VI SA/Wa 1996/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581 ze zm. – dalej zwaną ustawą o świadczeniach) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 – dalej kpa), po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego w dniu [...] marca 2016 r. przez B. R. (dalej zwanego również skarżącym), od decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: dyrektor OW NFZ) w dniu [...] marca 2015 r. odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. uznającej, że B. R. był z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej: 1. objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego od [...] sierpnia 2008 r. do [...] października 2009 r. 2. nieobjęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego od [...] października 2009 r. do [...] grudnia 2009 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia: Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w R. pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. wystąpił do dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez B. R. w latach 2008-2009. Dyrektor OW NFZ, po analizie przedstawionych dokumentów, decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014r., stwierdził, że B. R. był z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej: 1. objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego od [...] stycznia 2008 r. do [...] października 2009 r., 2. nieobjęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego od [...] października 2009 r. do [...] grudnia 2009 r. Powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] sierpnia 2014 r. Odwołanie od ww. decyzji pełnomocnik skarżącego wniósł w dniu [...] sierpnia 2014 r. Odwołanie zostało wniesione po terminie. W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezes NFZ postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji dyrektora OW NFZ z dnia [...] sierpnia 2014 r. Następnie wnioskiem z dnia [...] listopada 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł do dyrektora OW NFZ wniosek o wznowienie postępowania przez organ I instancji, wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. oraz o jej uchylenie. Dyrektor OW NFZ postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] wznowił postępowanie w sprawie objęcia skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, zakończone ostateczną decyzją dyrektora OW NFZ z dnia [...] sierpnia 2014 r. Jednocześnie postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., dyrektor OW NFZ odmówił wstrzymania wykonania decyzji dyrektora OW NFZ z dnia [...] sierpnia 2014 r. stwierdzającej, że B. R. był z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej: 1. objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego od [...] stycznia 2008 r. do [...] października 2009 r., 2. nieobjęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego od [...] października 2009 r. do [...] grudnia 2009 r. Na powyższe postanowienie nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. skarżący nie wniósł zażalenia. Następnie dyrektor OW NFZ decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji dyrektora OW NFZ z dnia [...] sierpnia 2014 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik skarżącego wnosząc o uchylenie decyzji OW NFZ z dnia [...] marca 2015 r. odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji dyrektora OW NFZ z dnia [...] sierpnia 2014 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 8 kpa poprzez przyjęcie za prawidłowy stan faktyczny ustalony w decyzjach dyrektora Izby Skarbowej w P. oraz Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P., uchylonych wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu I SA/Po 426/14, I SA/Po 426/14 z dnia 16 października 2014 r. oraz I SA/Po 428/14 i I SA/Po 429/14 z dnia 29 października 2014 r. Prezes NFZ decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymał w mocy decyzję dyrektora OW NFZ z dnia [...] marca 2015 r. odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji dyrektora OW NFZ z dnia [...] sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu wydanej decyzji Prezes NFZ podniósł, iż analiza przedmiotowej sprawy oraz wniesionego odwołania prowadzą do wniosku, że przedstawione wraz z odwołaniem wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wprawdzie uchylają decyzje organów Izby Skarbowej z przyczyn formalnych (braki w ustaleniach co do stanu faktycznego), nie odnoszą się jednak do ich treści merytorycznie. Następnie organ odwoławczy podkreślił, iż Urząd Skarbowy nie ma legitymacji do inicjowania wszczęcia postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych przez NFZ. Postępowanie z zakresu prawa podatkowego oraz postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych są postępowaniami odrębnymi, w trakcie których właściwe organy dokonują ustaleń z zakresu stanu faktycznego i prawnego, dokonują stosownej analizy. Dyrektor OW NFZ w toku postępowania o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym ma prawo dokonania własnych ustaleń co do kwalifikacji prawnej. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w decyzjach dyrektora OW NFZ powziętych w niniejszej sprawie, w wyniku postępowań prowadzonych równolegle z postępowaniem organów podatkowych. Nie można zatem uznać rozstrzygnięć organu podatkowego za zagadnienie wstępne, którego skutkiem było wszczęcie postepowania przed dyrektorem OW NFZ. Za takowe nie można także uznać noty sygnalizacyjnej dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] stycznia 2014 r. Niezasadne jest zatem zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Ponadto Prezes NFZ podkreślił, iż badając zasadność zastosowania art. 145 § 1 pkt 8 kpa należy zbadać czy pomiędzy decyzją organu administracji a inną decyzją lub orzeczeniem sądu istnieje związek przyczynowy, na który wskazuje zwrot "w oparciu" (wyrok NSA z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 935/10, LEX nr 1081961). Jak już wyżej wskazano, postepowanie z zakresu prawa podatkowego oraz ubezpieczeń społecznych są postępowaniami odrębnymi, nie zachodzi zatem zależność, ani związek przyczynowy pomiędzy decyzjami organów. Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem B. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] lipca 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję dyrektora OW NFZ w P. z dnia [...] marca 2016 r. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji dyrektora OW NFZ z dnia [...] sierpnia 2014 r. uznającej, że skarżący był z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej: 1. objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego od [...] stycznia 2008 r. do [...] października 2009 r. 2. nieobjęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego od [...] października 2009 r. do [...] grudnia 2009 r. W skardze wniesiono o uchylenie powyższych decyzji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77, art. 79, art. 80 oraz art. 81 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i jakichkolwiek okoliczności sprawy oraz zasadności przesłanek którymi kierował się organ przy podejmowaniu decyzji; 2. wydanie decyzji bez dokonania jakichkolwiek ustaleń stanu faktycznego i w konsekwencji dowolne przyjęcie a priori, przyjętą zawczasu tezą supozycyjną istnieniem przesłanek skutkujących objęciem skarżącego ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżący wskazał, iż w ocenie prawnej zaprezentowanej w skarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie obowiązującego porządku prawnego przez zignorowanie zapadłych prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych, które wiążą także – stosownie do treści art. 365 kpc – organy administracyjne. Moc wiążąca określona w ww. przepisie wyraża także prawomocność materialną w aspekcie pozytywnym, obejmującą nie tylko orzeczenia merytoryczne, lecz także postanowienia w kwestiach formalnych. Związanie stron, sądów, innych organów państwowych i innych organów administracji publicznej (ewentualnie innych podmiotów) oznacza obowiązek respektowania zawartej w orzeczeniu sądu skonkretyzowanej, indywidualnej normy prawnej. Ma ono znaczenie prejudycjalne przy rozstrzyganiu spraw przez inne sądy, organy państwowe i inne organy administracji publicznej. Związanie wyrokiem sądu cywilnego oznacza brak możliwości zignorowania zarówno ustaleń faktycznych stanowiących bezpośrednio podstawę rozstrzygnięcia, jak i podstawy prawnej. Nie jest dopuszczalne odmienne ustalenie zaistnienia, przebiegu i oceny istotnych dla danego stosunku prawnego zdarzeń faktycznych w kolejnych procesach sądowych między tymi samymi stronami, chociażby przedmiot tych spraw się różnił. Zakazane jest również prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczności podważające ustalenia faktyczne zawarte w wiążącym orzeczeniu (por. np. wyrok SN z 20 stycznia 2011 r., I UK 239/10, LEX nr 738532, z dnia 20 maja 2011 r. IV CSK 563/10. LEX nr 864020). W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz. U. z 2016r. poz. 1066 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej ppsa). W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga B. R. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa NFZ z [...] lipca 2016 r. jak również poprzedzająca ją decyzja Dyrektora OW NFZ w P. z dnia [...] marca 2015 r. odmawiająca uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora OW NFZ z dnia [...] sierpnia 2014 r. nie naruszają przepisów prawa. Przechodząc do zarzutów skargi należy stwierdzić, iż dotyczą one naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77, art. 79, art. 80 i art. 81 kpa poprzez wydanie decyzji bez wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz okoliczności i zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu skarżonej decyzji. Stosownie do treści art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei art. 77 § 1 kpa zobowiązuje organ administracji publicznej aby w sposób wyczerpujący zebrał i rozparzył cały materiał dowodowy. Następnie organ powinien na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Należy w tym miejscu podkreślić, iż kierowanie się powyższymi zasadami przy wydawaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi prowadzić do zadośćuczynienia żądaniu strony postępowania, musi natomiast wykazywać, że wydane orzeczenie wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1754/13). Przechodząc do oceny prowadzenia niniejszego postępowania przez organy administracji publicznej Sąd doszedł do przekonania, iż postępowanie to było prowadzone zgodnie ze ww. zasadami. Skarżący pismem z dnia [...] grudnia 2014 r oraz z dnia [...] kwietnia 2016 r. – skierowanymi do rąk jego pełnomocnika - został poinformowany przez dyrektora OW NFZ oraz Prezesa NFZ o prowadzonym postępowaniu oraz przysługujących mu uprawnieniach. Jednak, pomimo prawidłowego pouczenia, skarżący nie skorzystał z prawa do wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie. Jedynie jego pełnomocnik pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. zwrócił się o włączenie do akt sprawy pisma z dnia [...] maja 2015 r., zatytułowanego "Wynik kontroli", dotyczącego przeprowadzonego u skarżącego postępowania kontrolnego w zakresie kontroli niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej w zakresie podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2008 i 2009. Wskazać w tym miejscu należy na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany w wyroku z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1605/96, który to pogląd w pełni podziela skład Sądu orzekający w przedmiotowej sprawie, iż z obowiązku nałożonego na organy administracji publicznej zebrania całego materiału dowodowego nie można wyprowadzać obowiązku poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony przy jej bierności, także gdy strona przedstawia ogólnikowe bądź lakoniczne środki dowodowe. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd nie zgadza się z zarzutem naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 kpa. Wyrażona natomiast w art. 11 kpa zasada przekonywania stanowi, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Powyższa zasada wyraża się w uzasadnieniu wydanej decyzji. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane na podstawie art. 107 § 1 kpa, w szczególności uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z § 3 ww. przepisu. Prezes NFZ odniósł się do przedstawionych przez skarżącego dokumentów, wskazując, że przedstawione wraz z odwołaniem wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu co prawda uchylają decyzje organów Izby Skarbowej z przyczyn formalnych, jednak nie odnoszą się do ich treści merytorycznie. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że Urząd Skarbowy nie posiada legitymacji do inicjowania wszczęcia postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych przez NFZ oraz, że postepowania z zakresu prawa podatkowego oraz ubezpieczeń są postępowaniami odrębnymi. Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że między decyzjami tych organów nie zachodzą zależności ani związek przyczynowy. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił również, że rozstrzygnięć organu podatkowego nie można uznać za zagadnienie wstępne, którego skutkiem byłoby wszczęcie postępowania przed dyrektorem OW NFZ. Nie można za nie uznać także noty sygnalizacyjnej dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] stycznia 2014 r. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 79 kpa nakazującego zawiadomić stronę o miejscu i czasie przeprowadzenia dowodu oraz art. 81 kpa stanowiącego, iż okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (zasada prawdy materialnej), to należy stwierdzić, że skarżący nie wskazał na czym miałoby polegać naruszenie powyższych przepisów. Trudno jest zatem ocenić trafność podniesionych przez skarżącego w tym zakresie zarzutów. W ocenie Sądu argumenty skarżącego stanowią jedynie polemikę z oceną organu, ale jej skutecznie nie podważają, w sposób który uzasadniałby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę jako bezzasadną.