VI SA/Wa 1715/10
WyrokWSA w Warszawie2011-03-04
Skład orzekający: Piotr Borowiecki, Andrzej Czarnecki, Waldemar Śledzik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, nie wyjaśniając zarzutów strony dotyczących przerw w tej działalności?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów K.p.a., w tym zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Organy nie ustaliły stanu faktycznego sprawy w sposób pełny i wnikliwy, nie ustosunkowały się do zarzutów strony dotyczących przerw w działalności gospodarczej, a tym samym nie wyjaśniły, czy te przerwy miały wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora OW NFZ, która stwierdzała, że M. W. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 sierpnia 2004 r. M. W. podnosiła, że w tym okresie występowały przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej, co miało wpływ na jej podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu, a ZUS przyjmował od niej deklaracje i dowody wpłat za okresy faktycznego prowadzenia działalności. Organy administracji nie zbadały tych przerw, opierając się na domniemaniu, że działalność była prowadzona od wpisu do ewidencji do dnia jej wykreślenia.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Stwierdzono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Przyznano koszty nieopłaconej pomocy prawnej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2011 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. P. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem opłaty oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT.
Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (zwany dalej "Prezesem NFZ"), działając w oparciu o art. 102 ust. 5 pkt 24
w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm. – zwanej dalej jako "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity
z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwanej dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania M. W. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2010 r. nr [...],
w sprawie stwierdzenia, że Pani M. W. jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 sierpnia 2004 r.
Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym
i prawnym.
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału [...] Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z [...] maja 2010 r. nr [...] stwierdził, iż M. W. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 sierpnia 2004 r.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że podstawą faktyczną rozstrzygnięcia był wniosek i załączone do niego dokumenty Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. (zwanego dalej "ZUS") z dnia [...] kwietnia 2010r., znak: [...] .
Na tej podstawie Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił, że Pani M. W. posiada wpis do ewidencji działalności gospodarczej miasta K., który stwierdza, że prowadziła działalność gospodarczą na podstawie zezwolenia nr [...] w zakresie świadczenia usług związanych z kulturą i sztuką, tj. wyjazdów do ośrodków kultury,w okresie od dnia 10 listopada 1997r. do dnia 31 sierpnia 2004r. Ponieważ w podanym wyżej okresie Pani M. W. posiadała prawo do emerytury, nie mogła podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Stąd też zgłosiła się do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie: od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 stycznia 1999 r., od dnia 1 marca 1999 r. do dnia 30 czerwca 1999 r. od dnia 15 sierpnia 1999 r. do dnia 19 sierpnia 1999 r., od dnia 11 października 1999 r. do dnia 20 października 1999 r., od dnia 9 lutego 2000 r. do dnia 20 lutego 2000 r. od dnia 24 marca 2000 r. do dnia 26 marca 2000 r., od dnia 11 kwietnia 2000 r. do dnia 20 maja 2000 r., od dnia 12 czerwca 2000 r. do dnia 19 czerwca 2000 r., od dnia 20 lipca 2000r. do dnia 31 lipca 2000r., od dnia 9 września 2000 r. do dnia 30 września 2000 r. od dnia 10 października 2000 r. do dnia 19 października 2000 r., od dnia 15 listopada 2000 r. do dnia 19 listopada 2000 r., od dnia 11 grudnia 2000 r. do dnia 12 grudnia 2000 r., od dnia 12 lutego 2001 r.
do dnia 14 lutego 2001 r. od dnia 9 marca 2001 r. do dnia 13 marca 2001 r., od dnia
1 kwietnia 2001 r. do dnia 3 kwietnia 2001 r., od dnia 12 maja 2001 r. do dnia 16 maja 2001 r., od dnia 16 lipca 2001 r. do dnia 30 lipca 2001 r., od dnia 24 września 2001 r.,
do dnia 30 września 2001 r., od dnia 9 listopada 2001 r. do dnia 13 listopada 2001 r. do dnia 16 grudnia 2001 r. do dnia 17 grudnia 2001 r., od dnia 1 marca 2002 r. do dnia 2 marca 2002 r., od dnia 24 maja 2002 r. do dnia 27 maja 2002 r., od dnia 20 lipca 2002 r. do dnia 30 lipca 2002 r., od dnia 14 września 2002 do dnia 16 września 2002 r., od dnia 13 lutego 2003 r. do dnia 16 lutego 2003 r., od dnia 1 marca 2003 r. do dnia 13 marca 2003 r., od dnia 10 kwietnia 2003 r. do dnia 31 października 2003 r., od dnia 14 maja 2004 r. do dnia 30 sierpnia 2004 r.
