VI SA/Wa 1698/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas po rozpoznaniu w dniu 10 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku uczestników postępowania M. M. oraz A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. J. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu w sprawie udzielenia patentu na wynalazek postanawia odmówić uczestnikom postępowania – M. M. oraz A. M. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. T. J., reprezentowany przez rzecznika patentowego, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej UP RP) z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu w sprawie udzielenia patentu na wynalazek. Sąd wyrokiem z dnia 2 grudnia 2014 r. uchylił ww. decyzję UP RP. Powyższe orzeczenie zaskarżyli skargą kasacyjną uczestnicy postępowania: M. M. i A. M., reprezentowani przez adwokata. Przy piśmie Sądu z [...] marca 2015 r. pełnomocnikowi uczestników postępowania przesłano odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z [...] marca 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 500 zł w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W terminie do opłacenia skargi kasacyjnej pełnomocnik uczestników wniósł o przyznanie im prawa pomocy, poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej. W dniu [...] maja 2015 r. każdy z uczestników złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. M. M. oświadczyła we wniosku, że aktualnie pozostaje na utrzymaniu męża, z którym posiada rozdzielność majątkową. Jednocześnie podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dziećmi, tj. 22-letnią M. M. i 19-letnim N. M.. Jako jedyny dochód wskazała alimenty na rzecz dzieci w łącznej wysokości 2.000 zł. Natomiast z informacji podanych we wniosku przez A. M. wynika, że samodzielnie prowadzi on gospodarstwo domowe, a cały jego majątek wyczerpuje lokal mieszkalny o powierzchni 56 metrów kwadratowych. Ponadto oświadczył, że prowadzi działalność gospodarczą, z której miesięczny dochód brutto oszacował na kwotę 3.000 zł. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte w nadesłanych przez uczestników wnioskach o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające dla oceny ich rzeczywistej sytuacji finansowej, pełnomocnik uczestników postępowania został wezwany do uzupełnienia ww. wniosków, poprzez złożenie stosownych wyjaśnień co do sposobu prowadzenia gospodarstwa domowego, kwestii zatrudnienia M. M., kondycji finansowej jej pełnoletnich dzieci oraz nadesłanie między innymi dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych dochodów. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 15 lipca 2015 r. odmówił uczestnikom postępowania przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazano, że wobec braku przedstawienia przez uczestników postępowania żądanych wyjaśnień i dokumentów, nie można stwierdzić, by M. M. i A. M. nie byli w stanie pokryć kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Uczestnicy nie zgadzając się z odmową przyznania im prawa pomocy wnieśli od niej sprzeciw, w którym wskazali, że nie posiadają żadnych środków finansowych na pokrycie opłaty od skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie. Podali, że utracili płynność finansową i nie mają możliwości zaciągnięcia nowych zobowiązań. Jak podkreślili, nie posiadają również żadnych aktywów, które mogliby spieniężyć. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w tym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 p.p.s.a. obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2008 r. sygn. akt II FZ 345/08). Dokonując zaś oceny zasadności wniosku Sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Biorąc pod uwagę informacje ujęte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przy braku zobrazowania przez uczestników ich sytuacji finansowej jakimikolwiek dokumentami, stwierdzić należy, że nie uprawdopodobnili oni w wystarczający sposób okoliczności świadczących o zasadności przyznania im tego prawa. Nie przedstawili mianowicie dokumentów przedstawiających ich aktualną sytuację majątkową oraz sposób osiąganych dochodów, nie wyjaśnili też czy pozostają wraz z dziećmi we wspólnym gospodarstwie domowym i nie określili ich sytuacji finansowej, nadto nie przedłożyli dokumentów potwierdzających ponoszenie przez każdego z uczestników miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń. W tym miejscu podnieść należy, że przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowią odstępstwo od zawartej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (vide postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 758/04). Rzeczą wnioskującego jako zainteresowanego uzyskaniem prawa pomocy jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanych wyżej przepisach. W postanowieniu z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, iż nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, a sam zainteresowany uchyla się od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Mając na uwadze, że uczestnicy nie przedstawili dokumentów umożliwiających pełną ocenę ich stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, przy braku możliwości zweryfikowania oświadczeń zawartych w złożonych przez nich wnioskach o przyznanie prawa pomocy, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.