VI SA/Wa 2047/08

PostanowienieWSA w Warszawie2009-05-27

Skład orzekający: Ewa Frąckiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna posiadająca znaczące oszczędności w funduszach inwestycyjnych oraz nieruchomości (w tym dom letniskowy i działki rolne) może zostać uznana za osobę, która nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania sądowego, uzasadniając tym samym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym?
Ratio decidendi
Osoba fizyczna ubiegająca się o prawo pomocy w zakresie całkowitym musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Posiadanie znaczących oszczędności w funduszach inwestycyjnych oraz nieruchomości, takich jak dom letniskowy i działki rolne, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ wnioskodawczyni dysponuje środkami, które mogą pokryć koszty postępowania sądowo-administracyjnego, w tym poprzez sprzedaż jednostek funduszu inwestycyjnego.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni M. O. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek ten został poprzedzony odmową dopuszczenia jej do udziału w sprawie przez WSA w Warszawie oraz odmową przyznania prawa pomocy przez referendarza sądowego. Wnioskodawczyni argumentowała, że sąd powszechny przyznał jej już prawo pomocy i zwolnił z kosztów, a także wskazała na posiadane środki finansowe i koszty utrzymania. Sąd rozpoznał sprzeciw od postanowienia referendarza.
Rozstrzygnięcie
Postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Ewa Frąckiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skarg J. A., B. P., M. Z., S. L., M. S. i K. W. na uchwały Rady Miejskiej w P. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] oraz z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nadania nazwy ulicy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2009 r. odmówiono M. O. dopuszczenia do udziału w sprawie ze skarg J. A., B. P., M. Z., S. L., M. S. i K. W. na uchwały Rady Miejskiej w P. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] oraz z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nadania nazwy ulicy. Pismem z dnia 21 lutego 2009 r. M. O. złożyła zażalenie na ww. postanowienie. Do zażalenia dołączyła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z przedmiotowych skarg. W wyniku rozpoznania przedmiotowego wniosku, postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 kwietnia 2009 r. odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 11 maja 2009 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 kwietnia 2009 r. Do złożonego sprzeciwu dołączono kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] grudnia 2008 r., którym między innymi zwolniono M. O. od kosztów sądowych w całości oraz ustanowiono adwokata z urzędu. W oparciu o przedstawione dokumenty wnioskowała, że sąd powszechny w oparciu o te same dokumenty przyznał jej adwokata z urzędu i zwolnił z kosztów sądowych. Tym samym Sąd odmawiając jej prawa pomocy w zakresie całkowitym kierował się subiektywnymi ocenami. Jednocześnie w sprzeciwie wskazano na fakt posiadania środków finansowych w funduszu inwestycyjnym oraz na dodatkowe koszty związane z utrzymaniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) – cytowana dalej jako "p.p.s.a." od zarządzeń i postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ww. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Ponadto, jak podnosi w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy (II CZ 104/84) ubiegający się o pomoc w postępowaniu przed sądem winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Na podstawie dokumentów i informacji przedstawionych przez M. O. należy stwierdzić, że prowadzi gospodarstwo domowe razem z mężem. Posiada dom jednorodzinny o powierzchni [...], który z informacji M. O. ma charakter letniskowy. Dodatkowo posiada dwie nieruchomości gruntowe o łącznej powierzchni 0,46 ha. Ponadto oświadczyła, iż posiada jednostki funduszu inwestycyjnego o wartości 50.000 zł. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, iż jej mąż pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2130, 90 zł, a koszty utrzymania i leczenia jej oraz męża wynoszą około 1000 zł miesięcznie. Wskazała również, że opłaca rachunki telefoniczne w wysokości 100 złotych na miesiąc. Analizując niniejszy wniosek o prawo pomocy w zakresie całkowitym, należy wskazać, że z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy) wynika, że M. O. wraz z mężem osiąga dochód miesięczny brutto w wysokości 2610,88 złotych. Dysponuje wraz z mężem jednostkami funduszu inwestycyjnego o wartości 50.000 złotych oraz domem letniskowym o powierzchni [...] oraz ma dwie nieruchomości gruntowe o łącznej powierzchni 0,46 ha. Z comiesięcznych kosztów ponoszonych na utrzymanie jej wraz z mężem wskazała na opłaty związane z koniecznością opłacania rachunków w wysokości 500 złotych oraz w tej samej wysokości kosztów związanych z leczeniem. W tym miejscu podkreślić należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać stanowiska M. O. - która współposiada znaczne oszczędności zgromadzone w funduszach inwestycyjnych oraz nieruchomości w postaci domu letniskowego i dwie działki rolne - za osobę na tyle ubogą, że pokrycie kosztów zastępstwa procesowego oraz ponoszenia kosztów sądowych spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2005 r., III SAB/Wa 65/04, LEX nr 193942). W ocenie Sądu, brak jest przeciwwskazań do pokrycia przez wnioskodawczynię z zasobów pieniężnych uzyskanych ze sprzedaży jednostek funduszu inwestycyjnego kosztów postępowania sądowo-administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie nadmienić należy, że zawarte w sprzeciwie stanowisko M. O. dotyczące przyznania jej i mężowi prawa pomocy przez sąd powszechny nie obliguje w żaden sposób sądu administracyjnego do tożsamego i bezkrytycznego działania w sprawie niniejszej. Sąd rozpoznając niniejszy wniosek jest niezawisły i rozpoznając go kieruje się literą prawa – ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i swoim doświadczeniem życiowym. Dlatego też analizując niniejszy wniosek, w oparciu o powyższe kryteria oraz przedstawione przez M. O. informacje stwierdził, że nie można uznać, iż przy posiadanych środkach pieniężnych wnioskodawczyni nie była w stanie zgromadzić środków niezbędnych do dochodzenia swoich praw przed sądem. Mając zatem powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło