanie kandydatur na stwierdzeniu tego faktu i na stanowisko komornika powołać prawnika.
Zdaniem skarżącego, podwójny charakter warunków określonych w przepisie art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji koreluje z konstrukcją samego procesu powoływania komornika. W ocenie skarżącego, w procesie tym można wyróżnić dwa etapy. Pierwszy, polegający na ocenie, czy każdy z kandydatów, który złożył wnioski o powołanie na komornika spełnia minimalne wymogi powołania oraz drugi - polegający na analizie kandydatów pod względem kryteriów wyboru i wyborze osoby najwłaściwszej przez organ do pełnienia tej funkcji.
Zdaniem skarżącego, etap pierwszy sprowadza się zasadniczo do oceny, czy kandydaci spełniają minimalne wymogi z art. 10 ust. 1 pkt 1-11 tej ustawy. Zdaniem strony skarżącej, od wejścia w życie ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw, organ bada, czy kandydat ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra prawa lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący zwrócił uwagę, że wskazana powyżej ustawa zmieniająca zmieniła dotychczas obowiązujący katalog wymogów minimalnych, który w kwestii wykształcenia dopuszczał jako równoważne wykształceniu prawniczemu wyższe wykształcenie administracyjne. Jednakże w celu ochrony praw nabytych art. 12 ustawy zmieniającej dopuścił na zasadzie wyjątku dalszą możliwość powołania na stanowisko komornika osoby, która w chwili wejścia w życie tej ustawy pełniła funkcje aplikanta łub asesora komorniczego a posiada jedynie wyższe wykształcenie administracyjne. Skarżący zauważył, że ocena spełniania wymogów minimalnych może być dokonana przez Ministra na podstawie różnych przepisów i przy użyciu różnych (w przypadku przepisów obecnie obowiązujących wyższych) standardów. W ocenie skarżącego, powyżej przedstawiona możliwość istnieje dlatego, że ocena spełniania tych wymogów odbywa się indywidualnie i odrębnie dla każdego z kandydatów. Skarżący podkreślił, że jego zdaniem, to ewidentne naruszenie zasady równości ma charakter wyjątkowy i znajduje swoje usprawiedliwienie jedynie w zasadzie ochrony praw nabytych.
Drugi etap, a więc ocena kandydatów za pomocą kryteriów wyboru oraz dokonanie wyboru osoby właściwej na stanowisko komornika, odbywa się na diametralnie innych zasadach, niż te rządzące etapem pierwszym. Przede wszystkim, jak wskazał skarżący, ocena kandydatów musi odbywać się za pomocą jednolitych kryteriów. Ponadto uznanie Ministra w doborze kryteriów wyboru zostało ustawowo ograniczone poprzez wprowadzenie obligatoryjnych kryteriów, które stanowią ocenne kryteria minimalne.
Zdaniem skarżącego, należy udzielić odpowiedzi na pytanie, które z kryteriów należy uwzględnić w niniejszej sprawie: określone w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji, czy też w ustawie ją zmieniającej. Kryteria sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej sprowadzały się bowiem do możliwości porównywania zupełnie innych rodzajów wykształcenia, tj. wykształcenia prawniczego i administracyjnego. Wybór na podstawie tych kryteriów - zdaniem skarżącego - można było wtedy zamknąć poprzez stwierdzenie, że wykształcenie prawnicze jest bardziej przydatne, niż wykształcenie administracyjne. Kryteria po wprowadzeniu ustawy zmieniającej odnoszą się do porównania jedynie wykształcenia prawniczego. Zdaniem strony skarżącej, wybór na podstawie tego kryterium może więc być dokonany tylko pomiędzy osobami posiadającymi wykształcenie prawnicze. W opinii skarżącego, osoby z wykształceniem administracyjnym nie mogą podlegać ocenie za pomocą tego - obligatoryjnego w aktualnym stanie prawnym - kryterium. Zdaniem skarżącego, musiałoby to prowadzić do wniosku, że osoby takie mogłyby zostać wybrane jedynie wtedy, gdy w toku drugiego etapu obligatoryjne kryterium wyboru w postaci wykształcenia nie spełnia żaden kandydat.
