VI SA/Wa 1900/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. GmbH, Niemcy o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. GmbH, Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia dodatkowego prawa ochronnego dla produktu o nazwie [...] p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Postanowieniem z 24 października 2013 r., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 31 lipca 2013 r., w przedmiocie wniosku spółki D. GmbH o wstrzymanie wykonania decyzji unieważniającej dodatkowe prawo ochronne dla produktu o nazwie [...]. Do wydania postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 6 czerwca 2013 r. spółka D. GmbH z siedzibą w B. (dalej Strona, Skarżąca), wniosła skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z [...] lutego 2013 r., w przedmiocie unieważnienia dodatkowego prawa ochronnego dla produktu o nazwie [...], chronionego patentem podstawowym pt.: "[...]" o numerze Pat. [...]. W treści wniesionej do Sądu skargi strona skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP. W uzasadnieniu wniosku, Strona podniosła, że zaskarżona decyzja nosi cechy wykonalności, bowiem Skarżąca, jako podmiot uprawniony z dodatkowego prawa ochronnego (w skrócie: DPO), zobowiązana jest do zaniechania działań, które stanowiłyby realizację jej praw z tego DPO, a przez to zmuszona jest znosić ingerencję podmiotów trzecich. Dodatkowo powołując się na orzecznictwo, podkreśliła, że w przypadku, gdy zaskarżony akt wywołuje negatywne skutki materialnoprawne, to wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest dopuszczalne. Uznała tym samym, że zaskarżona decyzja wywołuje negatywne skutki prawne, w postaci obowiązku zaniechania wszelkich działań, które stanowiłyby realizację jej praw wynikających z DPO. Strona skarżąca wyjaśniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z nałożeniem na skarżącą obowiązku polegającego na działaniu, zaniechaniu pewnego zachowania (np. dochodzenia praw wynikających z DPO), a także na znoszeniu zachowań innych podmiotów (unieważnienie DPO powoduje, że każdy może korzystać z wynalazku w nieograniczony sposób). Skarżąca wyjaśniła jednocześnie, że wykonanie spornej decyzji Urzędu Patentowego RP o unieważnieniu DPO może doprowadzić do utraty wizerunku i renomy Skarżącej, które oparte są na tworzeniu innowacyjnych produktów. Zdaniem Strony, proces odbudowy renomy i wizerunku producenta może być kosztowny, czasochłonny i żmudny, a zatem skutki niewstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji będą - zdaniem skarżącej - trudne, a wręcz niemożliwe do odwrócenia. Skarżąca podkreśliła, że wykonanie zaskarżonej decyzji może bowiem spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, a zatem szkody (majątkowej lub niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Strona skarżąca wyjaśniła, że wszelkie patenty i prawa ochronne są wyceniane i wykazywane w rocznym bilansie skarżącej po stronie aktywów, wśród wartości niematerialnych i prawnych, zatem w jej ocenie, wykonanie zaskarżonej decyzji, spowoduje nieujawnienie tych praw po stronie aktywów, co może wiązać się z powstaniem nieodwracalnych, trudnych, niemożliwych do usunięcia skutków, co wyrządzi stronie skarżącej znaczną szkodę. Skarżąca spółka zwróciła także uwagę, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki także po stronie podmiotów, z którymi współpracuje (kontrahentów). Wojewódzki Sąd Administracyjny, postanowieniem z 31 lipca 2013 r., wydał postanowienie wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji z 1 lutego 2013 r. W uzasadnieniu analizując kwestię dopuszczalności złożonego wniosku Sąd podkreślił, iż zaskarżona decyzja posiada cechy wykonalności, wobec czego dopuszczalny jest wniosek o jej wstrzymanie. Zdaniem Sądu rozpoznającego wniosek, unieważnienie przyznanego Skarżącej prawa, bez wstrzymania wykonania tego unieważnienia spowoduje, możliwość swobodnego korzystania z wynalazku przez inne podmioty, do czasu ewentualnego uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd. Unieważnienie DPO, doprowadzi do szkody materialnej spółce Skarżącej, w postaci spadku wartości przedsiębiorstwa, a także szkodę niematerialną, przejawiającą się utratą renomy i osłabieniem pozycji gospodarczej, co niewątpliwie spowoduje trudne, bądź wręcz niemożliwe do odwrócenia skutki. Pismem z 16 sierpnia 2013 r., uzupełnionym 18 października 2013 r., K., d.d. z siedzibą w N., Słowenia (uczestnik postępowania) złożył zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu obu pism podniesiono, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył przepisy postępowania uznając, że Skarżąca spółka, uprawdopodobniła okoliczności determinujące wstrzymanie decyzji. Według uczestnika postępowania, nie dowiedziono ryzyka utraty renomy i obniżenia wartości przedsiębiorstwa w sytuacji, gdyż nie przedstawiono żadnych dokumentów czy też innych środków dowodowych uprawdopodabniających te okoliczności. Dodatkowo podniesiono, że Sąd ograniczył swe rozważania jedynie do potwierdzenia motywów wnoszącego skargę, bez dokonania analizy słuszności takiego stanowiska i zbadania okoliczności wskazywanych przez wnoszącego skargę. Uczestnik postępowania wskazał ponadto, iż w aktach sprawy brak było dowodów potwierdzających stanowisko Skarżącej, zatem Sąd taki wniosek winien był oddalić. Wskazał dodatkowo, iż Sąd nie uwzględnił interesu uczestnika, jak również szeroko pojętego interesu publicznego. Powołanym na wstępie orzeczeniem, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wyjaśnił, że podstawowym źródłem wiedzy sądu administracyjnego rozpoznającego wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności powinna być argumentacja strony, wobec istoty instytucji ochrony tymczasowej i przesłanek, od spełnienia których uzależniona jest możliwość jej udzielenia. Podkreślił, że argumentacja ta powinna wykazywać konkretne i obiektywne okoliczności dające podstawę do wnioskowania o zasadności wstrzymania aktu lub czynności, co powinno w nastąpić, w szczególności poprzez odwołanie się przez wnioskodawcę do konkretnych dokumentów źródłowych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji uwzględniając wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej pominął w swoich rozważaniach analizę praw wszystkich uczestników postępowania oraz nie wskazał konkretnych źródeł wiedzy, które uzasadniałyby potrzebę wstrzymania zaskarżonej decyzji unieważniającej dodatkowe prawo ochronne dla przedmiotowego produktu. Podkreślił, iż stanowisko Sądu I instancji uzasadniające rozstrzygnięcie, było zbyt ogólne, bez prawidłowego odniesienia się do przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, podkreślił, iż ponownie rozpoznając przedmiotowy wniosek, wobec przeciwstawnych interesów stron, powinien oceniając potrzebę udzielenia ochrony tymczasowej, odnieść się do konkretnych okoliczności dotyczących sytuacji wnioskodawcy i konkretnych źródeł wiedzy o nich, również w kontekście praw pozostałych uczestników postępowania. Dodatkowo, podkreślono, iż brak doręczenia uczestnikowi odpisu wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, uniemożliwiał mu de facto zajęcie stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, ponownie rozpoznając przedmiotowy wniosek, pismem z 21 stycznia 2014 r., doręczył uczestnikowi postępowania odpis skargi wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz odpis odpowiedzi na skargę. Pismem z 23 stycznia 2014 r., K., d.d. z siedzibą w N., zajęła stanowisko wobec wniesionego wniosku Skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podtrzymując stanowisko prezentowane w zażaleniu oraz pismach uzupełniających. Powołując się na orzecznictwo podkreśliła, iż Strona dotychczas nie uprawdopodobniła spełnienia przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był, przy ponownym rozpatrywaniu wniosku Skarżącej, wziąć pod uwagę wytyczne wskazane przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z 24 października 2013 r., sygn. akt II GZ 571/13. W powołanym uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, iż nieostre przesłanki wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. wymagają niezbędnej i koniecznej ich konkretyzacji. Bowiem na gruncie przywołanego przepisu mowa jest nie o jakiejkolwiek szkodzie, lecz o "znacznej szkodzie", zaś w odniesieniu do przesłanki "trudnych do odwrócenia skutków", chodzi o takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Badając zatem ponownie sprawę według kryteriów ujętych w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz dokonując analizy dokumentów zgromadzonych w sprawie, należy uznać, iż w ocenie Sądu nie zostało dowiedzione niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy także zauważyć, że to po stronie Skarżącej leży obowiązek wykazania istnienia przesłanek, które uzasadniają wstrzymanie wykonania decyzji. "Sąd nie bada z urzędu faktu czy szkoda lub trudne do usunięcia skutki rzeczywiście mogą zaistnieć. Uprawdopodobnienie tego faktu spoczywa na stronie wnioskującej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji" (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 marca 2005 r. sygn. akt I OZ 62/05; z 6 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OZ 190/05; z 10 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1455/13) W niniejszej sprawie Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazanych we wniosku, nie wykazała również przesłanek umożliwiających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie wynikało to także z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Należy bowiem wskazać, iż Strona na całym etapie postępowania reprezentowana była przez pełnomocnika profesjonalnego, który po otrzymaniu odpisu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylającego postanowienie w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, winien był rozważyć ewentualne uzupełnienie wniosku. W uzasadnieniu, sąd kasacyjny podkreślił bowiem, iż istnieje "konieczność uwzględnienia konkretnych źródeł wiedzy o sytuacji wnioskodawcy, w tym chociażby konieczność wyjaśnienia tego, czy korzystanie przez stronę z unieważnionego dodatkowego prawa ochronnego wiązało się z konkretnymi korzyściami ekonomicznymi, których została ona pozbawiona w związku z wydaniem tejże decyzji, czy też w końcu konieczność przeprowadzenia oceny wniosku strony skarżącej o udzielenie ochrony tymczasowej w relacji do uwarunkowań towarzyszących sytuacji innych uczestników postępowania". Wojewódzki Sąd Administracyjny, ponownie analizując wniosek, odstąpił od wezwania Strony o dodatkowe dokumenty, uznając, iż po stronie podmiotu wnioskującego, leżał obowiązek w sposób przekonujący wykazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń, tym bardziej, iż Strona reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika (por. P. Daniel, Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2013, s. 176-177). Ciężar wykazania przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a., jak wynika to z konstrukcji tego przepisu, spoczywa na Skarżącej. Sąd natomiast może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana (postanowienie NSA z 19 sierpnia 2010 r., II OZ 773/10; z 19 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 99/09; z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 8/09). Z powyższego wynika, po stronie Sądu leży obowiązek wyważenia sprzecznych interesów i następstw wstrzymania wykonania decyzji wobec wszystkich uczestników postępowania, a rolą Skarżącej jest konieczność rzetelnego uzasadnienia wniosku. Stąd też, Sąd uznał, iż nie miał możliwości poszukiwania z urzędu argumentów przemawiających na korzyść ubiegającego się o uzyskanie ochrony tymczasowej, bowiem na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., jest władny i zarazem zobowiązany jedynie do oceny faktów, które wykazała Strona (por. orzeczenie WSA w Warszawie z 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 645/09). Co do zasady sądy administracyjne nie prowadzą postępowania dowodowego, w tym także we wpadkowym postępowaniu, zainicjowanym wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. orzeczenie NSA z 23 sierpnia 2006 r., sygn. akt II FZ 534/06). Zatem mając na uwadze argumentację stron sporu i ich rozbieżne interesy procesowe, Sąd stwierdził, iż analiza przedmiotowego wniosku opierała się jedynie na argumentacji obu podmiotów, jednak niepopartych żadnymi źródłami i dowodami odnoszącymi się do stanu faktycznego. Bowiem mając na uwadze treść wniosku o wstrzymanie z 6 czerwca 2013 r. oraz pisma uczestnika postępowania K., d.d. z siedzibą w N. z 23 stycznia 2014 r., nie wniosły one do sprawy nowych okoliczności i nie zawierały nowych dokumentów (np. umów i kontraktów, zawartych z innymi podmiotami) na których treści mógłby oprzeć się Sąd, analizując przedmiotowy wniosek. Zatem, z uwagi na ciążący po stronie Skarżącej obowiązek wykazania skutków braku wstrzymania zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, iż samo powołanie się na konsekwencje w sferze finansowej nie uprawniało do oceny, iż wykonanie kwestionowanej decyzji skutkować może wyrządzeniem Stronie znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Wobec tego w rozpoznawanym przypadku nie można mówić o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniu trudnych do odwrócenia skutków, które warunkowałyby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.