VI SA/Wa 1615/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 2 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata Pismem z dnia 5 lipca 2010 r. M. D. (nazywany dalej "skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia, w której zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie obrońcy z urzędu. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został ostatecznie sformułowany w momencie złożenia przez skarżącego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Referendarz WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 23 listopada 2010 r. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowił dla niego adwokata. Pismem z dnia 13 grudnia 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. poinformowała Sąd, że w dniu 9 grudnia 2010 r. wyznaczono pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego adwokata P. R.. Na rozprawie w dniu 6 czerwca 2011 r. skarżący oświadczył, że rezygnuje z pełnomocnika w osobie adwokata P. R., gdyż jest on nierzetelny i nieuczciwy, co nie oznacza, że rezygnuje z adwokata z urzędu. Przewodnicząca poinformowała skarżącego, że imiennego wyznaczenia adwokata dokonuje właściwa Okręgowa Rada Adwokacka, w sprawie Okręgowa Rada Adwokacka w W., na wniosek adwokata lub osoby przez niego reprezentowanej. W odpowiedzi skarżący podał, że wystąpi do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o zmianę adwokata. Pismem z dnia 8 czerwca 2011 r. skarżący wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o odwołanie adwokata P. R. i na jego miejsce wyznaczenie innego. Jednocześnie pismem z dnia 27 czerwca 2011 r., przesłanym do Sądu, skarżący poinformował, że adwokat P. R. przestał reprezentować skarżącego w sprawie, a skarżący oczekuje na ustanowienie innego, rzetelnego pełnomocnika. Przy piśmie z dnia 2 sierpnia 2011 r. adwokat P. R. przesłał kopię pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia 27 lipca 2011 r. skierowanego do skarżącego, w którym ORA poinformowała stronę o braku podstaw prawnych do wyznaczenia innego pełnomocnika z urzędu w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1615/10 (k. -147 akt sądowych). W piśmie wyjaśniono, że wyznaczenie adwokata z urzędu przez organy samorządu zawodowego i podjęcie przez niego czynności, stanowi wykonanie wydanego w danej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Strona, która wypowiedziała pełnomocnictwo wyznaczonemu pełnomocnikowi, nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego adwokata z urzędu, gdyż przyznane jej prawo pomocy zostało zrealizowane. Pismem sądowym z dnia 17 sierpnia 2011 r. skarżący został poinformowany, że na rozprawie w dniu 6 czerwca 2011 r. cofnął pełnomocnictwo adwokatowi P. R., a Okręgowa Rada Adwokacka w W. nie znalazła podstaw do wyznaczenia innego pełnomocnika z urzędu, co oznacza, że wypowiedzenie pełnomocnictwa nastąpiło skutecznie, zgodnie z art. 244 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., nazywanej dalej "p.p.s.a."). W odpowiedzi na pismo skarżącego zatytułowane "zażalenie", zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI z dnia 18 sierpnia 2011 r. skarżący został poinformowany, że z uwagi na podjęcie przez niego działań, tj. złożenia w dniu 6 czerwca 2011 r. oświadczenia do protokołu rozprawy o cofnięciu pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi z urzędu, nie może on skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego adwokata z urzędu, gdyż przyznane mu prawo pomocy w tym zakresie zostało już zrealizowane – wyznaczenie adwokata z urzędu przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego czynności stanowiło wykonanie wydanego w sprawie postanowienia Sądu z dnia 23 listopada 2010 r. o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych oraz ustanowienia dla niego adwokata. W piśmie sądowym z dnia 17 października 2011 r., powołując się na pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia 27 lipca 2011 r. oraz pismo sądowe z dnia 17 sierpnia 2011 r., Sąd podtrzymał zawarte w nich wyjaśnienia, podkreślając, że kolejne wnioski strony o przydzielenie nowego adwokata będą pozostawiane w aktach sprawy bez nadawania im dalszego biegu. W piśmie z dnia 21 listopada 2011 r. skarżący zawarł wniosek o przydzielenie godziwej sumy pieniędzy, która pozwoli skarżącemu na opłacenie wybranego i wskazanego osobiście adwokata. Wniosek o tożsamej treści skarżący złożył na rozprawie w dniu 22 listopada 2011 r. Skarżący podał, że czuje się oszukany, gdyż przydzielony adwokat z urzędu nie podejmował wymaganych działań. Skarżący oświadczył, że nie rezygnuje z adwokata z urzędu i prosi Sąd o przydzielenie określonej kwoty pieniężnej, co pozwoli skarżącemu poszukać adwokata na własną rękę. Skarżący nie był w stanie podać podstawy prawnej odnośnie realizacji prawa pomocy poprzez przydzielenie określonej kwoty pieniężnej, jednakże, jak oświadczył: "taki zwyczaj wpłynąłby pozytywnie na niedopracowaną polską demokrację.". W dniu 23 listopada 2011 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w postaci przyznania kwoty pieniężnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Postanowieniem z dnia 23 listopada 2010 r. skarżący, w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a., został zwolniony od kosztów sądowych oraz ustanowiono na jego rzecz adwokata. Podstawę orzeczenia stanowił art. 246 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Treść wydanego rozstrzygnięcia odpowiadała całkowicie wnioskowi złożonemu przez skarżącego na urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy (PPF) w dniu 13 września 2010 r. W rubryce 4 ww. wniosku skarżący zaznaczył, iż wnioskuje o zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata (k. 12 akt sądowych). Postanowienie w zakresie wnioskowanego prawa pomocy stało się prawomocne. Stosownie do art. 253 p.p.s.a., Sąd zwrócił się do właściwej okręgowej rady adwokackiej o wyznaczenie adwokata z urzędu dla skarżącego (v. k. 37 akt sądowych). Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w W. wyznaczył dla skarżącego pełnomocnika z urzędu dla skarżącego w osobie adwokata P. R. (v. k. 43 akt sądowych), który podjął czynności w sprawie poprzez zapoznanie się z aktami sprawy (v. potwierdzenie przeglądania akt z dnia 8 lutego 2011 r. w sądowej czytelni akt) i sporządzenie kopii akt. Mimo, że wyznaczony pełnomocnik z urzędu nie stawił się osobiście na rozprawie w dniu 6 czerwca 2010 r., z jego upoważnienia stawił się wraz ze skarżącym aplikant adwokacki. Ustanowiony pełnomocnik z urzędu nie mógł podjąć dalszych czynności w sprawie, gdyż na rozprawie w dniu 6 czerwca 2010 r. skarżący wypowiedział mu pełnomocnictwo. W świetle powyższych okoliczności sprawy należało ocenić prawo skarżącego do ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) z dnia 23 listopada 2011 r. (k. 176 akt sądowych). W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd nie ma wpływu na decyzję organu samorządu zawodowego w zakresie wyznaczenia dla strony pełnomocnika. Sąd nie może również wnioskować o jego zmianę, zaś w sytuacji, gdy strona, której przyznano prawo pomocy, ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jej interesów przez wyznaczonego mu pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego (w niniejszej sprawie Okręgowej Rady Adwokackiej w W.) ze skargą na występującego w jej imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę. Zatem, jak wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011 r. sygn. akt II OZ 1313/10, opubl. Lex nr 743790, strona nie może skutecznie domagać się od Sądu ustanowienia kolejnego pełnomocnika, ponieważ jej prawo w tym zakresie zostało uznane w rozpatrywanej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 23 listopada 2010 r. Inaczej mówiąc, skarżący nie może skutecznie domagać się od Sądu wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu (adwokata), bowiem przyznane mu prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. także postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 262/05, postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2007r. sygn. akt I OZ 795/07). Nie ma przy tym znaczenia fakt późniejszego cofnięcia przez stronę pełnomocnictwa udzielonego wyznaczonemu pełnomocnikowi z urzędu. Czym innym bowiem jest przyznanie prawa pomocy zastrzeżone dla Sądu (art. 244 § 1 oraz art. 254 § 1 p.p.s.a.), a czym innym jest jego konkretyzacja zastrzeżona dla ściśle określonych korporacji zawodowych (art. 253 p.p.s.a.), (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II SAB/Wa 100/07). Zarzuty dotyczące wadliwego działania wyznaczonego pełnomocnika mogą być, jak wskazano powyżej, rozpatrzone w trybie skargowym przez Okręgową Radę Adwokacką w W., do której strona mogła zwrócić się o wyznaczenie innego pełnomocnika, wskazując na nienależyte wypełnienie obowiązków przez uprzednio wyznaczonego pełnomocnika. Uzupełnieniem przyjętego przez Sąd w niniejszej sprawie stanowiska jest postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt I OZ 654/11, w którym Sąd stwierdził, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu, który upoważniałby stronę do żądania na drodze kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy wyznaczenia innego adwokata w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat nie spełnił jej oczekiwań w zakresie czynności procesowych, czy też, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, gdy strona wypowiedziała pełnomocnictwo przyznanemu jej z urzędu adwokatowi. W tym stanie rzeczy, wniosek z dnia 23 listopada 2011 r. o przyznanie prawa pomocy (PPF), którym skarżący ponownie zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata poprzez przyznanie kwoty pieniężnej należało uznać za bezzasadny i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Mając także na uwadze sposób sformułowania wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu poprzez przyznanie przez Sąd na rzecz skarżącego określonej kwoty pieniężnej, celem osobistego wyboru adwokata (v. pismo skarżącego z dnia 21 listopada 2011r., k. 169 akt sądowych - 172 akt sądowych), który w tak określonym zakresie żądanego prawa pomocy nie jest znany przepisom ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji na mocy art. 244 w zw. z art. 245 § 1, 2, 3, art. 250 i art. 253 p.p.s.a.