Skarżący zwrócił uwagę, że w tej sprawie kluczowe jest rozstrzygnięcie, który standard wyboru należy przyjąć w niniejszej sprawie: ten wynikający z przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej, czy ten wprowadzony ustawą zmieniającą w 2007 roku.
Skarżący wskazał, że przepis art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji tworzy przynajmniej dyrektywę wyboru, która z uwagi na zmianę postrzegania interesu publicznego przez ustawodawcę, w zasadzie jedynie w wyjątkowych przypadkach pozwalałaby na wybór kandydata nielegitymującego się wykształceniem prawniczym. Zdaniem skarżącego ten wyjątkowy wypadek nie zachodzi w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącego, ustawodawca, pomijając przepis przejściowy, jednoznacznie zdecydował, że komornikiem sądowym może być tylko prawnik. Skarżący wyraził pogląd, że ustawodawca określił, że o wiele istotniejsze dla niego jest, by komornik posiadał wykształcenie prawnicze, niż by przed powołaniem posiadał np. długi staż jako asesor komorniczy, bądź doświadczenie w samodzielnym kierowaniu kancelarią. Zdaniem skarżącego, prawnik z racji posiadanego wykształcenia daje większy potencjał do prawidłowego sprawowania funkcji komornika w przyszłości.
Skarżący stwierdził jednoczenie, że posiada on status asesora komornika sądowego od kwietnia 2006 r. Wyjaśnił także, że w okresie od stycznia 2011 r. do września 2012 r. skarżący nie mógł wykonywać zadań asesora w rewirze Sądu Rejonowego w Z., gdzie został zatrudniony. Z tego faktu zdaniem skarżącego nie może wynikać żaden negatywny skutek w relacjach administracyjnoprawych, gdyż stan ten był spowodowany błędnymi i sprzecznymi z prawem działaniami Rady Izby Komorniczej, Krajowej Izby Komorniczej, Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. oraz Ministra Sprawiedliwości, co zostało potwierdzone wyrokiem WSA w Warszawie i opisane w piśmie. Wywodzenie negatywnych dla skarżącego konsekwencji z faktów, będących skutkami popełnionych przez Ministra Sprawiedliwości kolejnych błędów w stosunku do skarżącego, jest - w ocenie skarżącego - działaniem sprzecznym z normami etycznymi. Skarżący, powołując się na wyrok NSA z dnia 9 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 1267/05 - przypomniał, że organ, wydając decyzje o charakterze uznaniowym, jest związany nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi.
W opinii skarżącego niniejszej sprawie działania Ministra Sprawiedliwości nie tylko nie są sprawiedliwe i uzasadnione, ale powodują realne szkody po stronie skarżącego.
Skarżący stanął na stanowisku, że większe doświadczenie nie koniecznie wskazuje na większy potencjał M. B., niż skarżącego M. W. do prawidłowego wykonywania funkcji komornika w przyszłości, zwłaszcza wobec braków w wykształceniu M. B., które dzisiaj nie pozwoliłyby nawet o ubieganie się o przyjęcie na aplikację komorniczą.
Zdaniem skarżącego, po dokonaniu analizy postaw obu kandydatów, należy przyznać, że M. B. nie dążył w stopniu porównywalnym do skarżącego do rozwoju umiejętności i wiedzy prawniczej. W tym miejscu skarżący wskazał na ukończone przez siebie studia podyplomowe na Uniwersytecie W. na Wydziale [...] w zakresie egzekucji administracyjnej oraz studia podyplomowe w zakresie zarządzania bezpieczeństwem. W ocenie skarżącego, to właśnie on daje większy potencjał wykonywania prawidłowo zadań komornika.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej także "p.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga M. W. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości oraz utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] stycznia 2013 r. - nie naruszają prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r. wydaną w przedmiocie powołania M.B. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. i jednoczesnej odmowy powołania skarżącego M. W. na wskazane wyżej stanowisko komornika sądowego - nie dopuścił się naruszenia norm procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
W ocenie Sądu, wydając sporną decyzję administracyjną z dnia [...] marca 2013 r., Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się również obrazy norm prawa materialnego.
Sąd uznał przede wszystkim, że Minister Sprawiedliwości, wydając swoje rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, w sposób prawidłowy zastosował regulacje prawne zawarte w przepisach art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji
Zgodnie z przepisem art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego. Niezwłocznie po złożeniu wniosku o powołanie na stanowisko komornika, prezes sądu apelacyjnego przesyła odpis wniosku wraz z załącznikami radzie właściwej izby komorniczej w celu wyrażenia opinii w terminie dwudziestu jeden dni (art. 11 ust. 3 cyt. ustawy). Przed rozpatrzeniem wniosku o powołanie na stanowisko komornika Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do Krajowej Rady Komorniczej o wyrażenie opinii w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż czternaście dni (art. 11 ust. 5).
Kto może zostać komornikiem sądowym określa przepis art. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.
Zdaniem Sądu, bezspornym jest, iż w świetle przepisów art. 10 i art. 11 cyt. ustawy, decyzja dotycząca powołania na stanowisko komornika sądowego należy do decyzji o charakterze uznaniowym.
Nie ulega więc wątpliwości, że Minister Sprawiedliwości, rozstrzygając sprawę wniosku o powołanie na stanowisko komornika, był uprawniony do dokonania samodzielnej oceny w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, czy ubiegający się o wpis kandydaci do zawodu komornika spełniają wszystkie przesłanki z art. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, w tym m.in., czy są oni nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem dają rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu komornika sądowego. Należy również zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości, że w przypadku, gdy jest kilku kandydatów spełniających warunki formalne, za obsadą każdego wolnego stanowiska komornika sądowego mogą przemawiać różne okoliczności, przy czym zawsze należy rozważyć, te które pozwolą na podjęcie decyzji uwzględniającej optymalny interes społeczny i słuszny interes strony.
Niemniej należy - zdaniem Sądu - stanowczo podkreślić, że organ administracji publicznej jest obowiązany kierować się zasadą prawdy obiektywnej także wówczas, gdy decyzja wydana w sprawie indywidualnej ma charakter uznaniowy. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny, a więc musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (vide: m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, Nr 6, s. 32; podobnie /w:/ wyrok NSA z dnia 19 lipca 1982 r., II SA 883/82, PiP 1983, Nr 6, s. 141).
Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.
Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (tak m.in. /w:/ wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 83).
W świetle przepisu art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej, stojąc na straży praworządności oraz dążąc do załatwienia sprawy zgodnie z prawdą obiektywną, mają obowiązek uwzględniać z urzędu interes społeczny i słuszny interes obywatela.
W wyroku z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93 (OSNC z 1994 nr 9, poz. 181), Sąd Najwyższy podkreślił, iż w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to - jak stwierdził Sąd Najwyższy - że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej.
Należy stwierdzić, iż Minister Sprawiedliwości winien wyjaśnić w sposób precyzyjny i jednoznaczny, dlaczego odmawiając skarżącemu powołania na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. - uznał, iż interes społeczny w tej sytuacji jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga powołania M. B. na wskazane wyżej stanowisko komornika i ograniczenia tym samym uprawnień skarżącego. Minister zobowiązany był w uzasadnieniu obu wydanych decyzji wyjaśnić jednoznacznie, dlaczego przyjął, iż dotychczasowe zachowanie skarżących, ich cechy osobowości, dotychczasowa praktyka zawodowa i stopień wykształcenia nie dają podstawy do powołania na omawiane stanowisko i jakie przesłanki uzasadniają wydanie negatywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia.
Z akt sprawy wynika, iż Minister Sprawiedliwości przyjął, że właściwym kandydatem na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. jest M. B..
Zdaniem Sądu, wydając sporną decyzję, organ poddał szczegółowej analizie doświadczenie zawodowe kandydatów oraz przedłożone przez nich opinie o ich pracy.
Organ stwierdził na tej podstawie, że obaj kandydaci spełniają wszystkie niezbędne wymogi przewidziane w art. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, więc w dalszej kolejności zestawione zostały pozostałe okoliczności faktyczne istotne dla dokonanego wyboru.
Zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości, w toku postępowania wyjaśniającego - w sposób wyczerpujący ocenił materiał dowodowy, na podstawie którego, opierając się na przejrzystych kryteriach - dokonał wyboru, uzasadniając go w sposób wnikliwy i dokładny.
Sąd uznał, że Minister Sprawiedliwości miał podstawy, aby uznać, że za wyborem powołanego kandydata przemawiał fakt, iż jako zastępca odwołanego komornika, o którego stanowisko się ubiega, bardzo dobrze poradził sobie z konsekwencjami dla postępowań egzekucyjnych licznych rażących naruszeń przepisów prawa, które były przyczyną odwołania przez Ministra Sprawiedliwości z zajmowanego stanowiska poprzedniego komornika – A. P.. W ocenie Sądu, organ zasadnie przyjął, że M. B. dowiódł tym samym, że jest w pełni przygotowany do objęcia funkcji komornika.
W ocenie Sądu, organ dokując, w ramach uznania, wyboru zasadnie przyjął jednocześnie, że za wyborem M. B. przemawiała również rekomendacja udzielona mu zarówno przez Prezesa Sądu Rejonowego w K., jak i przez samorząd komorniczy.
Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego, należy - zdaniem Sądu - uznać za całkowicie błędne i niemające jakiejkolwiek podstawy prawnej, stanowisko skarżącego, że jako posiadający wykształcenie prawnicze daje on lepsze gwarancje i lepsze prognozy wykonywania obowiązków komornika w przyszłości.
Należy wskazać bowiem, że wolą ustawodawcy, wyrażoną w art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, było to, aby do osób z wyższym wykształceniem administracyjnym, które stały się asesorami w rozumieniu obecnie obowiązujących przepisów, stosować art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, w brzmieniu sprzed w/w nowelizacji. Zatem, w ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, że wykształcenie prawnicze i administracyjne powinny być w tym przypadku traktowane jako równoważne. Organ zasadnie powołał się w tym zakresie na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1998 r., sygn. akt III RN 177/98, w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że pozbawianie tych osób prawa do ubiegania się o stanowisko komornika z tym uzasadnieniem, że posiadają one wykształcenie wyższe administracyjne, godziłoby w zasadę praw słusznie nabytych.
Zdaniem Sądu, można wprawdzie przyznać, że wykształcenie prawnicze jest wykształceniem bardziej przydatnym do wykonywania zawodu komornika, niemniej organ, ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej - zasadnie wyraził przy tym opinię, że w konkretnych przypadkach może się jednak okazać, że właściwszym kandydatem do zawodu komornika będzie osoba z wykształceniem administracyjnym.
Nie bez znaczenia jest zresztą fakt, że ocena z egzaminu komorniczego obu kandydatów pokazała, że opanowali oni materiał wykładany w toku aplikacji komorniczej na jednakowym poziomie, a więc trudno jest uznać za zasadne założenie skarżącego, iż M. B. z powodu braku wykształcenia prawniczego daje mniejsze gwarancje dobrego wykonywania zawodu komornika sądowego. Stanowisko organu znajduje zresztą potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 940/05).
Ustosunkowując się z kolei do twierdzeń skarżącego M.W., który wskazał, iż pełnił on funkcję asesora komorniczego o około 20 miesięcy dłużej, niż wynosi staż M. B. – należy zauważyć, że skarżący, choć posiada status asesora komorniczego od dnia [...] kwietnia 2006 r., to jednak w okresie od stycznia 2011 r. do września 2012 r. faktycznie nie wykonywał zadań asesora komorniczego. W ocenie Sądu, zasadnie zatem Minister Sprawiedliwości przyjął, iż rzeczywiste okresy pracy na stanowisku asesora komorniczego obu kandydatów są więc zbliżone.
Sąd uznał ponadto, że Minister Sprawiedliwości, powołując się na przysługujący asesorowi komorniczemu ustawowy katalog uprawnień (vide: uprawnienia do zastępowania komornika w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji) zasadnie podniósł, że skarżący M. W. nie mógł w tym okresie tych czynności faktycznie wykonywać, natomiast uczestnik postępowania M. B. nie tylko nieprzerwanie pracował jako asesor sądowy od momentu powołania w dniu [...] grudnia 2007 r., ale również pełnił funkcję zastępcy komornika przez ponad 2 lata.
Organ zasadnie przyjął w konsekwencji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że stażu pracy, w tym doświadczenia zawodowego, w szczególności na w istocie samodzielnym stanowisku zastępcy komornika, organ nie może pominąć przy ocenie kwalifikacji kandydatów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1114/10).
W ocenie Sądu, uczestnik postępowania M.B., działając jako zastępca odwołanego komornika, zmierzył się z bardzo trudnymi warunkami, na które składały się liczne nieprawidłowości w systemie księgowym, brak wielu akt postępowań egzekucyjnych, nienależyte prowadzenie urządzeń ewidencyjnych kancelarii oraz braki kasowe. Ponadto, jak zasadnie zauważył organ, z dołączonej do akt sprawy opinii Prezesa Sądu Rejonowego w K. wynika, że M. B. w niespełna rok naprawił naruszenia przepisów prawa i błędy w sztuce komorniczej, które doprowadziły do wydalenia A. P. ze służby komorniczej.
Zdaniem Sądu, w realiach mniejszej sprawy, a więc w sytuacji, gdy o powołanie na stanowisko komornika ubiegają się kandydaci o porównywalnym poziomie wiedzy teoretycznej (o czym świadczą oceny uzyskane z egzaminu komorniczego), Minister Sprawiedliwości miał pełne prawo przyjąć, że legitymowanie się przez M. B. ponad dwuletnim stażem na stanowisku zastępcy komornika działa na jego korzyść, albowiem - w ocenie Sądu - pełnienie przez uczestnika postępowania obowiązków zastępcy komornika dawało gwarancje zdobycia doświadczenia i praktyki w wykonywaniu zawodu.
Organ słusznie wskazał ponadto, że spośród kandydatów ubiegających się o stanowisko będące przedmiotem niniejszego postępowania, to właśnie uczestnik postępowania M. B. uzyskał rekomendację Rady Izby Komorniczej w W., która doceniła jego doświadczenie zawodowe, stwierdzając, że daje on najlepszą spośród kandydatów rękojmię należytego wykonywania obowiązków komornika sądowego.
Zdaniem Sądu, organ w sposób zasadny podniósł, że opinie samorządu komorniczego nie mają wprawdzie dla Ministra Sprawiedliwości charakteru wiążącego, niemniej jednak podlegają ocenie tak, jak pozostałe dowody w sprawie. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, w przypadku zbliżonego poziomu wiedzy teoretycznej kandydatów, ale zdecydowanie dłuższego stażu pracy M. B. w kancelarii komorniczej na samodzielnym stanowisku zastępcy komornika, uzyskane poparcie samorządu komorniczego w sposób oczywisty musiało przemawiać na jego korzyść.
Zdaniem Sądu, należy w konsekwencji uznać, że Minister Sprawiedliwości, podejmując sporną decyzję administracyjną o charakterze uznaniowym, zbadał wszystkie elementy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, zaś przeprowadzona przez organ analiza okoliczności sprawy potwierdza spełnienie przesłanek ustawowych obu z wnioskodawców do wykonywania zawodu komornika sądowego i jednocześnie dowodzi słuszności powołania na to stanowisko M. B..
W ocenie Sądu, przeprowadzone postępowanie spełniało wszelkie wymogi formalnoprawne. W związku z tym należało uznać, że podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., nie znajdują uzasadnienia
Reasumując, Minister Sprawiedliwości, działając w ramach uznania administracyjnego, miał prawo wybrać spośród kandydatów spełniających wymogi formalne niezbędne do powołania na stanowisko komornika sądowego osobę, która - w jego opinii - daje najpełniejszą gwarancję należytego wykonywania obowiązków komornika. Minister prawidłowo uzasadnił swój wybór i wskazał, które przesłanki uwzględnił przy podejmowaniu decyzji.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, bez cech dowolności oraz bez przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Subiektywne poczucie skarżącego o pokrzywdzeniu wydaną decyzją Ministra Sprawiedliwości nie daje podstaw do twierdzenia, że jest ona niezgodna z prawem.
Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło