VI SA/Wa 1850/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2015 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej oddala skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny (w skrócie: GIF) postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] wydanym na podstawie art. 113 § 1 i 3, art. 144, art. 126 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a., utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], którym postanowił sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w decyzji GIF z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] odmawiającej udzielenia zezwolenia E. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (zwanej też: Spółką, skarżącą) na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej w lokalu mieszczącym się w S. przy ul. S. w ten sposób, że w miejsce przepisu "art. 24 ust. 3c" wpisać "art. 36z ust. 1". Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] odmówił Spółce udzielenia zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej w lokalu mieszczącym się w S. przy ul. S. W podstawie prawnej tej decyzji oraz jej uzasadnieniu przywołał art. 24 ust. 3c ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 z późn. zm., dalej: "p.f."). Jednakże w dniu 25 listopada 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1245, dalej: ustawa zmieniająca), która art. 24 ust. 3c p.f. zastąpiła art. 36z ust. 1 p.f. w związku z dodaniem nowego rozdziału w Prawie farmaceutycznym: "Nadzór nad bezpieczeństwem stosowania produktów leczniczych, z wyłączeniem produktów leczniczych weterynaryjnych". Powołanym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. GIF postanowił sprostować z urzędu opisaną omyłkę, uznając ją za oczywistą omyłkę pisarską w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. Dokonane sprostowanie nie prowadziło do zmiany treści decyzji odmawiającej Spółce udzielenia zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej. Skarżąca pismem z dnia [...] lutego 2014 r. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy i uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając wydanemu postanowieniu naruszenie art. 113 § 1 w zw. z art. 126 i art. 107 § 1 k.p.a. przez zastosowanie przez organ nieistniejącego przepisu ustawy – Prawo farmaceutyczne i wskazanie błędnej podstawy prawnej oraz art. 6, art. 7 i art. 9 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że w dniu [...] grudnia 2013 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją GIF z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], zarzucając wskazanie błędnej (nieistniejącej) podstawy prawnej. Spółka podniosła ponadto, że przedmiotem sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.p.a. mogą być wyłącznie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki. Jej zdaniem przez błąd pisarski rozumieć należy widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, w szczególności niezgodne z jego znaczeniem w języku polskim, widocznie mylną pisownię, odmianę lub ortografię albo widoczne niezamierzone opuszczenie wyrazu lub wyrazów, a inne oczywiste omyłki uznać należy omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi lub rachunkowymi omyłki polegające na wyrażeniu czegoś w sposób niezgodny z jasno określonym zamiarem organu. Skarżąca, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, podniosła, że jako błędu pisarskiego czy oczywistej omyłki nie można traktować błędnego zastosowania podstawy prawnej, a przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu lub mylne zastosowanie przepisu prawnego. Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy kwestionowane postanowienie .Zdaniem GIF zmiana stanu prawnego od dnia 25 listopada 2013 r. prowadziła do zmiany numeracji przepisu powołanego w decyzji, a nie jego treści, w związku z czym błąd polegający wyłącznie na zastosowaniu niewłaściwej jednostki redakcyjnej ustawy nosi znamiona oczywistej pomyłki pisarskiej. GIF podkreślił, że sprostowanie wskazanej powyżej omyłki nie prowadzi do zmiany treści decyzji. Ponadto GIF zauważył, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, fakt powołania się w decyzji na przepisy niewłaściwe w sprawie nie stanowi przesłanki uznania, iż nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że organ administracji mógł wydać decyzję, mając do tego podstawę w innym przepisie tej samej ustawy. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na brak uzasadnienia przez skarżącą zarzutu naruszenia art. 6, 7 i 9 k.p.a. uniemożliwiające mu ustosunkowanie się do tego zarzutu. Na postanowienie to Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie jego w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem GIF oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 113 § 1 k.p.a. w zw. z art. 126 i art. 107 § 1 k.p.a. polegające na błędnym uznaniu przez organ, iż zastosowanie nieistniejącego przepisu ustawy – Prawo farmaceutyczne, a konsekwencji wskazanie błędnej podstawy prawnej stanowi oczywistą omyłkę pisarską; 2) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a. poprzez naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a w tym w szczególności zasady działania na podstawie przepisów prawa oraz informowania stron o okolicznościach sprawy. Podtrzymała w skardze zarzuty sformułowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] lutego 2014 r. Wskazała ponownie, że wbrew twierdzeniom GIF, art. 24 ust. 3c p.f. w brzmieniu przed zmianą oraz art. 36z ust. 1 p.f. wprowadzony ustawą zmieniającą nie są identyczne i posiadają różne brzmienie. Ponadto Spółka podniosła, że organ odwoławczy rozpatrując ponownie sprawę, zobowiązany był do dokonania oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych we wniosku, ale również pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego mających zastosowanie w tej sprawie. Organ nie odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6, 7 i 9 k.p.a. pozbawił stronę możliwości przedstawienia swoich racji w roku dwóch instancji. Skarżąca uznawała, że stosownie do treści art. 128 k.p.a. nie miała obowiązku wskazania czynności organu, które naruszyły art. 6, 7 i 9 k.p.a. W odpowiedzi na skargę GIF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i uznając zarzuty zawarte w skardze za nieuzasadnione. Podkreślił, że zmiana numeracji jednostek redakcyjnych ustawy – Prawo farmaceutyczne nie prowadziła do zmiany treści normy prawnej, co znalazło swoje odzwierciedlenie również w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej ustawę – Prawo farmaceutyczne. Organ dodatkowo wskazał, że w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] wyraźnie wskazano na normę prawną nakładająca na przedsiębiorcę obowiązek stałego zapewnienia dostaw określonego asortymentu produktów leczniczych. Ponadto GIF, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6, 7 i 9 k.p.a. uznał, że, skuteczne wniesienie takiego zarzutu wymaga wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy, czego Spółka nie uczyniła ani we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga E. Sp. z o.o. z siedzibą w S. nie może zostać uwzględniona, albowiem Sąd nie stwierdził, aby organ dopuścił się naruszenia przepisów w stopniu powodującym uchylenie zaskarżonego postanowienia. Przepis art. 113 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że będące przedmiotem sprostowania błędy pisarskie to widoczne, wbrew zamierzeniu władzy, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię albo widocznie nie zamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, błędy rachunkowe – to omyłki w wykonaniu działania matematycznego, np. dodawania lub dzielenia i wynikać powinny z niewłaściwego przeprowadzenia badań arytmetycznych, a w szczególności błędnego zsumowania lub odjęcia poszczególnych pozycji, a inne oczywiste omyłki - to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa (por. R. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 113 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el. 2014, C. Martysz, Komentarz do art. 113 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex 2010, M. Dyl (w): Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. M. Wierzbowskiego, A. Wiktorowskiej, C.H. BECK, Warszawa 2013, s. 675 – 676 i powołane tam orzecznictwo). Nie jest sporne, że sprostowanie nie może wykraczać poza granice określone art. 113 § 1 k.p.a. Przyjęta w tym przepisie klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca. Wady decyzji wymienione w art. 113 § 1 k.p.a. charakteryzuje ich oczywistość, stanowiąca równocześnie normy dopuszczalności sprostowania. Zatem sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami sprawy. Jednocześnie niedookreślony charakter trzeciej przesłanki – oczywistej omyłki wskazuje na elastyczność kryteriów, pozwalających urealnić dokonywaną kwalifikację prawną i dopasować ją do różnych, nierzadko niepowtarzalnych i jednostkowych aspektów badanej sytuacji (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 732/07, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak już wskazano, w orzecznictwie i piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia. Nie jest bowiem dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego, np. w zakresie mylnych ustaleń faktycznych organu administracji lub mylnego zastosowania przepisu prawnego, prowadzącego w istocie do zmiany rozstrzygnięcia. Sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (por. ibidem, wyroki NSA: z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt II OSK 940/11, z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II GSK 827/12, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest także sporne, że możliwe jest prostowanie na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. elementów sentencji, jak i uzasadnienia decyzji, bowiem dopiero łącznie te elementy stanowią decyzję. Ustawodawca, mówiąc o możliwości prostowania błędów pisarskich i rachunkowych czy też oczywistych omyłek, nie daje ustawowej definicji tych pojęć, w związku z czym, stosując ten przepis, należy mieć na uwadze potoczne znaczenie tych pojęć (por.: ibidem, wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 974/10, Lex nr 1081094). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy podzielić stanowisko organu, że uchybienie zawarte w jego decyzji z dnia [...] listopada 2013 r., a którego dotyczyły postanowienia tego organu z dnia [...] stycznia 2014 r. i z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie sprostowania tej omyłki, mieściły się w kategorii oczywistych omyłek ujętych w art. 113 § 1 k.p.a. Przepis art. 24 ust. 3c p.f. został przywołany przez GIF zarówno w podstawie prawnej rozstrzygnięcia, jak i w uzasadnieniu decyzji. Jednocześnie GIF w uzasadnieniu decyzji przytoczył treść nieobowiązującego już art. 24 ust. 3c p.f. Jak później GIF wskazał w kwestionowanych postanowieniach, treść tego przepisu była zbieżna z brzmieniem art. 36z ust. 1 p.f., wprowadzonego do Prawa farmaceutycznego ustawą zmieniającą i obowiązującego już w dniu wydania decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. Przepis art. 24 ust. 3 p.f. stanowił, że podmiot odpowiedzialny oraz przedsiębiorcy zajmujący się obrotem hurtowym produktami leczniczymi są obowiązani zapewnić, w celu zaspokajania potrzeb pacjentów, odpowiednie i nieprzerwane zaspokojenie zapotrzebowania podmiotów uprawnionych do obrotu detalicznego produktami leczniczymi i przedsiębiorców zajmujących się obrotem hurtowym produktami leczniczymi. Z kolei art. 36z ust. 1 p.f. wymaga, aby podmiot odpowiedzialny oraz przedsiębiorcy zajmujący się obrotem hurtowym produktami leczniczymi zapewniali, w celu zabezpieczenia pacjentów, nieprzerwane zaspokajanie zapotrzebowania podmiotów uprawnionych do obrotu detalicznego produktami leczniczymi i przedsiębiorców zajmujących się obrotem hurtowym produktami leczniczymi w ilości odpowiadającej potrzebom pacjentów. Ponadto, co bardziej istotne, w zakresie niespełniania przez Spółkę kryteriów, a które z mocy art. 24 ust. 3c p.f. (w dacie wydawania decyzji – art. 36z ust. 1 p.f.) miał także wypełniać podmiot, który uzyskał zezwolenie na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, podstawą rozstrzygnięcia w decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. był art. 77 ust. 1 pkt 1 i art. 78 ust. 1 pkt 5 p.f., na co wskazuje także redakcja podstawy prawnej w osnowie decyzji: "w związku z art. 24 ust. 3c p.f." Przepis art. 77 ust. 1 pkt 1 i 3 p.f. wymaga, aby przedsiębiorca podejmujący działalność polegającą na prowadzeniu hurtowni farmaceutycznej dysponował obiektami umożliwiającymi prawidłowe prowadzenie obrotu hurtowego (pkt 1) i wypełniał obowiązki określone w art. 78 (pkt 3), w tym zapewniał stałe dostawy odpowiedniego asortymentu (art. 78 ust. 1 pkt 5 p.f.). Przepis art. 24 ust.3c p.f. czy art. 36z ust. 1 p.f. przywołane zostały w omawianej decyzji niejako pomocniczo, w celu wyjaśnienia jednej z podstaw odmowy wydania Spółce zezwolenia – art. 78 ust. 1 pkt 5 p.f. W tej sytuacji nieprzywołanie przez organ w decyzji art. 24 ust. 3c p.f. bądź art. 36z ust. 1 p.f. nie powodowałoby istotnych braków w podstawie prawnej rozstrzygnięcia. Wobec powyższego należy uznać, że GIF wydając kwestionowane postanowienia nie naruszył art. 113 § 1 k.p.a., który m.in. z art. 107 § 1 k.p.a. ma zastosowanie także do postanowień na podstawie art. 126 k.p.a. Nie można także podzielić stanowiska skarżącej, że organ nie odniósł się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podnoszących naruszenie art. 6, 7, 9 k.p.a., a co znalazło wyraz w pkt 2 skarżonego postanowienia. Należy podzielić stanowisko skarżącej, że GIF powinien był wyjaśnić , dlaczego nie dopatrzył się naruszenia tychże przepisów, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a., że w postępowaniu zażaleniowym organ także rozstrzyga sprawę. Jednakże naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Organ bowiem wyczerpująco i prawidłowo wyjaśnił w kwestionowanym postanowieniu podstawy i przyczyny sprostowania decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. Stanowisko to zostało zaakceptowane przez skład orzekający. Z powyższych względów skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.