VI SA/Wa 1740/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia biegłym sądowym p o s t a n a w i a: odmówić przyznania L. G. prawa pomocy w żądanym zakresie. L. G. (dalej też jako skarżący, wnioskodawca) złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia biegłym sądowym. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż nie stać go na opłacenie kosztów sądowych i adwokata z uwagi na wysokie koszty przeprowadzanych remontów domu wybudowanego w latach 1973 – 1979. I tak skarżący wskazuje na następujące, dokonane w ostatnim czasie inwestycje: a/ wymiana pokrycia dachowego - koszt 3 500 zł., b/ wymiana stolarki okiennej – koszt 4 700 zł., c/ ocieplenie budynku – koszt 2 750 zł., d/ zmiana ogrodzenia działki – koszt 2 450 zł., Powyższe wydatki skarżący pokrył z zaciągniętego kredytu w kwocie 20 000 zł. W bieżącym roku zamierza przeprowadzić remont centralnego ogrzewania, obejmującego między innymi montaż kolektorów słonecznych i pompy cieplnej. Przewidywany koszt tych inwestycji skarżący oszacował na kwotę 50 000 zł. Skarżący posiada dom o pow. 100 m kw. i mieszkanie o pow. 85 m kw. Dochód skarżącego stanowi emerytura w wysokości 1 812 zł. netto. Pełnoletnia córka skarżącego otrzymuje rentę socjalną w kwocie 593 zł. netto, a rozwiedziona ze skarżącym żona, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, otrzymuje emeryturę w kwocie 1061 zł. netto. Z przedłożonych przez skarżącego harmonogramów spłaty rat zaciągniętych kredytów wynika, iż: a/ do dnia 30 września 2011 r. spłaca kredyt w [...], którego miesięczna rata wynosi 423 zł., b/ do dnia 2 lipca 2013 r. spłaca kredyt w [...], którego miesięczna rata wynosi 346 zł., c/ do dnia 2 lipca 2014 r. spłaca kredyt w [...], którego miesięczna rata wynosi 151 zł., d/ do dnia 17 listopada 2013 r. spłaca kredyt w [...], którego miesięczna rata wynosi 418 zł., Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej też jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie formę kredytowania kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno odbywać się wyjątkowo. Z oświadczenia skarżącego oraz ze złożonych przez niego na żądanie referendarza dokumentów wynika, że przyznaje on wysoki priorytet wszelkim sprawom związanym z posiadaną nieruchomością. Nie można jednak oczekiwać, iż koszt utrzymania prywatnej nieruchomości zostanie przerzucony na innych obywateli. Tak by się bowiem stało, gdyby przyznać skarżącemu prawo prowadzenia niniejszej sprawy sądowej na koszt Skarbu Państwa, podczas gdy pozyskane środki (w tym z kredytów i pozyczek) inwestuje w, już nawet nie zabezpieczenie posiadanego domu, ale jego kosztowne zmodernizowanie, obejmujące montaż pompy ciepła, czy tez kolektorów słonecznych. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Co do zasady pomoc prawna może być udzielona tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalne niezbędne (p. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05). Przepis art. 246 p.p.s.a., nie może więc mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody i posiadających majątek, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (p. postanowienie NSA z 18 stycznia 2005 r. OZ 1099/04). Odnośnie podniesionej przez skarżącego kwestii zaciągniętych przez niego na remont domu pożyczek i kredytów, podkreślenia wymaga, iż jednym z warunków udzielenia przez bank kredytu jest wykazanie przez kredytobiorcę, iż posiada on stały miesięczny dochód w wysokości nie tylko umożliwiającej jego spłatę, ale również nie powodującej destabilizacji w bieżącym utrzymaniu dla kredytobiorcy i jego rodziny. Fakt spłaty kredytu konsumenckiego, czy tez innych obciążeń nie mających charakteru wydatków koniecznych nie może zaważyć na ocenie istnienia po stronie skarżącego pozytywnych przesłanek przyznania prawa pomocy. Spłaty natomiast zaciągniętych kredytów bankowych nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte kredyty świadczą o zdolnościach płatniczych, a przez to wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy (p. postanowienie NSA z 28 czerwca 2005 r., sygn. akt: II GZ 56/05, a także postanowienie NSA, sygn. akt: I OZ 83/06. ). Tak więc spłata rat kredytów i pożyczek przez skarżącego w celu zabezpieczenia i poprawy jego potrzeb mieszkaniowych również nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, gdyż zobowiązania te o charakterze prywatnoprawnym nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami o charakterze publicznoprawnym, do których należą koszty sądowe i wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu. Skarżący wyraźnie we winsoku sygnalizuje, że jego osobista preferencja, co do kształtowania własnych wydatków nie jest zgodna z ciążącym na nim na podstawie art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem prawnym. Zgodnie bowiem z dyspozycją tego przepisu strony postępowania ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jak wyżej wskazano, osobista preferencja, co do przedkładania jednych wydatków przed innymi nie może uzasadniać odstąpienie przez sądy administracyjne od egzekwowania dyspozycji art. 199 p.p.s.a. (p. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt II FZ 482/09). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.