VI SA/Wa 1759/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego P. Z. od kosztów sądowych ponad kwotę 320 zł (trzysta dwadzieścia złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2013 r. odrzucono skargę P. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, ze względu na uiszczenie wpisu sądowego od skargi po terminie oraz, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. -dalej też jako p.p.s.a.) zwrócono skarżącemu kwotę 320 złotych uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi. Skarżący P. Z. pismem z dnia 20 grudnia 2013 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, do którego załączył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z przedmiotowej skargi. Postanowieniem z dnia 17 marca 2014 r. odmówiono przywrócenia terminu. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, do którego załączył kolejny sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od "kosztów sądowych w zakresie opłaty od zażalenia". Z informacji podanych przez skarżącego w formularzach oraz z nadesłanych dokumentów wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną oraz małoletnim synem. Skarżący pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2400 zł brutto miesięcznie (załączono kopię PIT-36, z której wynika, iż skarżący w roku 2012 z tytułu pobierania emerytury osiągnął dochód w wysokości 36.053 zł). Skarżący zawiesił prowadzona działalność gospodarczą w dniu [...] czerwca 2013 r. (załączono wydruk z ze strony internetowej Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej potwierdzający powyższe). Żona skarżącego z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 2000 zł brutto miesięcznie (załączono kopię PIT-11, z której wynika, iż żona skarżącego w roku 2013 osiągnęła dochód w wysokości 34.665 zł). Syn skarżącego został zaliczony do osób niepełnosprawnych (załączono orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2012 r.). Skarżący wskazał, że z powodu niepełnosprawności syna miesięcznie wydatkuje około 2000 zł z powodu intensywnej rehabilitacji syna, dzięki której jego syn będzie mógł uczęszczać do szkoły publicznej z oddziałem integracyjnym. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwolnił skarżącego P. Z. od kosztów sądowych ponad kwotę 320 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. W dniu 11 sierpnia 2014 r. skarżący P. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od powyższego postanowienie referendarza sądowego, zaskarżając je w części kwoty 320 zł uiszczonej przez skarżącego tytułem wpisu sądowego, wskazanej w ww. postanowieniu . W złożonym sprzeciwie skarżący ponownie wskazał na swoją trudną sytuacje finansową i rodzinną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 p.p.s.a.,. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Wobec tego skutkiem prawidłowego wniesienia sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarza sądowego z mocy ustawy. W doktrynie postępowania sądowoadministracyjnego podkreśla się, że nieistotne jest w jakim zakresie strona zaskarża zarządzenie lub postanowienie wydane przez Referendarza sądowego, bowiem orzeczenie to, w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu, zawsze traci moc w całości, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu staje się od początku – w pełnych granicach – przedmiotem rozpoznania sadu (R.Hauser. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2011. Nb 1 do art. 260, tak samo J.P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2010, Nb. 3 do art. 260). Tym samym skuteczne złożenie przez skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego skutkowało utratą jego mocy. Orzeczenie to przestało niejako istnieć, a sąd ma obowiązek rozpoznać wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych (p. postanowienie NSA z dnia 14 maja 2013 roku sygn. akt II OZ 353/13). Na wstępie podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie skarżący do wniosku o przywrócenie terminu załączył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, natomiast do zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 17 marca 2014 r. załączył kolejny sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od "kosztów sądowych w zakresie opłaty od zażalenia". W świetle powyższego uznać należy, że intencją strony skarżącej było wniesienie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Tym samym rozpatrując przedmiotowy sprzeciw Sąd miał na względzie przepis 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, w myśl którego przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Skarżący uzyskuje wraz z żoną z pobieranego świadczenia emerytalnego oraz wynagrodzenia za pracę dochód w łącznej wysokości ok. 4400 zł brutto miesięcznie, jednakże większość ww. dochodu przeznaczona jest na pokrycie wysokich kosztów leczenia i rehabilitacji związanych z niepełnosprawnością syna skarżącego. Mając na względzie powyższe, jak również fakt, iż zgodnie ze złożonym oświadczeniem o stanie majątku skarżący nie posiada żadnych składników majątkowych umożliwiających zdobycie środków finansowych, zasadne jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Biorąc bowiem pod uwagę wysokość dochodu, który uzyskuje skarżący w kontekście skali ponoszonych przez niego koniecznych, miesięcznych wydatków nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc się natomiast do kwestii uiszczonej już przez skarżącego kwoty 320 złotych tytułem wpisu sądowego od skargi zauważyć należy, iż postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku. Nie działa ono zatem z mocą wsteczną, lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również te opłaty sądowe, które mogą być następstwem zmian w obowiązującym ustawodawstwie (por. np. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04). Prawo pomocy nie przysługuje z urzędu. Nie jest ono sytuacją faktyczną, ale aktem konwencjonalnym, tak jak rozstrzygnięcie sądu wywołuje skutek w sferze prawnej. Skutek taki działa prospektywnie, tzn. obejmuje teraźniejsze i przyszłe zdarzenia lub okoliczności sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 635/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W rozpoznawanej sprawie rozpoznawany wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nadany został w placówce operatora pocztowego w dniu 22 grudnia 2013 roku. Z kolei wpis do skargi w kwocie 320 zł został uiszczony w dniu 13 października 2013 roku a zatem przed wniesieniem wniosku o prawo pomocy Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2011 roku sygn.. akt II FZ 194/11 już "z samego z samego faktu uiszczenia opłaty wynika, że strona była w stanie zdobyć środki na jej uiszczenie...". W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 259 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.