W trakcie postępowania administracyjnego Pani M. W. wyjaśniła, że zgłaszane przerwy w ubezpieczeniu wynikały stąd, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w K. stał na stanowisku, iż wysokość składki zależała od ilości dni potrzebnych do zorganizowania wycieczki. Gdyby ZUS wymagał pełnej składki na ubezpieczenie zdrowotne, to działalność byłaby przez nią zlikwidowana w 1999 r.
Mając na uwadze powyższy stan sprawy organ I instancji uznał, że na obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego składają się dwa obowiązki: obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia i obowiązek opłacenia składki (jeżeli jest należna). Stanowisko NFZ w zakresie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego ubezpieczonego nie zwalnia ZUS z ustalenia prawa wymiaru obowiązku opłacenia składki w drodze analizy dokumentów podatkowych i księgowych płatnika składek. Dlatego na podstawie przedłożonych dokumentów uznał, iż Pani M. W. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 sierpnia 2004 r.
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał na następujące przepisy,
a mianowicie,
- art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. 1997 r. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), obowiązującej do dnia
31 marca 2003 r.;
- art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. 2003 r. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.), obowiązującej do dnia 30 września 2004 r.;
- art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008 r., Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.) obowiązującej od 1 października 2004 r.,
w związku z:
- art. 8, art. 18 i art. 19 ust.1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.);
- art. 2 ust.1 i art. 7 ust. 1 w związku z art. 88 d ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.);
- art. 2, art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) w związku z art. 7 ust.1 i art. 7 d ust. 1 ustawy Prawo działalności gospodarczej;
- art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.).
Od powyższej decyzji Pani M. W. w dniu 2 czerwca wniosła odwołanie do Prezesa NFZ oświadczając w szczególności, że w latach 1999-2004 była objęta ubezpieczeniem zdrowotnym zgodnie z obowiązującymi wtedy przepisami ZUS
w K., "przyjmował wtedy deklaracje rejestrujące i wyrejestrowujące działalność gospodarczą wraz z naliczanymi składkami (których druki i dowody wpłat posiada)" Ponadto podniosła, że "nie rozumie dlaczego odbierane były deklaracje i składki naliczone przez ZUS w latach 1999-2004 podlegające ubezpieczeniu zdrowotnemu, a po 6 latach [...]OW NFZ zobowiązuje ją do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w tamtych latach".
Rozpoznając to odwołanie Prezes NFZ podzielił stanowisko organu I instancji. Zdaniem Prezesa NFZ dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia prawidłowo ustalił decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], że Pani M. W. jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 sierpnia 2004 r. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że w okresie objętym decyzją organu I instancji, na podstawie art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy
z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu, powstawał i wygasał w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.
Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.
Z załączonych dokumentów, a zwłaszcza z zaświadczenia Urzędu Miejskiego
w K. z dnia [...] maja 2010 r. znak: [...] wynika, że Pani M. W. dokonała wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Miasta K., zarejestrowanej pod nr wpisu [...], od dnia 10 listopada 1997 r. do dnia 31 sierpnia 2004 r. Jednocześnie ZUS w piśmie z dnia [...] kwietnia 2010 r., znak: [...] poinformował, że Pani M. W. zgłosiła się do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej
w okresach: od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 stycznia 1999 r., od dnia 1 marca 1999 r. do dnia 30 czerwca 1999 r. od dnia 15 sierpnia 1999 r. do dnia 19 sierpnia 1999 r., od dnia 12 października 1999 r. do dnia 20 października 1999 r., od dnia 9 lutego 2000 r. do dnia 20 lutego 2000 r. od dnia 24 marca 2000 r. do dnia 26 marca 2000 r., od dnia 11 kwietnia 2000 r. do dnia 20 maja 2000 r., od dnia 12 czerwca 2000 r. do dnia 19 czerwca 2000 r., od dnia 20 lipca 2000 r. do dnia 31 lipca 2000 r., od dnia 9 września 2000 r. do dnia 30 września 2000 r. od dnia 10 października 2000 r. do dnia 19 października 2000 r., od dnia 15 listopada 2000 r. do dnia 19 listopada 2000 r., od dnia 11 grudnia 2000 r. do dnia 12 grudnia 2000 r., od dnia 12 lutego 2001 r. do dnia
14 lutego 2001 r. od dnia 9 marca 2001 r. do dnia 13 marca 2001 r., od dnia 1 kwietnia 2001 r. do dnia 3 kwietnia 2001 r., od dnia 12 maja 2001 r. do dnia 16 maja 2001 r.,
od dnia 16 lipca 2001 r. do dnia 30 lipca 2001 r., od dnia 24 września 2001 r., do dnia 30 września 2001 r., od dnia 9 listopada 2001 r. do dnia 13 listopada 2001 r. do dnia 16 grudnia 2001 r. do dnia 17 grudnia 2001 r., od dnia 1 marca 2002 r. do dnia 2 marca 2002 r., od dnia 24 maja 2002 r. do dnia 27 maja 2002 r., od dnia 20 lipca 2002 r. do dnia 30 lipca 2002 r., od dnia 14 września 2002 do dnia 16 września 2002 r., od dnia 13 lutego 2003 r. do dnia 16 lutego 2003 r., od dnia 1 marca 2003 r. do dnia 13 marca 2003 r., od dnia 10 kwietnia 2003 r. do dnia 31 października 2003 r., od dnia 14 maja 2004 r. do dnia 30 sierpnia 2004 r. Powyższe pismo ZUS zawiera również informację, że Pani M. W. posiada prawo do emerytury, dlatego nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Nabycie przez Panią M. W. uprawnień emerytalnych, nie wyłącza jednak podlegania przez nią obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązującej od dnia 1 października 2004 r., w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż z jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
W myśl art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowemu ubezpieczeniu podlegają osoby fizyczne od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania działalności. Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 1 ww. ustawy za osobę prowadzącą działalność gospodarczą uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów. Ponieważ Pani M. W. nie przedstawiła żadnych wyjaśnień ani dowodów na poparcie zawartych
w odwołaniu twierdzeń, iż nie prowadziła w spornym okresie działalności gospodarczej, decyzja wydana przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia jest prawidłowa, gdyż jest potwierdzeniem objęcia Pani M. W. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 sierpnia 2004 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję M. W. – dalej skarżąca, podobnie jak w odwołaniu z dnia
2 czerwca 2010r., po raz kolejny podniosła, że prowadząc na emeryturze działalność gospodarczą ZUS w K. "obliczał jej składki – działalność mogła zawieszać i wznawiać", a dowody na tę okoliczność, tj. "kopie druków ZUS ZWUA, ZUS ZWPA, ZUS DRA oraz kopie dowodów wpłat są w jej posiadaniu". Jednocześnie zaznaczyła, że
z uwagi na niepełnosprawność (paraliż) oraz ewentualną konieczność dostarczenia kopii tych deklaracji i dowodów wpłat do Sądu, będzie potrzebowała pomocy "drugiej osoby".
Sąd, biorąc pod uwagę powyższe oświadczenie i po przeprowadzeniu postępowania na tę okoliczność, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. zwolnił skarżącą od kosztów sądowych oraz ustanowił dla niej adwokata z urzędu.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu przedmiotowa decyzja Prezesa NFZ narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77
§ 1 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Na wstępie podnieść trzeba, że organy administracji, wydając zaskarżoną decyzję były związane rygorami procedury administracyjnej, określającej obowiązki organu tak w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, jak i końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady tej wynika, w szczególności, wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania oraz prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wówczas, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają żądań strony.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r. (sygn. akt III SA 729/84 ONSA 1984, nr 2 poz. 117) podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy konkretnego oraz ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony (...). Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach art. 107 § 3 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja nie spełnia omówionych wyżej kryteriów. Analiza uzasadnienia decyzji pozwala na stwierdzenie, iż organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób pełny i wnikliwy oraz nie ustosunkował się do wskazywanych przez stronę zarzutów i okoliczności, w szczególności, związanych ze zgłaszanymi "przerwami" (zawieszeniem) działalności gospodarczej. Co istotne, do kwestii tej nie odniósł się ani organ pierwszej instancji, ani Prezes NFZ jako organ odwoławczy, który mógł i powinien ustosunkować się do zasadniczej w sprawie kwestii,
a mianowicie, dlaczego przyjęły one, iż skarżąca podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 1 stycznia 1999r. do dnia 31 sierpnia 2004r., tj. bez wyłączenia wskazanych przez skarżącą "przerw" w działalności gospodarczej. Zwrócić należy uwagę, że powyższa okoliczność została podniesiona już we wniosku z dnia 30 kwietnia 2010 r. ZUS Oddział w K.. ZUS zwrócił się bowiem do NFZ Oddział w P.
o rozstrzygnięcie zasadności wskazywanych przez stronę przerw informując, że "płatnik wielokrotnie wskazywał przerwy w prowadzeniu działalności i zgodnie ze złożonymi
w ZUS dokumentami zgłoszeniowymi podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu wyłącznie
w podanych okresach", tj. od 1 stycznia 1999 r. aż do 30 sierpnia 2004 r., ale właśnie
z konkretnie wymienionymi okresami ubezpieczenia, które nie obejmowały pełnych miesięcy. Na powyższe wskazywała również strona w trakcie postępowania administracyjnego ponosząc, że zgłaszane przez nią przerwy w ubezpieczeniu zdrowotnym wynikały stąd, że ZUS w K. stał na stanowisku, iż "wysokość składki zależała od ilości dni potrzebnych do zorganizowania wycieczki". Kierując się taką wykładnią dostosowywała więc swoją działalność do rzeczywistych potrzeb gospodarczych, a w konsekwencji, zgłosiła do ubezpieczenia zdrowotnego te okresy,
w których faktycznie działalność gospodarcza była prowadzona. Tymczasem żaden
z wymienionych organów nie podjął się wyjaśnienia ujawnionych rozbieżności, mających podstawowe znaczenie dla prawidłowego ustalenia decyzji. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie mógł przyjąć za ustalenie stanu faktycznego na powyższą okoliczność stanowiska organu zaprezentowanego w uzasadnieniu, że "określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej spowodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona do czasu jej wykreślenia z ewidencji (...)".
W ocenie Sądu obowiązek weryfikacji takich informacji strony spoczywał na organach administracji, a zwłaszcza na organie II instancji, skoro informacje te zostały przez stronę podniesione i ujawnione w postępowaniu odwoławczym. Dodać należy, iż obowiązek organu wyjaśnienia okoliczności sprawy nie jest sprzeczny z powoływaną przez organ zasadą, że ciężar dowodu ostatecznie spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Zwrócić bowiem należy uwagę na to, że dopiero zaniechanie przedstawienia przez stronę dowodów, pomimo wezwania przez organ, wyłącza możliwość skutecznego podnoszenia zarzutu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem wskutek naruszenia obowiązku organu wyjaśnienia okoliczności sprawy zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. Na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie dowodowe oparte jest bowiem na zasadzie oficjalności, a rola organu nie jest ograniczona tylko do oceny faktów, które przedstawił wnioskodawca. Inaczej mówiąc, realizując zasady, o których mowa w art. 7 i 77 § 1 k.p.a, a zwłaszcza zasadę prawdy obiektywnej, to przede wszystkim organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału.
Sąd orzekający w sprawie podziela pogląd judykatury, że w sprawach,
w których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe i lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski (por. wyrok NSA z 19 października 1988 r., sygn. akt II SA 1947/87, NSA
nr 2/1988, poz. 82, oraz W. Chróścielewski, Organ administracji publicznej
w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2002, str. 104 i cytowana tam literatura). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, jak już to przedstawiono wcześniej, organy nie tylko nie zebrały i nie zweryfikowały materiału dowodowego, ale w ogóle nie wyjaśniły, dlaczego nie ustosunkowały się do twierdzeń i wniosków tak strony, jak i wnioskodawcy, tj. ZUS Oddział w K. na okoliczność zgłaszanych przerw w ubezpieczeniu zdrowotnym w związku z okresami zawieszania przez skarżącą prowadzonej działalności gospodarczej.
Co najistotniejsze, organ w ogóle nie ustalił, czy podany we wniosku ZUS stan faktyczny niewykonywania działalności gospodarczej przez stronę miał wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jak to już stwierdzono wcześniej, dowodem takim nie może być domniemanie faktyczne, które przyjął organ, a mianowicie, że "nie stwierdził, aby Ubezpieczona posiadała jakiekolwiek uzasadnione przerwy
w prowadzeniu działalności gospodarczej", skoro nie przeprowadził w tym kierunku jakiegokolwiek postępowania dowodowego, choć strona nie tylko wyraźnie wskazywała na fakt zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej, ale również dowody na tę okoliczność. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z ukształtowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, to fakt prowadzenia działalności gospodarczej,
a nie wpis do ewidencji przesądza o istnieniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego (por. wyrok NSA 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 70/07, wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06, wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2007 r., sygn. akt II GSK 287/06). Zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej jest stanem faktycznym, a nie prawnym. Ocena, czy stan faktyczny niewykonywania działalności gospodarczej ma wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego musi być poprzedzona ustaleniem, czy w okresie, w którym skarżący zgłosił zawieszenie prowadzenia działalności, faktycznie działalność ta w ogóle nie była prowadzona (por. wyrok z dnia 25 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 1008/08, Lex 560211).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien dokładnie wyjaśnić okres podlegania przez skarżącą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, z uwzględnieniem zasadności wskazywanych przez nią przerw w prowadzonej działalności gospodarczej.
Z uwagi na powyższe, na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd orzekł,
jak w sentencji. O niewykonalności orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś
o zwrocie kosztów orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło