VI SA/Wa 1919/21

WyrokWSA w Warszawie2021-11-15

Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Dorota Dziedzic Chojnacka, Grzegorz Nowecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo umyślne, bez prawomocnego skazania, może stanowić podstawę do skreślenia pracownika ochrony fizycznej z listy kwalifikowanych pracowników ochrony?
Ratio decidendi
Wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo umyślne, zgodnie z art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia, jest samodzielną i obligatoryjną przesłanką do skreślenia pracownika ochrony fizycznej z listy kwalifikowanych pracowników ochrony. Przepis ten ma charakter związany i nie daje organom Policji możliwości odstąpienia od jego wykonania. Zasada domniemania niewinności, choć gwarancyjna w procesie karnym, nie wyklucza wiązania z samym faktem toczącego się postępowania karnego konsekwencji prawnych w innych postępowaniach, zwłaszcza gdy chodzi o bezpieczeństwo publiczne i możliwość posługiwania się przez pracownika ochrony środkami przymusu bezpośredniego lub bronią.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A.S. na decyzję Komendanta Głównego Policji utrzymującą w mocy decyzję o skreśleniu skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Podstawą skreślenia było wszczęcie przeciwko skarżącemu postępowania karnego o czyn z art. 178a § 1 k.k. Skarżący kwestionował zasadność skreślenia, twierdząc, że nie kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości i że przedstawienie zarzutów nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami prawnymi przed prawomocnym skazaniem, naruszając tym samym zasadę domniemania niewinności. Organy Policji uznały, że samo wszczęcie postępowania karnego jest wystarczającą przesłanką do skreślenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic Chojnacka (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant ref. Agata Rosiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2020 r. Komendant Główny Policji ("KGP"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "kpa") oraz art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 2020 r. poz. 838, dalej: "ustawa o ochronie"), po rozpatrzeniu odwołania A.S ("strona" lub "skarżący") utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. ("KWP") z [...] września 2020 r. orzekającą o skreśleniu strony z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. W uzasadnieniu skarżonej decyzji KGP podniósł, że KWP po ustaleniu, że skarżącego oskarżono o popełnienie czynu z art. 178a § 1 kk, wszczął postępowanie administracyjne, a następnie decyzją z [...] września 2020 r. skreślił go z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Od decyzji KWP strona wniosła odwołanie do KGP. KGP podkreślił, że w art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie Ustawodawca z góry ustalił, że przesłankę skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej stanowi nie tylko skazanie pracownika ochrony za popełnienie przestępstwa umyślnego, ale również wszczęcie przeciwko niemu postępowania karnego o takie przestępstwo. Przepis art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia nie daje organom Policji żadnej możliwości odstąpienia od wykonania jego dyspozycji w razie stwierdzenia stanu faktycznego w nim opisanego. W takich przypadkach ustawodawca przyznał bezwzględny prymat interesowi społecznemu nad słusznym interesem obywatela (art. 7 kpa). W niniejszej sprawie nie występują również wątpliwości interpretacyjne, o których mowa w art. 7a kpa, bowiem norma prawna wskazana w ustawie o ochronie osób i mienia w sposób precyzyjny określa przesłanki skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej wskazując, iż jedną z nich jest toczące się postępowanie karne, co ma miejsce w niniejszej sprawie. KGP wskazał, że w sprawie stronie został przedstawiony zarzut o czyn z art. 178a § 1 kk, co determinuje sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Dlatego organ utrzymał w mocy skarżoną decyzję. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję KGP z [...] grudnia 2020 r. wniosła strona, wnosząc o "uchylenie decyzji KGP i umorzenie postępowania" oraz o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt [...],[...] toczącej się przeciwko stronie w Prokuraturze Rejonowej w [...]. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: a. art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie w zw. z art. 5 § 1 k.p.k.; b. art. 2, art. 8 ust. 2, art. 42 ust. 3, art. 91 ust. 2 Konstytucji RP; c. jak również art. 6 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności - poprzez niepoprawne zastosowanie art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., sygn. [...] Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] przedstawi! skarżącemu zarzut popełnienia czynu zabronionego wypełniającego dyspozycję art. 178a §1 k.k., tj. z kategorii przestępstw popełnionych z winy umyślnej w ten sposób, że w dniu 11 czerwca 2020 r. o godzinie 14:50 w [...] na ułicy [...] kierował pojazdem mechanicznym marki [...]o nr rej. [...], znajdując się w stanie nietrzeźwości (wynik 1.14 mg/l). Skarżący wskazał, że rzeczywiście kierował 11 czerwca 2020 r. pojazdem mechanicznym marki [...] o nr rej. [...], jednakże kierowanie nim zakończył o godzinie 13:50, dojechawszy do miejsca swojego zamieszkania, będąc trzeźwym przez cały okres podróży. Dopiero w domu, udawszy się na spoczynek, spożył alkohol, którego obecność wykazało badanie przeprowadzone w chwili jego zatrzymania o godzinie 14:50, czyli równo godzinę po tym, jak wysiadł z samochodu. Niezrozumiałym wobec tego, zdaniem strony, jest fakt połączenia tychże okoliczności i założenie, że skarżący znajdował się w stanie nietrzeźwości w chwili kierowania pojazdem. Na fakt swojej trzeźwości w chwili kierowania pojazdem oraz chwili spożycia alkoholu po przyjeździe do domu skarżący zgłosił wnioski, dowodowe w postaci przesłuchania świadków T. S. oraz G. M., dopuszczone w toku postępowania [...] przez Prokuraturę Rejonową w [...] i zlecone do przeprowadzenia KPP [...], z uwagi na fakt, że mogą mieć wpływ na ocenę materiału dowodowego. Mimo to, decyzją z [...] września 2020 r. KWP skreślił skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, twierdząc, iż z treści art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie wynika, że do skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony wystarczające jest wszczęcie przeciwko określonej osobie postępowania karnego o popełnienie przestępstwa umyślnego, a nie skazanie pracownika ochrony za popełnienie przestępstwa umyślnego. Zdaniem strony przepis ten stanowi wyraz istotnego naruszenia słusznego interesu obywatela, zawierającego się przede wszystkim w sprzeniewierzeniu się zasadzie domniemania niewinności czy też prawa do rzetelnego i bezstronnego procesu. Jest, zdaniem strony, rzeczą oczywistą, że przedstawienie zarzutów nie wiąże się z przesądzeniem kwestii dotyczącej ani sfery przedmiotowej (okoliczności popełnienia czynu zabronionego), ani też przedmiotowej (stwierdzenie winy w jakiekolwiek postaci), w związku z czym z całą pewnością nie można wyciągać jakichkolwiek konsekwencji i pogarszać sytuacji materialnoprawnej osoby wyłącznie z powodu postawienia jej zarzutów. Innymi słowy, w ocenie skarżącego, dopóki ktoś nie zostanie prawomocnie skazany wyrokiem sądu, nie można wobec niego stosować żadnych ujemnych skutków, w jakikolwiek sposób dyskryminować i pozbawiać praw nabytych. W wyniku wywiedzionego odwołania od tejże decyzji KGP uznał za stosowne wystąpienie w tym zakresie do Prokuratury Rejonowej w [...] i w odpowiedzi uzyskał jasną informację, iż postępowanie w tej sprawie pozostaje na etapie postępowania przygotowawczego. Mimo to, w dniu [...] grudnia 2020 roku, organ odwoławczy utrzymał jednakże zaskarżoną decyzję w mocy, ponawiając argumentację poprzedników, z którą oczywiście nie sposób się zgodzić. Strona jako wręcz absurdalne traktuje stwierdzenie, iż organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia procedury administracyjnej, tudzież przepisów Konstytucji i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, bowiem dotychczas wydane decyzje jawnie godzą w interes skarżącego, prowadząc do jego pokrzywdzenia i wymiernej szkody finansowej z tytułu utraty zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę KGP wniósł o oddalenie skargi skarżącego w całości, podtrzymując jednocześnie stanowisko wyrażone dotychczas w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny i wynika z niego, że w stosunku do skarżącego, będącego wpisanym na listę kwalifikowanych pracowników ochrony osób fizycznych, wszczęto postępowanie karne o popełnienie czynu z art. 178a § 1 kk. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie, w myśl którego pracownika ochrony skreśla się z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, w przypadku gdy pracownik ochrony fizycznej został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa umyślnego lub wszczęto w stosunku do niego postępowanie karne o takie przestępstwo. Z treści tego przepisu wynika, że decyzje w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej mają charakter związany. Świadczy o tym już sama imperatywna forma czasownika "skreśla się". Organ Policji nie ma zatem prawnej możliwości wyboru rozstrzygnięcia w tym zakresie. Organ, wydając decyzję, kieruje się jedynie oceną wystąpienia w sprawie przesłanek określonych ww. przepisie, do zastosowania którego jest zobligowany po stwierdzeniu ich istnienia. Przepis art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie w żadnej mierze nie stopniuje ani też nie różnicuje przesłanek skreślenia. Podstawą skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej jest bowiem skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa umyślnego lub wszczęcie w stosunku do osoby postępowania karnego o takie przestępstwo. Przepis ten nie daje organom Policji żadnej możliwości odstąpienia od wykonania jego dyspozycji w razie stwierdzenia stanu faktycznego w nim opisanego (vide: Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 24 października 2007 r., sygn. akt II GSK 181/07; z 24 września 2008 r., sygn. akt II GSK 358/08; z 9 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 1221/10 oraz z 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 109/12, opubl.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis ten zobowiązuje zatem właściwego komendanta wojewódzkiego Policji do wszczęcia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie i wydania decyzji o skreśleniu osoby z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Warto podkreślić, że przepis art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie został wprowadzony do ustawy o ochronie na mocy art. 9 pkt 12 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów (Dz. U. z 2013 r. poz. 829, dalej: ustawa zmieniająca) i zaczął obowiązywać od 1 stycznia 2014 r. (art. 50 ustawy zmieniającej). Zgodnie z art. 39 ust. 1 zd. pierwsze ustawy zmieniającej dane osób, które w dniu 31 grudnia 2013 r. posiadały ważne licencje pracownika ochrony fizycznej lub zabezpieczenia technicznego, właściwy komendant wojewódzki Policji wpisywał na listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej i kwalifikowanych pracowników zabezpieczenia technicznego, o których mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie. Co do motywów zmian w ustawie o ochronie zasad wykreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony w projekcie ustawy zmieniającej (druk sejmowy VII.806) wskazano, że: "Za przesłankę do wykreślenia uznano toczenie się przeciwko pracownikowi postępowania karnego za przestępstwo umyślne. Mimo obowiązującej zasady domniemania niewinności fakt prowadzenia postępowania karnego uniemożliwia dopuszczenie pracownika ochrony do możliwości stosowania środków przymusu bezpośredniego i broni. Wykreślenie z listy nie przekreśla możliwości zatrudnienia tej osoby jako pracownika ochrony niekwalifikowanego, tj. w obszarze ochrony, gdzie nie występuje konieczność pracy z bronią oraz bez możliwości stosowania środków przymusu bezpośredniego. Obszar ochrony osób i mienia – gdzie ustawa wymaga zatrudnienia pracowników kwalifikowanych – jest mocno ograniczony. Zdecydowana większość zadań ochrony mienia nie wymaga kwalifikacji, zatem na czas trwającego postępowania pracownik byłby "przesuwany" z obszaru kwalifikowanej ochrony na obszar, gdzie wpis na listę pracowników kwalifikowanych nie jest konieczny, co ze względu na szczególny charakter pracy jest uzasadnione". Jednoznaczne brzmienie art. 29 ust. 6 pkt 1 ww. ustawy o ochronie oraz przytoczone powyżej motywy wprowadzenia zmian w tej ustawie bezspornie wskazują na niezasadność twierdzeń skarżącego co do błędnej interpretacji tego przepisu przez orzekające w sprawie organy Policji. Wolą ustawodawcy było, aby kwalifikowani pracownicy ochrony fizycznej byli skreślani z listy w sytuacji, w której nie ma żadnych wątpliwości co do podstaw skreślenia. Jak wskazano powyżej, dostęp kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej do broni palnej oraz uprawnienia do posługiwania się środkami przymusu bezpośredniego przemawiają za tym, aby pracownicy ci byli osobami o nieposzlakowanej opinii i już samo wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo umyślne – w ocenie ustawodawcy – powinno skutkować skreśleniem określonej osoby z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, a tym samym – pozbawieniem jej możliwości posługiwania się bronią palną i stosowania środków przymusu bezpośredniego. Za powyższą interpretacją przemawia również fakt, że na listę kwalifikowanych pracowników ochrony, w myśl art. 26 ust. 3 ustawy o ochronie, wpisuje się osobę, która nie była skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne i nie toczy się przeciwko niej postępowanie karne o takie przestępstwo (pkt 5) oraz posiada nienaganną opinię wydaną przez właściwego ze względu na jej miejsce zamieszkania komendanta powiatowego (rejonowego, miejskiego) Policji, sporządzoną na podstawie aktualnie posiadanych przez Policję informacji (pkt 6). Dokonana przez ustawodawcę zmiana treści art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie zmierzała zatem do ujednolicenia przepisów dotyczących przesłanek wpisu na listę kwalifikowanych pracowników ochrony oraz do skreślenia z tej listy. W tym stanie rzeczy podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie i przepisów postępowania należy uznać za nieuzasadnione. Przedmiot postępowania obejmował tylko i wyłącznie ustalenie, że wobec skarżącego toczy się postępowanie karne o przestępstwo umyślne. Organy prawidłowo ustaliły zatem stan faktyczny. KGP nie musiał brać pod uwagę zeznań świadków oraz innych dowodów na okoliczności związane z ewentualnym popełnieniem przestępstwa przez stronę. To bowiem będzie ustalane w postępowaniu karnym. Słusznie także organ nie zawieszał trwającego postępowania do czasu rozstrzygnięcia w postępowaniu karnym. Samodzielną przesłanką skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej w myśl art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie jest bowiem wszczęcie w stosunku do pracownika postępowania karnego o przestępstwo umyślne. Ani KWP, ani KGP nie są zobligowane w tym przypadku oczekiwać na spełnienie drugiej przesłanki, tj. skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa umyślnego. W niniejszej sprawie nie zaistniała zatem przesłanka z art. 97 § 1 pkt 4 kpa dotycząca konieczności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu ww. przepisu mogą być bowiem wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych, a taką okolicznością faktyczną jest kwestia ewentualnej odpowiedzialności karnej skarżącego za zarzucany czyn. Skarżący zarówno w trakcie postępowania administracyjnego, jak i w skardze kwestionował zasadność skreślenia go z listy kwalifikowanych pracowników ochrony wyłącznie na podstawie postawionych mu zarzutów w postępowaniu karnym, co naruszać miało przy tym zasadę domniemania niewinności. W związku z powyższym Sąd wskazuje, że istotnie zgodnie z art. 42 ust. 3 Konstytucji "każdego uznaje się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądowym". Wskazać należy, że konstytucyjna zasada domniemania niewinności była już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalił się pogląd, że konstytucyjne pojęcie "odpowiedzialności karnej" ma szersze znaczenie od tego, które przyjmuje kodeks karny. W orzecznictwie TK przyjmuje się, że konstytucyjna zasada domniemania niewinności ma przede wszystkim charakter gwarancyjny w stosunku do podejrzanego lub oskarżonego w toku procesu karnego, jej zakres zastosowania może być jednak rozszerzony także na inne postępowania represyjne (por. wyroki TK w sprawach: sygn. K 22/01, z 23 października 2001 r., OTK ZU nr 7/2001, poz. 215 i sygn. SK 17/00, z 11 września 2001 r., OTK ZU nr 6/2001, poz. 165). Tym samym zakres stosowania art. 42 ust. 1 Konstytucji może dotyczyć nie tylko odpowiedzialności karnej w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale również innych form odpowiedzialności prawnej związanej z wymierzaniem kar, środków o charakterze represyjnym (penalnym) wobec jednostki (zob. np. wyrok TK z 26 listopada 2003 r., sygn. SK 22/02, OTK ZU nr 9/A/2003, poz. 97 oraz wyrok TK z 3 listopada 2004 r., sygn. K 18/03, OTK ZU nr 10/A/2004, poz. 103). Według Trybunału Konstytucyjnego "konstytucyjna zasada domniemania niewinności musi być rozumiana jako wykluczająca uznanie winy i odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem karnym. Nie może być jednak rozumiana w taki sposób, który wykluczałby wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych oddziałujących na sytuację podejrzanego lub oskarżonego" (wyrok TK z 19 października 2004 r., sygn. K 1/04, OTK ZU nr 9/A/2004, poz. 93). Trybunał konsekwentnie prezentuje stanowisko, że chociaż umieszczenie w Konstytucji przepisu dotyczącego domniemania niewinności pośród wolności i praw obywatelskich może prowadzić do rozszerzenia zakresu stosowania tej zasady poza ramy procesu karnego także na inne postępowania represyjne, to zasadniczą ich rolą jest stworzenie oskarżonemu konkretnych gwarancji w toku procesu karnego (por. wyroki TK w sprawach: sygn. K. 22/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 215 i sygn. SK 17/00, OTK ZU nr 6/2001 poz. 165). Trybunał negował powoływanie się wprost na art. 42 ust. 3 Konstytucji przy ocenie procedur ustawowych, których celem nie jest zastosowanie środka represyjnego, a jedynie tworzenie różnego rodzaju zabezpieczeń w zakresie dotyczącym, np. należytego zawodowego prowadzenia działalności gospodarczej. Stanowisko takie wyraził m.in. w wyroku z 29 stycznia 2002 r. w sprawie o sygn. K 19/01 (OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 1), dotyczącym zgodności z Konstytucją art. 22 ust. 6 pkt 2 oraz art. 22 ust. 8 w zw. z art. 22 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. Nr 140, poz. 939 ze zm.), a podtrzymał w wyroku z 4 lipca 2002 r. w sprawie sygn. P 12/01 (OTK ZU nr 4/A/2002, poz. 50), dotyczącym art. 172 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.). W sprawie o sygn. K 19/01, dotyczącej środków stosowanych przez Komisję Nadzoru Bankowego (odmowa wyrażenia zgody na powołanie danej osoby w skład zarządu banku), Trybunał stwierdził, "zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana tak szeroko, by ograniczała czy wręcz uniemożliwiała sprawowanie nadzoru nad instytucjami zaufania publicznego". Z kolei w sprawie o sygn. P 12/01 TK stwierdził, iż: "Karnoprawna zasada domniemania niewinności nie może być wiązana z każdym naruszeniem prawa. Przede wszystkim nie może być rozumiana tak szeroko, aby stanowiła usprawiedliwienie czy formę zabezpieczenia obiektywnych naruszeń prawa, zwłaszcza wtedy, gdy od adresata normy prawnej wymaga się zawodowych zachowań, zarówno w sferze ekonomicznej, jak i prawnej. (...) Nie ma podstaw, a niejednokrotnie faktycznych możliwości, do rozciągania treści tych przepisów na wszelkie postępowania, w których stosowane są jakiekolwiek środki przewidujące dla adresata orzeczenia jakiekolwiek sankcje i dolegliwości". Również w wyroku z 17 grudnia 2003 r., sygn. SK 15/02 (OTK ZU nr 9/A/2003, poz. 103) TK podkreślił: "Bezpośrednie uregulowanie w przepisach konstytucyjnych zasady procesu karnego, jaką jest domniemanie niewinności, niewątpliwie świadczy o rozszerzeniu jej zastosowania. Nie oznacza to jednak rozciągnięcia tej gwarancji konstytucyjnej na procedury ustawowe, których celem w ogóle nie jest ustalenie naganności zachowania ludzkiego i wymierzenie sankcji. (...) Konstytucyjna zasada domniemania niewinności musi być rozumiana jako wykluczająca uznanie winy i odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem karnym. Nie może być jednak rozumiana w taki sposób, który wykluczałby wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych oddziaływujących na sytuację podejrzanego lub oskarżonego". Powyższe zaprezentowane wyroki wskazują na ustabilizowaną linię orzeczniczą Trybunału Konstytucyjnego dotyczącą zakresu zastosowania art. 42 ust. 3 Konstytucji. Bezpośrednie uregulowanie w przepisach konstytucyjnych zasady procesu karnego, jaką jest domniemanie niewinności, nie oznacza rozciągnięcia tej gwarancji konstytucyjnej na procedury ustawowe, których celem w ogóle nie jest ustalenie naganności zachowania ludzkiego i wymierzenie sankcji. Konstytucyjna gwarancja domniemania niewinności nie może być więc, wbrew oczekiwaniom skarżącego, rozumiana w sposób, który ograniczałby czy wręcz uniemożliwiał sprawowanie kontroli nad taką działalnością gospodarczą, podlegającą, z uwagi na ważny interes publiczny, a także ochronę wartości wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, koncesjonowaniu i innym dopuszczalnym konstytucyjnie ograniczeniom. Podkreślić należy, że zarówno pracownicy ochrony, jak i przedsiębiorcy prowadzący działalność z zakresu ochrony osób i mienia powinni dawać rękojmię prawidłowego wykonywania swej pracy i działalności. Nie budzi zatem zastrzeżeń konstytucyjnych ustanowienie w ustawie o ochronie następujących wymogów niekaralności: 1) skazanie prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo umyślne uniemożliwia uzyskanie licencji pracownika ochrony, a więc wykonywanie pracy i prowadzenie działalności w tej dziedzinie; 2) wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu czasowo zawiesza możliwość wykonywania pracy. Celem wprowadzenia tych wymagań nie jest napiętnowanie konkretnych osób, lecz stworzenie gwarancji prawidłowego prowadzenia działalności z zakresu ochrony osób i mienia, zgodnie z interesem publicznym. Zauważyć należy, że pracownikowi ochrony w wykonywaniu zadań ochrony przysługuje szereg praw, w tym m.in. prawo do legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości, stosowanie środków przymusu bezpośredniego, a nawet użycie broni palnej (art. 36). Ochronie mogą też podlegać obiekty ważne dla obronności, interesu gospodarczego państwa, bezpieczeństwa publicznego i innych ważnych interesów państwa (art. 5). Z tego punktu widzenia nie budzi jakichkolwiek wątpliwości wymaganie dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu, nie tylko w postaci posiadania odpowiednich kwalifikacji, weryfikacji ich zdolności do pracy na podstawie badań lekarskich i psychologicznych, ale przede wszystkim niekaralności za przestępstwa umyślne. Z uwagi na specyfikę wykonywanej funkcji, wiążącej się z dużym ryzykiem oraz konieczność zagwarantowania zaufania publicznego, zawód pracownika ochrony powinien odznaczać się szczególną przejrzystością, a osoby go wykonujące winne być transparentne i uczciwe. Służy temu m.in. wymóg uzyskania licencji pracownika ochrony pierwszego i drugiego stopnia (art. 26-29 ustawy). W tym też kontekście należy rozpatrywać skreślenie z listy kwalifikowanych pracowników ochrony osoby, przeciwko której wszczęto postępowanie karne o przestępstwo umyślne. Ograniczenie wolności działalności gospodarczej, jak i wykonywania określonego zawodu należy bowiem uznać nie tylko za dopuszczalne ze względu na ważny interes publiczny, ale również za konieczne dla ochrony wartości wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, a przede wszystkim wolności i praw innych osób. W kontekście powyższych uwag nie ulega wątpliwości, że postępowaniach prowadzonych w sprawach dotyczących skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej nie jest w ogóle badana kwestia winy osoby skazanej za popełnienie wyżej wymienionych przestępstw lub wobec której toczy się postępowanie karne o ich popełnienie. W pierwszym przypadku, tj. skazania prawomocnym wyrokiem sądu karnego, organy Policji są związane tym wyrokiem, w drugim – wszczęcia postępowania karnego o popełnienie takich przestępstw – są związane informacją o wszczęciu takiego postępowania. W obu przypadkach właściwe organy Policji nie odnoszą się do kwestii winy, gdyż – po pierwsze – w tej materii może rozstrzygać tylko sąd karny, którego orzeczeniem organy Policji są związane, po drugie zaś – kwestia ta nie ma znaczenia dla postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, wszczynanego bądź na podstawie prawomocnego wyroku sądu karnego, bądź na podstawie zawiadomienia o wszczęciu postępowania o popełnienie przestępstw umyślnych. Rozpoznając zatem w niniejszej sprawie skargę na decyzję KGP w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, Sąd w żadnej mierze nie jest ani uprawniony, ani zobowiązany do badania ani rozważania umyślności bądź nieumyślności czynu, czy też badania charakteru i stopnia zawinienia, przesłanek winy umyślnej, a także bezpośredniego zamiaru sprawcy (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 109/12). Prowadzone w tego rodzaju sprawach postępowania nie mogą więc prowadzić do naruszenia zasady wyrażonej w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. Przepis ten mówi bowiem o stwierdzeniu winy dokonywanym prawomocnym wyrokiem sądu, a więc dotyczy postępowań, w których dokonuje się orzekania w sprawie winy. Natomiast w postępowaniu w sprawie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej organy Policji działają jak organy administracji publicznej, orzekając w istocie niezależnie od winy, w innej płaszczyźnie. Inaczej mówiąc, obligatoryjne skreślenie z listy ma charakter kary administracyjnej, polegającej na pozbawieniu szczególnego uprawnienia, jakim jest praca związana z ochroną osób, nakładanej w postępowaniu administracyjnym wszczynanym na podstawie prawomocnego wyroku o popełnieniu przestępstwa umyślnego, bądź wiążącej informacji o wszczęciu postępowania karnego o popełnienie takich przestępstw. Z tych też m.in. względów (odmiennego charakteru kar wymierzanych w postępowaniach o odmiennym charakterze) nie można traktować obligatoryjnego skreślenia z listy jako kary dodatkowej wobec kary orzeczonej przez sąd karny za popełnienie przestępstw umyślnych. Nie został także naruszony art. 8 Konstytucji, zgodnie z którym: "1. Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej". Jak wykazano bowiem powyżej art. 42 ust. 3 Konstytucji nie ma zastosowania w tej sprawie, więc nie mógł być stosowany w tej sprawie ani bezpośrednio, ani pośrednio, a przepisy ustawy o ochronie, w tym m.in. art. 29 ust. 6 pkt 1 tej ustawy nie naruszają Konstytucji. Zdaniem Sadu, wobec powyższej argumentacji nie zastał w niniejszej sprawie także naruszony art. 2 Konstytucji, w myśl którego Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W sprawie nie został także naruszony art. 6 ust. 2 Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (w myśl którego każdego oskarżonego o popełnienie czynu zagrożonego karą uważa się za niewinnego do czasu udowodnienia mu winy zgodnie z ustawą) oraz art. 91 ust. 1 Konstytucji (Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową). Jak wskazano bowiem powyżej, w tej sprawie nie może być mowy o tzw. domniemaniu niewinności, albowiem nie jest to postępowanie karne. Podsumowując, w ocenie Sądu, nie zachodzi w niniejszej sprawie wątpliwość co do zgodności z Konstytucją ani z Konwencją o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności wskazanego unormowania, stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia. Fakt związania skutku w postaci obligatoryjnego skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony z przesłanką samego tylko wszczęcia postępowania karnego przeciwko osobie o przestępstwo umyślne w żaden sposób nie niweluje zasady domniemania niewinności, bowiem nie ingeruje w tę sferę, zastrzeżoną dla sądów karnych. Wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów nie wiąże się z przesądzeniem kwestii dotyczącej ani sfery przedmiotowej (okoliczności popełnienia czynu zabronionego), ani też przedmiotowej (stwierdzenie winy w jakiekolwiek postaci). Unormowanie wiążące sankcje skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony z postawieniem zarzutów wynika z konieczności zapewnienia sprawowania zadań kwalifikowanego pracownika ochrony w sposób maksymalnie zapewniający bezpieczeństwo i odrzucający przypuszczenie co do wykonywania ich przez osoby niepredysponowane. Tylko dodatkowo Sąd wskazuje, że wnioski zawarte w skardze sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika strony – adwokata, są dla niej niekorzystne. Otóż pełnomocnik ten wniósł o uchylenie skarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Uchylenie decyzji KGP i umorzenie postępowania odwoławczego skutkowałoby utrzymaniem w mocy niekorzystnej dla skarżącego decyzji KWP. Profesjonalny pełnomocnik powinien zatem wnioskować o uchylenie zarówno decyzji KGP, jak i decyzji KWP oraz ewentualne umorzenie postępowania administracyjnego. Brak związania dla sądu administracyjnego wnioskami skarżącego nie oznacza, że wnioski te powinny być formułowane w sposób niestaranny, zwłaszcza przez profesjonalnego pełnomocnika. Sąd postanowił nie uwzględnić wniosku skarżącego o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt [...],[...] toczącej się przeciwko stronie w Prokuraturze Rejonowej w [...]. Jak wydaje się, podstawy do tego typu zawieszenia postępowania skarżący mógł upatrywać w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jak wskazano powyżej, samodzielną przesłanką skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej w myśl art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie jest bowiem wszczęcie w stosunku do pracownika postępowania karnego o przestępstwo umyślne. Ani KWP, ani KGP, ani tym bardziej sąd administracyjny rozpoznający skargi na decyzje organów policji w tego typu sprawach nie są zobligowane w tym przypadku oczekiwać na spełnienie drugiej przesłanki, tj. skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa umyślnego. Wniosek o zawieszenie postępowania był zatem bezzasadny. Wobec powyższego, uznając zarzuty skargi za bezzasadne, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił wniesioną skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło